II SAB/Ka 151/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.R. na bezczynność Prezydenta Miasta D. w przedmiocie uregulowania stanu prawnego nieruchomości i nieudzielenia odpowiedzi na skargę postanawia: odrzucić skargę Skarżący wniósł skargę zarówno na bezczynność Prezydenta D. jak i Wojewody [...], przy czym skarga na bezczynność Wojewody [...] została odrzucona postanowieniem z dnia 16 lutego 2004 r. (II SAB/Ka 150/03). W stosunku do Prezydenta Miasta D. skarżący domagał się zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawach "poruszonych w niżej wymienionych pismach" oraz wyciągnięcia konsekwencji prawnych w stosunku do osób winnych tego zaniedbania. Przywołano w skardze pisma w załatwieniu których organ pozostaje bezczynny. W pierwszym z nich (z dnia [...]) skarżący powołując się na toczące od wielu lat postępowanie w sprawie "uregulowania faktycznego stanu posiadania nieruchomości" wskazał nazwiska pracowników Urzędu, którzy jego zdaniem lekceważą postanowienia, wyroki sądów "decyzje i pisma Wojewody [...] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego" i domagał się "wyprostowania" wyrządzonych nieprawidłowości. W kolejnym piśmie skarżący domagał się "dogłębnej analizy sprawy oraz wyciągnięcie stosownych wniosków" oraz "natychmiastowego wstrzymania jakichkolwiek decyzji w zakresie tej sprawy". Natomiast w piśmie z dnia [...] skarżący uznając, iż został posądzony przez pracownika Urzędu Miejskiego o fałszerstwo dokumentów wniósł o wyciągnięcie w stosunku do tego pracownika jak i innych osób surowych konsekwencji. Wymienione w skardze pismo z dnia [...] stanowi notatkę ze spotkania odbytego w tym dniu z pracownikiem organu prawdopodobnie I instancji (jest tylko pieczątka określająca zajmowane stanowisko). Wezwany po raz pierwszy do sprecyzowania zakresu bezczynności skarżący w piśmie z dnia [...] wyjaśnił, iż przedmiotem skargi jest bezczynność w zakresie "nieuregulowania stanu prawnego nieruchomości" a także nie odpowiedzenie na pisma powołane w skardze. W odpowiedzi na skargę Prezydent D. postulował jej oddalenie wykazując, iż na pisma przywołane przez skarżącego zostały udzielone odpowiedzi, przy czym odnośnie pisma z dnia [...] dotyczącego "bezprawnego pozbawienia nieruchomości ozn. nr geod. [...] i [...]" została powołana "komisja do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego", w pracach której skarżący bierze udział i jest informowany "o postępach". Wyjaśniono także, iż przed Prezydentem D. toczy się od [...] postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych decyzją tego organu z dnia [...] działek o numerach wówczas [...] i [...], które nie zostało zakończone "z uwagi na konieczność uprzedniego wyjaśnienia spraw dotyczących różnic powierzchni działek". W przedmiocie tych różnic powierzchni toczyły się odrębne postępowania zarówno w trybie zwyczajnym jak i nadzwyczajnym. Ponadto przed Wojewodą [...] zawisło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu (tej z [...]). Również przed organem, którego bezczynność zaskarżono toczy się postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] zatwierdzającą projekt podziału nieruchomości nr [...] i [...]. Wyjaśniono także, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] skarżący nabył w drodze zasiedzenia własność m.in. działki [...], stanowiącej część nieruchomości o nr [...], która wcześniej w drodze komunalizacji przeszła na własność Gminy, a następnie została zbyta osobom fizycznym. W efekcie tych zdarzeń przed sądem powszechnym zawisło postępowanie z wniosku Prezydenta Miasta D. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia [...]. Okoliczności podniesione w odpowiedzi na skargę a dotyczące toczących się spraw administracyjnych w większości zostały wykazane w dokumentach przesłanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę, oznaczonych nr sprawy [...]. W związku z tym Sąd ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku skargi poprzez wskazanie jakiego konkretnego aktu administracyjnego nie wydał organ, któremu bezczynność zarzucono, a w szczególności czy przedmiotem skargi jest zwłoka w udzieleniu odpowiedzi na pismo z dnia [...], [...], [...], [...] i [...] i pisma z dnia [...], czy też bezczynność w rozpoznaniu którejś ze spraw administracyjnych toczących się przed Prezydentem Miasta D.. Sąd nakazał dalej, aby w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność w rozpoznaniu sprawy administracyjnej skarżący oznaczył przedmiot tej sprawy oraz podał datę wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. W wykonaniu tego wezwania skarżący pismem z dnia [...] poinformował, iż przedmiotem skargi jest brak odpowiedzi na pisma sprecyzowane w skardze, a także sprawa, która była przedmiotem postępowania komisji. Ponadto podał, że domaga się od "kolejnych Prezydentów Miasta D." przeprowadzenia odpowiednich postępowań administracyjnych "np. o rozgraniczeniu i podziale, sporządzenia odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej i zwrotu nieruchomości – ewentualnie wypłaty odszkodowania za różnice pomiędzy aktami notarialnymi i zbiorami dokumentów, a stanem ujawnionym w ewidencji gruntów w powierzchni działek". Dla wykazania zasadności skargi skarżący powołał się na pismo z dnia [...] podpisane przez Dyrektora Wydziału Rozwoju Regionalnego Urzędu