II SA/Ka 2058/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Łucja Franiczek Protokolant ref. stażysta Anna Charchuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót i czynności 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., decyzją Nr [...], działając w oparciu o art.51 ust.1 pkt 2 i 4 oraz art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 106, poz.1126 ze zm.) nakazał F.Z. – właścicielowi działki położonej przy ul. G. w M. doprowadzić budynek gospodarczy do stanu zgodnego z warunkami technicznymi poprzez wykonanie ogniomuru z cegły w ścianie granicznej od strony sąsiada – A.P. oraz wykonać i przedłożyć dokumentację powykonawczą (sporządzoną przez uprawnioną do tego osobę) wraz z orzeczeniem technicznym wykonanych elementów w odniesieniu do tego budynku. Termin wykonania nałożonych obowiązków ustalony został na 4 miesiące od dnia uprawomocnienia się tej decyzji. W ocenie organu w prowadzonym postępowaniu ustalono, iż budynek gospodarczy został wybudowany w latach 60-tych przez E.K. (oświadczenie jej córki – A.B. – poprzedniego właściciela nieruchomości). F.Z. jest właścicielem nieruchomości od [...]. W piśmie z dnia [...] złożył oświadczenie, że nie wykonał rozbudowy ani nadbudowy budynku gospodarczego, lecz z uwagi na zły stan techniczny budynku (zerwanie dachu w czasie wichury oraz częściowe zawalenie się ścian) wykonał remont budynku polegający na wymianie dachu i częściowym przemurowaniu ścian. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. przeprowadzony remont polegał na wykonaniu robót budowlanych, które wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Zatem zasadnym jest nałożenie na inwestora obowiązku dokonania czynności zmierzających do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Od decyzji tej odwołanie złożył A.P. domagając się uchylenia jej w całości. W ocenie odwołującego się organ I instancji mylnie powołuje się na przepis art.51 Prawa budowlanego zamiast na art.48 tej ustawy, gdyż inwestor – F.Z. dokonując przebudowy budynku znajdującego się w granicy z jego nieruchomością nie wystąpił o uzyskanie jego zgody. Ponadto naruszone zostały wskazane w decyzji o pozwoleniu na budowę wymagania, gdyż inwestor rozebrał jedynie drewniany budynek mieszkalny, natomiast pozostawił drewniane budynki gospodarcze. Odwołujący się podniósł również, że organ dał wiarę twierdzeniom inwestora w ogóle nie odnosząc się do podnoszonych przez odwołującego się zarzutów, a w szczególności, do ustalenia czy prawidłowym było przebudowanie budynku stojącego na granicy z jego nieruchomością. W dalszej części strona zakwestionowała zasadność rozdzielenia sprawy legalności budowy budynku mieszkalnego z niniejszą sprawą wskazując, iż w istocie dotyczy to tego samego przedmiotu. W dniu [...] na nieruchomości przy ul. G. w M., zostały przeprowadzone oględziny z udziałem F.Z., A.P. oraz dwóch pracowników [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. W trakcie tych oględzin ustalono, że na działce F.Z. usytuowane zostały budynki gospodarcze nie posiadające ogniomuru. A.P. podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia wskazując, iż ogniomur na budynku mieszkalnym jest niewłaściwej grubości – ½ cegły, wysokości około 25 cm. Ponadto zobowiązał się do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego stanowisko. Inwestor – F.Z. wskazał, iż ogniomur wykonany został w konsultacji ze Strażą Pożarną. Podtrzymał stanowisko wyrażone w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa oraz art.51 ust.1 pkt 2 i 4 ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż niewątpliwie, w świetle zebranego materiału dowodowego, F.Z. przeprowadził samowolnie (bez dopełnienia wymogu formalnego zgłoszenia planowanych robót) remont budynków gospodarczych. W ocenie organu nie jest do końca jasnym, a materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy przeprowadzone roboty budowlane zaliczyć należy do remontu, czy też do przebudowy. Niemniej jednak przychylono się do argumentacji inwestora i zakwalifikowano je do robót o charakterze remontu. Wobec tego należy doprowadzić do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie obowiązków nałożonych na inwestora przez organ I instancji. Odnosząc się do zarzutu nierozebrania budynków gospodarczych, co w ocenie A.P. było jedną z przesłanek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że analiza treści decyzji o pozwoleniu na budowę nie pozwala na przyjęcie tezy, iż budowa budynku mieszkalnego była uzależniona od rozbiórki znajdujących się na nieruchomości budynków gospodarczych w określonym terminie. Zdaniem organu uznanie, w jakim terminie rozebrać budynki gospodarcze pozostawiono w gestii inwestora. W skardze do Sądu A.P. zarzucił decyzjom organów I i II instancji tendencyjność oraz niezgodność z prawem. Uzasadniając skargę powtórzył co do zasady argumentację podnoszoną w postępowaniu administracyjnym, podkreślając raz jeszcze błędne, w jego odczuciu, działania podejmowane przez organy nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wskazując iż obszerna argumentacja uzasadniająca zajęte w sprawie stanowisko zawarta została w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała zostać uwzględniona, aczkolwiek w zasadzie z innych powodów niż w niej podniesione, a które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), która to ustawa ma zastosowanie w sprawie w oparciu o art.97 § 1 ustawy z tej samej daty – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Wpierw jednak należy wyjaśnić skarżącemu, iż myli się wywodząc, że decyzja Burmistrza M. z dnia [...] w przedmiocie udzielenia E. i F.Z. