II SA/Wr 3164/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/ Asesor WSA Anna Siedlecka Protokolant: Anna Biłous po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2004r. sprawy ze skargi U.. i G. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki garażu oddala skargę. Przedmiotem skargi U. i G. B. jest w/w decyzja D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r., Nr [...]- utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.W. z dnia [...]r., Nr [...]o nakazaniu rozbiórki garażu dwustanowiskowego we W. przy ul.P. [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ wskazał, że powyższą decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. nakazał U. i G. B. rozbiórkę garażu dwustanowiskowego wybudowanego przy ul. P. [...] we W. bez pozwolenia na budowę. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podnieśli, że "[...]r. ponownie wystąpiłem o ustalenie warunków zabudowy. [...]r. Decyzję tę otrzymałem ... w grudniu tego samego roku rozpoczęliśmy roboty ziemne i wykonanie fundamentów [...]r. wystąpiłem do urzędu o zezwolenie na budowę garażu. W tym czasie kończyliśmy krycie dachu ... Moim zamiarem nie było łamanie prawa, sądziłem że budując równolegle z toczącymi się formalnościami zdążę obie te czynności sfinalizować przed wiosennymi pracami polowymi". Utrzymując w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził, iż w myśl art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /Dz.U. z 1994r. Nr 89 poz. 414 z póź. zm./ przymusowej rozbiórce podlega obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, o którym mowa w art. 30 ust. 2. Rozwiązanie przewidziane w art. 48 jest wprawdzie drastyczne, ale dotyczy jedynie przypadków rażącego naruszenie prawa, o którym mowa w tym przepisie, a więc wyłącznie takich obiektów, których budowa wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bez względu na to, czy obiekt ten został już wybudowany, czy budowa jest w toku. Ze zgromadzonych akt, jak również z odwołania bezspornie wynika, że przedmiotowy garaż U. i G. B. wybudowali bez uprzedniego uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, wymaganej przepisem art. 28 – w myśl którego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W pełni uzasadnione jest więc stanowisko zajęte przez organ I instancji, że w omawianej sprawie zachodzą przesłanki z art. 48 i należy orzec rozbiórkę w/w garażu. Zaskarżona decyzja, którą wydano w tej sprawie, jest w tej sytuacji nie tylko słuszna ale i zgodna z prawem. Jak już wspomniano, art. 48 przesądza o bezwzględnym nakazie rozbiórki każdego obiektu budowlanego /lub jego części/ będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie ma znaczenia, czy np. inwestor otrzymał odpowiednią decyzję o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i wykonał projekt budowlany, który wraz z innymi załącznikami powinien być dołączony do wniosku o pozwolenie na budowę. W tym stanie rzeczy organ orzekł jak wyżej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego U. i G. B. wnieśli o dokonanie przez Sąd takiej interpretacji przepisów, aby skarżący mogli wybudowany garaż zalegalizować. Zdaniem skarżących wydane decyzje są zbyt drastyczne i krzywdzące, z tej to przede wszystkim przyczyny, że przedmiotowa budowa nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, jak i zasad współżycia społecznego. Skarżący posiadają zgodę sąsiadów na budowę przedmiotowego garażu we wspólnej granicy, jak i posiadają inwentaryzację budowlaną, gdzie napisano, iż roboty wykonane zostały zgodnie z Polską Normą i warunkami technicznymi, a obiekt nadaje się do użytkowania. Nadto skarżący podniósł, iż jest rolnikiem i wybudowany garaż służy mu jako zaplecze, w którym przechowuje "Żuka" i części naprawianych maszyn. Ma na utrzymaniu czteroosobowa rodzinę i jest to jedyne źródło ich utrzymania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej oceniając prawidłowość zastosowania przepisów i ich wykładnię, a więc zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji. Biorąc pod uwagę tak ograniczony zakres kognicji, Sąd rozpatrując niniejszą skargę uprawniony jest jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...]r. , Nr [...]odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 &1 lub art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga U. i G. B. nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organów nie dają podstaw do uchylenia tak decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Uchylenie bowiem decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art.145 & 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art.48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2000r., Nr 106, poz.1126 ze zm./. Zgodnie zaś z tym przepisem, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Z powyższej regulacji wynika zatem, iż organ obowiązany jest nakazać rozbiórkę, gdy wybudowano obiekt lub jego cześć bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, jak i gdy wniesiono sprzeciw przez właściwy organ. