II SA/Rz 153/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie AWSA Magdalena Józefczyk NSA Jerzy Solarski /spr./ Protokolant: ref.-staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz A. K. kwotę 200 zł /dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 153/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a., art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17.0.1979 Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. Nr 100 z 2000 r. poz. 1086 ze zm./ oraz § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/, po rozpatrzeniu odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] z dnia [...].12.2003 r. orzekającej o wprowadzeniu w części opisowej i kartograficznej operatu ewidencji gruntów obrębu Z. zmiany w zakresie granic powierzchni i oznaczenia działki nr 1347/2 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że A. K. wystąpił w dniu 14.07.2003r. do organu I instancji o dokonanie w operacie ewidencji gruntów zmiany przebiegu granic działki 1347/2, bowiem powierzchnia jej według aktu własności ziemi wynosi 0,50 ha, a nie 0,46ha, jak obecnie wykazano. Zakwestionował przy tym prawidłowość wykonanych w 1997r. pomiarów kontrolnych działki z działkami nr 1347/1 i 1346. Po przeprowadzeniu postępowania Starosta orzekł o dokonaniu w części opisowej i kartograficznej zmiany dotyczącej granic, powierzchni i oznaczenia działki 1347/2. Od decyzji tej odwołanie złożył A. K. podnosząc, że nie uwzględnia ona korekty granicy pasa drogi krajowej oznaczonej jako działka nr 370, gdyż w 1997 r. została błędnie wyznaczona przez geodetę granica tej działki z działką 1347/2. Zarzucił też, że nie odbyła się wizja na gruncie w zakresie położenia graniczników a także, iż w 1994 r. przesunięta została droga krajowa w kierunku jego działki; natomiast sama droga krajowa nie zmieniła położenia i wobec tego aktualna mapa musi przedstawiać stan pierwotny istniejący w 1973 r. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ wskazał, że ewidencja gruntów wsi Z. została założona w 1968 r. na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880. W oparciu o tą ewidencję uregulowano własność gospodarstw w trybie przepisów ustawy z 26.10.1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Efektem tego działania był akt własności ziemi z dnia 8.12.1973 r. stwierdzający własność działki nr 1347/2 o pow. 0,50 ha w Z. na rzecz A. K. Na podstawie sporządzonej mapy zasadniczej dokonano w lalach 80-tych odnowienia operatu ewidencji gruntów i w zmodernizowanym wówczas operacie wykazana została działka nr 1347/2 o pow. 0,46 ha, co potwierdza dołączony przez wnioskodawcę, a sporządzony w 1994 r. wyrys z mapy ewidencji gruntów w skali 1:2000. Celem wyjaśnienia rozbieżności powierzchni działki w odnowionym operacie ewidencji gruntów przeprowadzony został w 1997r. kontrolny pomiar działek nr 1347/1 i 1347/2. W dniu 25.06.1997r. geodeta ustalił w obecności stron, w tym A. K., granice działki 1347/2 określając jej przebieg przez punkty oznaczone na szkicu granicznym nr 1, 2, 3, 4, 5 i 6. Z protokołu granicznego wynika, że w punktach tych granice zastabilizowano granicznikami, a obliczona po pomiarze kontrolnym analitycznie powierzchnia działki nr 1347/2 wyniosła 0,4954 ha, a więc w zaokrągleniu 0,50 ha. Operat geodezyjny z tego pomiaru został włączony do zasobu geodezyjnego w dniu 6.11.1997 r. pod nr [...]. W pismach z 14 lipca i 4 sierpnia 2003 r. A. K. zarzucił, że dokonano wówczas jedynie zmiany powierzchni działki bez zmiany granic i na tej podstawie domagał się od organu I instancji wydania decyzji o zmianie granic działki 1347/2 i zmianie jej powierzchni. Organ I instancji naprowadził, że wyniki pomiaru kontrolnego z 1997 r. zostały uwzględnione, jeśli chodzi o powierzchnię. Natomiast w wyniku przeoczenia nie wkreślono na matrycę mapy ewidencyjnej jej granic ustalonych w trakcie pomiaru kontrolnego. Wskazał też, że zgodnie ze zgłoszeniem z 14.01.2003 r. wykonywane były prace geodezyjne mające na celu wznowienie granic drogi krajowej nr 77 oznaczonej jako działka 370. A. K. mimo prawidłowego zawiadomienia nie stawił się na gruncie w dniach 25 i 27 czerwca 2003 r., kiedy zostały okazane i pomierzone granice jego działki z drogą. Organ I instancji wyjaśnił również, że prowadząc postępowanie z wniosku A. K. dokonał analizy danych uzyskanych z pomiaru dokonanego w 1997 r. oraz ze wznowienia granic drogi krajowej w 2003 r. Obliczona ze współrzędnych powierzchnia działki 1347/2 wynosi 0,4921 ha. Powołując następnie § 62 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz wskazując na art. 20 i art. 21 Prawa geodezyjnego organ stwierdził, że celem ewidencji nie jest ochrona praw podmiotowych i ewidencja nie przesądza kwestii spornych z zakresu prawa cywilnego. Obecnie obowiązujące przepisy uzależniają zmianę w operacie od istnienia ostatecznych decyzji. W świetle powyższego nie jest zasadne żądanie skarżącego aby mapa obrębu Z. była zgodna i uwzględniała stan pierwotny istniejący w 1993 r. