II SA/Ka 1401/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie NSA Bonifacy Bronkowski Małgorzata Korycińska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] nr [...] oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru w C. z dnia [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia [...] nakazał S.K. wykonanie przez osobę uprawnioną oceny technicznej stanu zbiornika na nieczystości ciekłe zlokalizowanego w B. przy ulicy S. nr [...] "ze szczególnym zwróceniem uwagi na możliwość usuwania z niego nieczystości (wywóz)". U podstaw materialnoprawnych postanowienia przywołano art.81c ust.2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (wówczas tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126 z późn. zm. obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz.2016 z późn. zm.), zwanego dalej prawem budowlanym. Natomiast w uzasadnieniu podano, że S.K. rozpoczął budowę zbiornika "około 2 lata temu". Zbiornik nie jest użytkowany, ani wykończony. Inwestor przedłożył dokumentację techniczną związaną z legalizacją budynku mieszkalnego z przewiązką dla obsługi, którego ma służyć niniejszy zbiornik, co zdaniem organu pozwoliło na wykluczenie art.48 prawa budowlanego. Po wykonaniu przez inwestora obowiązków nałożonych przywołanym postanowieniem ten sam organ decyzją z dnia [...], wydaną w oparciu o art.51 ust.1 pkt 2 w zw. z art.51 ust.4 prawa budowlanego, nakazał S.K. wykonanie uszczelnienia zbiornika, wykonanie izolacji zewnętrznej i wewnętrznej oraz jego odpowietrzenia oraz dostarczenie inwentaryzacji powykonawczej zbiornika, zakreślając termin wykonania tych prac i obowiązków. W motywach decyzji podano, iż zbiornik zlokalizowany jest w odległości 5 m od ogrodzenia i 8,1 m od ścian budynku bez okien. Przedłożona ocena techniczna pozwalała na określenie obowiązków, które należy wykonać aby doprowadzić bezodpływowy zbiornik do stanu zgodnego z prawem. W tej ocenie rozwiązano także problem wywozu nieczystości poprzez zainstalowanie rury wyprowadzonej poprzez otwór w ścianie komórki usytuowanej w granicy działek i zakończonej złączką na drodze dojazdowej posesji nr [...], na której ustanowione jest "prawo dojazdu zapisane w akcie notarialnym". Z tą decyzją nie zgodził się E.K., dotychczas nie biorący udział w postępowaniu administracyjnym, właściciel działki obciążonej służebnością. Podał, że "żaden beczkowóz do wyprowadzonej rury z komórki nie dojedzie, ponieważ zakręt wjazdu jest pod kątem 90 stopni". Stąd też, jego zdaniem, beczkowóz może dojechać tylko pod drzwi frontowe budynku, a dalej "musiałby ciągnąć wężami 12 m". Zaproponował inne rozwiązanie wywozu nieczystości z wykorzystaniem piwnic inwestora. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, argumentując to tym, że sprawa dojazdu do posesji nie leży w kompetencjach organu nadzoru budowlanego. W skardze E.K. domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji z powodów naprowadzonych w odwołaniu. Podniósł jeszcze i to, że S.K. właściciel działki o nr [...], nabył w [...] r. sąsiednią nieruchomość o nr [...], na której usytuował sporny zbiornik, przy czym nabył tę działkę bez prawa przejazdu mimo, iż istniała taka możliwość. Skarżący obawia się, że wszelkie zamierzenia inwestycyjne na nowo zakupionej nieruchomości będą mogły być realizowane z wykorzystaniem służebności ustanowionej na jego nieruchomości na rzecz każdoczesnych właścicieli działki o nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstawy od zmiany stanowiska. Uczestnik postępowania S.K. – w piśmie z dnia [...] wyjaśnił, iż jego działka o nr ewid. [...] i działka skarżącego E.K. powstały w wyniku podziału działki nr [...], której właścicielką była ich matka. W [...] "po 26 latach użytkowania szamba" nakazano S.K. jego rozbiórkę, w związku z czym wybudował nowe szambo na przyległej działce o nr [...], która "jest również pozbawiona dojazdu i na dodatek odgrodzona zwartą zabudową", a przeznaczona jest pod rekreację. Podkreślił, iż usuwanie nieczystości nie jest czynnością codzienną, stąd skarżący "celowo przejaskrawia problem". Dodatkowo podał, że użytkowanie zbiornika jest sprawą przejściową z uwagi na stałe powiększanie sieci kanalizacyjnej w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała przynieść zamierzony efekt, aczkolwiek nie tylko z przyczyn w