II SA/Lu 665/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (spr.), Sędziowie asesor WSA Jerzy Drwal, Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi B. W., K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...], znak: [...], które nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku II. zasądza od Wojewody na rzecz B. W. i K. S. po 30 zł / trzydzieści złotych/ tytułem kosztów postępowania. Działający z upoważnienia Wojewody Kierownik Oddziału Rozwoju Regionalnego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania B.W., Z.S. i K.S. od decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2003 r. znak: [...] odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że działki o nr [...] o pow. 2721 m2 i nr [...] o pow. 308 m2 położone w B. były własnością M.W. oraz Z.S., których następcami prawnymi są skarżący: B.W., Z.S. i K.S. Działki te zgodnie z zarządzeniami Naczelnika Miasta: nr 2 z dnia 15 kwietnia 1980 r. oraz nr 6 z dnia 9 lipca 1977 r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki, położonego w B. pn. "[...]" /Dz.Urz.W.R.N. nr 4, poz. 13/ oraz pn. "[...]" /Dz.Urz. W.R.N nr 5, poz. 25/ przeszły z mocy prawa w całości na własność Skarbu Państwa. Z tego tytułu ustalono i wypłacono odszkodowania: 1) M.W., za działkę nr [...] w kwocie 22.048zł na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] grudnia 1977 r., znak: [...] oraz za działkę nr [...] w kwocie 12.936 zł na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] marca 1981 r., znak: [...]; 2) Z.S., za działkę nr [...] w kwocie 22.032 zł na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] grudnia 1977 r., znak: [...] oraz za działkę nr [...] w kwocie 12.936 zł na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] marca 1981 r., znak: [...]. Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. znak: [...] stwierdzona została nieważność decyzji Naczelnika Miasta: z dnia [...] grudnia 1977 r. oraz z dnia [...] marca 1981 r. W tej sytuacji B.W., Z.S. i K.S. wystąpili z wnioskiem o ponowne ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość. Na rozprawie administracyjnej B.W. przyznał, że jego matka M.W. pobrała odszkodowanie za całą przejętą nieruchomość, natomiast K.S. i Z.S. oświadczyły, że nie pamiętają czy ich matka Z.S. pobrała ustalone odszkodowanie. Jednakże w ocenie organu I instancji z zachowanych akt sprawy wynika, że również Z.S. pobrała ustalone odszkodowanie. Odszkodowanie wypłacone odwołującym się naliczono w sposób ustalony w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. Nr 27, poz. 192 z późn. zm./, w zarządzeniu nr 3/74 Naczelnika Powiatu z dnia 15 stycznia 1974 r. w sprawie ustalenia zwiększonych stawek za wywłaszczone grunty w mieście i na wsi oraz zgodnie z art. 8 ust. 5,8 i 12 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /tekst jednolity: Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64/. Zgodnie z § 1 pkt 1 powołanego zarządzenia z 15 stycznia 1974 r. odszkodowanie za grunty położone w granicach administracyjnych miasta B., wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa, ustalono w wysokości 4,5-krotnej stawki ustalonej dla gruntu ornej klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej. Przepis ten nie przewidywał różnicowania ze względu na rodzaj i przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. W wyroku z dnia 5 października 1995 r. sygn. akt [...] z 1996 r. Nr 9, poz. 125/ Sąd Najwyższy stwierdził, że ponowne ustalenie odszkodowania może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana. Zdaniem organów administracji w rozpatrywanej sprawie wypłacone odszkodowanie odpowiadało rozmiarowi poniesionej szkody. Pobranie odszkodowania oznaczało, że strona nie kwestionowała wysokości ustalonego odszkodowania i odpowiadało rozmiarowi poniesionej szkody. W takiej sytuacji odwołujący się nie mają uprawnień do ponownego nabycia odszkodowania. Skargę do sądu administracyjnego wnieśli K.S. i B.W. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...]lutego 2003 r. W skardze zarzucili, że organy administracyjne zaniżyły należne im odszkodowanie błędnie przyjmując, że nieruchomość w dacie wywłaszczenia była terenem przemysłowym, podczas gdy zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego miasta B. przejęta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość przeznaczona była pod budownictwo jednorodzinne. Ponadto Starosta bez podstawy prawnej dokonał waloryzacji wypłaconego wcześniej odszkodowania, tj. na podstawie nieważnych decyzji Naczelnika Miasta. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli w zakresie zgodności wydanej decyzji z obowiązującym prawem. Skardze nie można odmówić słuszności albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem obowiązującego prawa. Przede wszystkim nie zostało należycie wyjaśnione, czy wypłacone M. W. i Z.S. odszkodowania za przejętą na własność Skarbu Państwa nieruchomość w całości wyrównało wyrządzoną im szkodę. Nie wyjaśnienie istotnych dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu nie czyni zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, iż odszkodowanie zostało ustalone i wypłacone na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...]grudnia 1977 r. oraz z dnia [...] marca 1981 r., których nieważność została stwierdzona decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2001 r. Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie czy odszkodowanie wcześniej wypłacone Z.S. i M.W. zrekompensowało w całości zaistniałą szkodę, czy też skarżący, jako ich następcy prawni mają nadal uprawnienia do otrzymania określonej “wyrównawczej kwoty odszkodowania". Orzekające w niniejszej sprawie organy obu instancji, wydawały decyzje na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm./. W świetle art. 130 ust. 1 powołanej ustawy wysokość odszkodowania ustala się według stanu wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu i według jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Organ odwoławczy w sprawie niniejszej decyzją z dnia [...] października 2002 r. uchylając decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2002 r. zasadnie powołał treść tego przepisu i wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Starosta winien ustalić jaką rynkową wartość miała nieruchomość odwołujących się w dacie przejścia na własność Państwa. Organ odwoławczy trafnie również powołał uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 9 października 2000 r. OPS 12/2000 /ONSA 2001/1 poz. 10/ stanowiącą, że orzekając o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie art. 129 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, organ uwzględnia wypłacenie stronie odszkodowania na podstawie ostatecznej decyzji, która w toku dalszego postępowania została uchylona, nie może jednak waloryzować kwoty wypłaconego odszkodowania na podstawie art. 5 tej ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji nie przeprowadził – wbrew zaleceniom wynikającym z decyzji Wojewody z dnia [...] października 2002 r. – żadnego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymując w mocy decyzję Starosty z dnia [...]lutego 2003 r. podzielił także w całości argumentację organu pierwszej instancji sprowadzającą się do stwierdzenia, iż w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r. sygn. akt III ARN 30/95 /OSNAPiUS 1996 r. nr 9, poz. 125/ ponowne ustalenie odszkodowania może dotyczyć tylko tej części szkody, która nie została jeszcze wyrównana, zaś w rozpatrywanej sprawie wypłacone odszkodowanie odpowiadało rozmiarom szkody poniesionej przez właścicieli Twierdzenie o zrekompensowaniu w całości, poniesionej przez byłych właścicieli przejętej nieruchomości szkody organy obu instancji uzasadniły faktem pobrania przyznanego odszkodowania i nie kwestionowania wówczas jego wysokości. W ocenie Sądu takie stanowisko zaskarżonej decyzji jest nie do przyjęcia. Organ odwoławczy niczym nie uzasadnił przyczyn zmiany – motywów wyrażonych w swej poprzedniej decyzji z dnia [...] października 2002 r., w których uznawał za niezbędne ustalenie wartości rynkowej nieruchomości zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności decyzji wydano na mocy art. 152, zaś rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w/w ustawy.