Wojewódzkiego informujące, iż skarga złożona w dniu [...] w części dotyczącej bezczynności Prezydenta uznana została za zasadną i w trybie nadzoru wyznaczono dodatkowy termin załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie zarówno do regulacji prawnych obowiązujących w dacie wniesienia skargi (art.17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz.U. Nr 74, poz.368 z późn. zm.) jak i obecnie (art.3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270) każdy, kto ma interes prawny był uprawniony do wniesienia skargi na bezczynność organów, w sytuacji, gdy organ ten zobowiązany przepisami prawa materialnego do wydania decyzji, postanowienia w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym, bądź innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa, pozostawał w zwłoce. Dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie bezczynności organu, koniecznym jest zatem wykazanie w skardze, iż przed organem, którego bezczynność zaskarżono toczy się konkretna sprawa administracyjna, którą przepisy prawa nakazują rozstrzygnąć w drodze decyzji, postanowienia lub aktu, a organ nie załatwił jej w terminach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Baczyć przy tym trzeba, że w sytuacji gdy Sąd uwzględnia skargę na bezczynność, to zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art.149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Istotnym przy tym jest jeszcze to, że rozpatrzenie skargi wniesionej do organu w trybie art.227 kpa nie jest objęte zakresem przedmiotowym art.3 § 2 pkt 1-4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i do postępowania skargowego określonego w przepisach działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego nie ma zastosowania art.3 § 2 pkt 8 tej ustawy. Wyjaśnić przy tym należy skarżącemu, że przywołany przepis art.227 kpa odnosi się do przedmiotu skargi, którym może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwy organ albo przez jego pracowników, naruszenia praworządności lub słusznych interesów obywateli, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie spraw. Określenie "skarga" w art.227 kpa odnosi się do działu VIII kpa "Skargi i wnioski" i nie ma związku z tożsamym pojęciem inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym. W sprawie poddanej kognicji Sądu bezspornym jest, ż przed organem, którego bezczynność zaskarżono toczy się wiele postępowań administracyjnych określonych przez skarżącego wspólnym mianownikiem jako sprawa dotycząca "uregulowania stanu prawnego nieruchomości" stanowiących współwłasność skarżącego. W toku tych postępowań pracownicy organu, zdaniem skarżącego nienależycie wykonują swoje obowiązki, co było przedmiotem skarg wniesionych do Prezydenta Miasta D.. Pisma przywołane w skardze (oprócz notatki ze spotkania) są to skargi w rozumieniu art.227 kpa. Jak już wcześniej wskazano Sąd jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność, ale tylko w przypadkach określonych w art.3 § 2 pkt 1-4 ustawy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie jest natomiast właściwy w sprawach dotyczących bezczynności w postępowaniu skargowym określonym w przepisach działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też w części dotyczącej bezczynności Prezydenta Miasta D. w załatwieniu pism wyszczególnionych i w skardze i w kolejnych pismach procesowych skarżącego, skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Również odrzuceniu podlega pozostała część skargi dotycząca zwłoki w załatwieniu sprawy "uregulowania stanu prawnego nieruchomości", przy czym w tym zakresie z tego powodu, iż skarżący nie uzupełnił braku skargi w sposób umożliwiający nadanie jej biegu. Nie można bowiem w oparciu o przesłane przez skarżącego pisma ustalić, w której ze spraw zawisłych przed organem I instancji organ ten pozostaje w bezczynności. Baczył przy tym Sąd na to, że zarówno przed Prezydentem D. jak i innymi organami toczy się lub toczyło wiele postępowań administracyjnych zarówno w postępowaniach zwykłych jak i nadzwyczajnych, przy czym w niektórych z nich postępowanie zostało zawieszone. Sąd rozpoznając skargę na bezczynność i uwzględniając ją zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie obligujące organ właściwy w sprawie do wydania aktu lub dokonania czynności. Musi zatem posiadać wiedzę, co do tak newralgicznej kwestii jak ta czego ów akt lub czynność ma dotyczyć. Natomiast w tej sprawie może chodzić o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czy też o "rozgraniczenie i podział, ewentualnie o wypłatę odszkodowania" (pismo skarżącego z dnia [...]). Z naprowadzonych powodów Sąd w oparciu o art.58 § 1 pkt 3 i pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) odrzucił skargę. To orzeczenie nie pozbawia skarżącego możliwości skarżenia bezczynności organu w każdym czasie, ale pod warunkiem, że skarga będzie czyniła zadość art.57 § 1 przywołanej ustawy, zwłaszcza poprzez określenie sprawy administracyjnej (konkretnej), w której organ nie podjął rozstrzygnięcia (decyzji lub postanowienia) i uprzednim wniesieniu zażalenia na bezczynność. W tej sprawie wniesiono zażalenie na bezczynność do Wojewody [...], ale jak wynika z akt postępowania i odpowiedzi Wojewody na to pismo, skierowanej do skarżącego, przedmiotem zażalenia był brak reakcji na pisma wymienione w skardze.