niej podniesionych, ale również innych powodów, które Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, wziął pod rozwagę z urzędu (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 w zw. z art.97 § 1 ustawy z tej samej daty – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). Rozpoznając argumenty skargi Sąd uznał za nie do odparcia zarzut pozbawienia skarżącego udziału w postępowaniu administracyjnym, w którym przysługiwało mu uprawnienie strony w rozumieniu art.28 kpa. Bezspornym jest bowiem, że żadne z rozstrzygnięć organu I instancji nie zostało skarżącemu doręczone, nie powiadomiono go o wszczęciu postępowania, ani też o przeprowadzonym w sprawie dowodzie z oględzin. To, że skarżący dowiedział się o treści decyzji organu I instancji i w terminie otwartym do złożenia odwołania biegnącym dla stron, którym decyzję doręczono, złożył ten środek zaskarżenia, nie sanuje tej wady procesowej rozstrzygnięć organów obydwu instancji, jaką jest naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Ponadto Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje organów obydwu instancji zapadły z obrazą prawa materialnego, którego naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Baczyć bowiem trzeba, że w sprawie ustalono ponad wszelką wątpliwość, że inwestor w [...] rozpoczął budowę zbiornika na nieczystości bez wymaganego pozwolenia na budowę. Dopuścił się zatem samowoli budowlanej, której skutki organ zwalczał w oparciu o art.51 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego. Tymczasem ten przepis odnosi się do sytuacji innych niż określone w art.48 prawa budowlanego w wówczas obowiązującym brzmieniu. W sprawie poddanej kognicji Sądu organy obydwu instancji przyjęły, iż budowa zbiornika na nieczystości ciekłe, stanowiącego urządzenie budowlane, związanego z istniejącym budynkiem mieszkalnym, bez wymaganego pozwolenia nie jest budowaniem obiektu lub jego części w rozumieniu art.48 prawa budowlanego. Tę tezę, jak należy domniemywać, organ wywiódł z uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 maja 2000 r. sygn. OPS 20/99 (publ. ONSA 2000/4/139). Uszło jednak uwadze organu, że jedyną rzeczą wspólną dla stanu faktycznego ustalonego w tej sprawie i stanu faktycznego objętego przywołaną uchwałą, to to, że zarówno zbiornik jak i przyłącze wodociągowe stanowią urządzenie budowlane. Natomiast w pozostałym zakresie oba stany faktyczne nie mają punktów wspólnych. Omawiana uchwała miałaby zastosowanie wówczas, gdyby przedmiotem sprawy było samowolne wykonanie przyłącza (instalacji) łączącej budynek mieszkalny z samowolnie wzniesionym zbiornikiem na nieczystości ciekłe. W tej jednak sprawie przedmiotem rozważań organu była samowola budowlana polegająca na budowie bez pozwolenia zbiornika, który nie jest użytkowany i nie został podłączony do budynku mieszkalnego. Tę samowolę, zdaniem składu orzekającego organ zobligowany był zwalczać stosując art.48 w jego brzmieniu wówczas obowiązującym, a nie za pomocą art.51 ust.1 pkt 2 prawa budowlanego, jak to uczyniono. Z tej przyczyny Sąd uchylił nie tylko decyzję organów obydwu instancji, ale i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej zbiornika, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcia są konsekwencją tegoż postanowienia. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji uwzględni zmienioną treść art.48 prawa budowlanego, a także w sposób prawidłowy ustali krąg osób uprawnionych do brania udziału w tym postępowaniu, umożliwiając im czynny udział we wszelkich czynnościach podejmowanych w sprawie. Sąd nadto zauważa, że w aktach sprawy znajduje się niekompletna ocena techniczna spornego zbiornika z dnia [...] (brak 2 strony), ale ta okoliczność dla oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć, z przyczyn naprowadzonych w uzasadnieniu orzeczenia, nie miała żadnego znaczenia. Uchylenie zaskarżonych decyzji organów obydwu instancji nastąpiło w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych samych przyczyn Sąd uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] obejmując je kontrolą zgodnie z art.135 przywołanej ustawy. Uwzględnienie skargi skutkowało orzeczeniem o niewykonalności zaskarżonej decyzji w całości, stosownie do regulacji zawartych w art.152 i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).