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że decyzje podejmowane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana, to organ jest nie tylko uprawniony, lecz nadto obligowany do wydania nakazu rozbiórki (por. wyrok z dnia 18 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 69/97 – LEX nr 46680). Wskazać przy tym należy, że cyt. wyżej przepis art.48 Prawa budowlanego dwukrotnie był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego. I tak w wyroku z dnia 12 stycznia 1999r., sygn.P 2/98 /OTK 1999/1/2/ Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414; zm.: z 1995 r. Nr 141, poz. 692; z 1996 r. Nr 100, poz. 465, Nr 106, poz. 496, Nr 146, poz. 680; z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726; z 1998 r. Nr 106, poz. 668) jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku zaś z dnia 26 marca 2002r., sygn.SK 2/01 /OTK-A 2002/2/15/ Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154, poz. 1800) jest zgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tegoż wyroku Trybunał podkreślił, że zrealizowanie inwestycji bez wymaganego pozwolenia na budowę jest, w myśl przepisów prawa budowlanego, samowolą budowlaną pociągającą za sobą wydanie nakazu rozbiórki wzniesionej budowli, jako środka zapewniającego przywrócenie stanu sprzed naruszenia prawa (art. 48 ustawy - Prawo budowlane). Zdaniem Trybunału - samowola budowlana jest działaniem nagannym, które wymaga skutecznego wymuszenia przywrócenia stanu poprzedzającego naruszenie prawa. I takie było ratio legis regulacji przyjętej w art. 48 prawa budowlanego, niewątpliwie bezwzględnej wobec sprawcy samowoli budowlanej. Lektura akt niniejszej sprawy niewątpliwie wskazuje, że obiekt, którego rozbiórkę nakazał organ pierwszej instancji jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów w/w Prawa budowlanego. Sporny obiekt odpowiada bowiem pojęciu obiektu budowlanego, zdefiniowanemu w art. 3 pkt. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym - obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, jak i obiekt małej architektury. Istotne jest również w sprawie, że zasadą jest zgodnie z art.28 ust.1 Prawa budowlanego, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art.29 i 30 Prawa budowlanego. Oznacza to obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę na realizację wszelkiego rodzaju obiektów budowlanych i wykonywania wszelkich robót budowlanych chyba, że przepisy art.29 i 30 Prawa budowlanego obowiązku uzyskania pozwolenia nie wymagają. Niesporne jest w niniejszej sprawie, że skarżący U.i G. B. nie posiadali na budowę spornego obiektu pozwolenia na budowę. Organy zasadnie zatem przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art.48 Prawa budowlanego, skoro w sposób nie budzący wątpliwości ustalona została samowola budowlana. Przepis art. 48 Prawa budowlanego nie dawał organom nadzoru budowlanego możliwości oceny celowości zastosowania zapisanej w nim sankcji z punktu widzenia kryterium interesów, na które powołuje się strona. Przepis ten nakazywał jedynie stwierdzić, czy zaistniała samowola budowlana, a po uzyskaniu odpowiedzi twierdzącej – zastosować zapisaną w nim sankcję rozbiórki. Powyższa argumentacja decyduje także o niemożności rozważania przez organy społecznego wskazania dla pozostawienia budowli. Podobne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 12 stycznia 1999r., stwierdzając, że wprowadzenie jakichkolwiek dalszych przesłanek różnicujących poszczególnych inwestorów np. z punktu widzenia ich zamożności czy sytuacji rodzinnej, mogłoby być narażone na zarzut arbitralności i nieuzasadnionego odmiennego traktowania przez prawo podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, jako, że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej - nie wykazała, by decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów tak prawa materialnego jak i prawa procesowego. Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi U. i G. B. i wobec tego oddalił ją w myśl art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.