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i zbiornika na nieczystości, nakładała na inwestorów obowiązek rozbiórki budynków gospodarczych. W punkcie dotyczącym terminu rozbiórki obiektów budowlanych nie przewidzianych do dalszego użytkowania (pkt 3 podpunkt 3) nie nałożono bowiem takiego obowiązku. Natomiast zakreślenie czasu użytkowania tymczasowych obiektów budowlanych, nie odnosi się do budynków gospodarczych, lecz (jak należy domniemywać) do ewentualnych obiektów powstałych w trakcie budowy i służących tej budowie. Od razu jednak należy zauważyć, iż omawiane pozwolenie na budowę udzielone zostało obojgu małżonkom Z., gdy tymczasem w tym postępowaniu E.Z. nie brała udziału. Nie sposób przy tym wyjaśnić przyczyn, dla których obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją dotyczył li tylko F.Z. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia wskazać należy, iż według twierdzeń skarżącego na nieruchomości sąsiedniej usytuowane są dwa budynki gospodarcze, z tego jeden "jest z cegły... a drugi z pustaków świeżych stoi w miejscu dawnej drewnianej szopy budowany był w [...] r." Te twierdzenia skarżącego potwierdza szkic zamieszczony w protokole oględzin z dnia [...], na którym za budynkiem mieszkalnym narysowano budynek gospodarczy z cegły cementowej, a następnie "budynek gospodarczy ściana z pustaków" i odnotowano, że "budynki nie posiadają ogniomurów". W decyzji z dnia [...] wydanej w trybie art.138 § 2 kpa [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważa, że pustaki użyte "do budowy jednego z budynków gospodarczych są tymi samymi, których użyto do budowy budynku mieszkalnego na który inwestor uzyskał pozwolenie na budowę w [...] r." Bez wyjaśnienia w zasadzie kwestii dotyczących daty powstania obydwu budynków organ I instancji nałożył na F.Z. obowiązek wykonania ogniomuru i dokumentacji powykonawczej. I znowu ani z sentencji decyzji ani z akt sprawy nie można wywieźć, czy obowiązek ten dotyczy obydwu budynków gospodarczych, czy też tylko jednego – tego wykonanego z cegły. Tę ostatnią hipotezę Sąd wysnuł z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji, w którym powołano się na oświadczenie A.B. W tym oświadczeniu córka byłej właścicielki nieruchomości podała, iż w granicy działki był wybudowany z cegły cementowej chlew. Nie wiadomo również, który z opisanych budynków inwestor częściowo odbudował w [...]. (jak sam podaje). Baczyć przy tym trzeba, że w sentencji decyzji organu I instancji użyto określenia budynek gospodarczy w liczbie pojedynczej. Natomiast organ II instancji rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji "nakazującej F.Z. wykonanie określonych czynności celem doprowadzenia budynków gospodarczych". Rzeczą również niespójną jest ustalenie daty prowadzonych przez inwestora prac budowlanych na budynku gospodarczym (bądź budynkach). Organ I instancji przyjmuje za wiarygodne oświadczenie inwestora, który twierdzi, iż prowadził roboty budowlane w [...] r. a organ odwoławczy, iż samowoli dokonano "pod panowaniem aktualnie obowiązującego prawa budowlanego", a w części dotyczącej budynku zrealizowanego z cegły cementowej "pomiędzy [...]-[...] r." i mimo to uważa, iż zastosowanie art.51 ust.1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016) zwanej dalej prawem budowlanym jest prawidłowe. Ten pogląd opiera na przynajmniej przedwczesnej tezie, iż inwestor dopuścił się samowoli budowlanej polegającej li tylko na remoncie budynków. Baczyć przy tym trzeba, że w zasadzie na okoliczność zakresu robót budowlanych prowadzonych przy spornych obiektach nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego, opierając się w tym zakresie jedynie na sprzecznych twierdzeniach skarżącego i inwestora i nie mającym większego znaczenia (z uwagi na treść) oświadczenia córki byłej właścicielki. Dotychczasowe wywody Sądu muszą prowadzić do konkluzji, iż zarówno zaskarżona decyzja i poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu I instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia podstawowych dla sprawy okoliczności, a to sprawia, iż naruszono art.7, art.77 § 1 kpa, art.80 kpa oraz art.107 § 3 kpa i to w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem zwalczać samowoli budowlanej poprzez doprowadzenie do stanów zgodnych z prawem budowlanym jeżeli nie zostanie ustalone jaki był zakres tej samowoli i daty jej powstania. Jeżeli bowiem samowola budowlana polegała na budowie obiektu bez pozwolenia, bądź zgłoszenia, czy też wbrew sprzeciwowi właściwego organu i powstała przed 1 stycznia 1995 r., to do jej ewentualnego sanowania zastosowanie mieć będą przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz.229 z późn. zm.) a to mocą art.103 ust.2 prawa budowlanego a nie art.51 tej ustawy jak to uczyniono w sprawie. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji, w oparciu o wszelkie dostępne dowody ustali, jakie roboty budowlane były prowadzone przy każdym z budynków gospodarczych. Oceni te dowody i przyjmując za udowodniony i zakres prac i datę ich prowadzenia zastosuje bądź przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r., bądź też przepisy prawa budowlanego w jego aktualnym brzmieniu. Zaniechanie uczynienia tego w tym postępowaniu skutkowało uchyleniem decyzji organów obydwu instancji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględnienie skargi obligowało Sąd do orzeczenia o niewykonalności zaskarżonej decyzji w całości, a to stosownie do art.152 przywołanej ustawy i zasądzeniu kosztów postępowania na rzecz skarżącego, tak jak stanowi art.200 tej ustawy. SW