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji. Na decyzję tą skargę wniósł A. K. i wskazując na wykonane pomiary powierzchni własnej działki w 1994 r. oraz w 2003 r. twierdził, że Starosta nadużywając swojej władzy poszerzył pas drogowy o 33 m2 kosztem działki nr 1347/3 stanowiącej jego własność. Zakwestionował również pomiary wykonane w 1997 r., jeśli chodzi o punkt 5 i 6 granicy. Także zdaniem skarżącego wadliwie wznowiono granicę działki drogi krajowej w 2003r. gdzie nawiązano do pomiarów z 1997 r., które były wadliwe. W konsekwencji tego zaskarżona decyzja jest wadliwa, a dla prawidłowego ustalenia granic i powierzchni działki niezbędne są ponowne pomiary na gruncie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił stan faktyczny występujący w sprawie. Ponowił również argumentację dotyczącą poszczególnych etapów wprowadzania i zmian w ewidencji gruntów eksponując okoliczność, że w świetle przepisów z 20.02.1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, powierzchnie działki podawane były z dokładnością do 100 m2 . Natomiast obecnie zapisy podawane są z dokładnością 1 m co prowadzi do konkluzji, że aktualnie obliczona powierzchnia jest prawidłowa i nie pozostaje w sprzeczności z wielkością ustaloną według poprzednich przepisów. Co się tyczy zaś granic na gruncie, to może ono nastąpić w odrębnym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Z oświadczeń stron złożonych do protokołu rozprawy wynika, że zmiana powierzchni działki nr 1347/2 z 0,50 ha na 0,46 ha nastąpiła w wyniku odnowienia ewidencji gruntów obrębu Z., co miało miejsce w 1993 lub w 1994 roku. W związku z zaistniałą sytuacją na wniosek właściciela, przeprowadzony został w dniach 17-30.06.1997r. pomiar kontrolny działek nr 1347/1 i 1347/2. W dokumentach geodezyjnych z tego pomiaru znajduje się protokół graniczny zakończony ugodą zawartą pomiędzy A. K. - właścicielem dgr 1347/2 oraz B. T. - właścicielką dgr 1347/1 i S. N. - wg protokołu właścicielem dgr 1287. Zgodnie z tą ugodą granica działki nr 1347/2 przebiega przez punkty 1,2,3,4,5 i 6 oznaczenia zawartego na szkicu polowym nr 1, pierworys nr 11 geodety M. C. z dnia 1.07.1997r. Po takim ustaleniu granic powierzchnia działki 1347/2 wyniosła 0,4954ha. Z decyzji organu I instancji wynika, że "wyniki pomiaru, skompletowane w operacie pomiarowym [...] (M.C.) zostały uwzględnione w obowiązującym operacie ewidencyjnym - w mikrokomputerowym systemie ewidencji gruntów MSEG-2.8 powierzchnia została zmieniona z 0,46 ha na 0,50 ha, zaś w EWMAPA utworzony został obraz wektorowy przedmiotowej działki na rastrze. Skutkiem przeoczenia stosowna zmiana nie została dokonana na matrycy mapy ewidencyjnej". Na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego stwierdzić należy, że czynności geodezyjne podjęte w trakcie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją oraz wykonane w 1997 roku zmierzały do usunięcia wadliwości zaistniałej w wyniku odnowienia ewidencji gruntów obrębu Z. z 1994r. Skoro tak, to rzeczą organu jest nawiązanie do "źródła", tj. do czynności odnowienia ewidencji gruntów obrębu Z. Odnowienie to dokonywane było w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 28 czerwca 1955 r. w sprawie trybu postępowania przy zgłaszaniu i dokonywaniu zmian w danych objętych ewidencją gruntów i budynków (Dz. U. 1955 r. Nr 27 poz. 159 z późn. zm.). Zgodnie z § 5 ust.1 tego rozporządzenia, zmiany wpisywane były do ewidencji gruntów i budynków w wyniku zgłoszenia ich lub z urzędu. Do zmian z urzędu rozporządzenie zaliczyło zmiany: wynikające z decyzji określonych w § 1 ust. 2; ujawnione w drodze dokonania z urzędu pomiarów związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów; ujawnione przy kontroli terenowej, przeprowadzonej przez organy rad narodowych; związane ze zmianą granic administracyjnych gromad, osiedli, miast, powiatów i województw (§ 5 ust.2). W ustępie 3 § 5 rozporządzenie przewidywało dla zmian z urzędu decyzyjną formę orzekania ("Właściwy do spraw geodezji organ Prezydium powiatowej rady narodowej obowiązane jest zawiadomić osoby zainteresowane o decyzji powziętej w sprawie wpisu zmian dokonanych z urzędu, jak również o odmowie wpisu zmian zgłoszonych przez zainteresowane strony"). Uwzględniając datę odnowienia ewidencji gruntów (1993r. lub 1994r.) i okoliczność, że była to czynność z urzędu, o jakiej mowa w § 5 ust.2 rozporządzenia stwierdzić należy, że w obrocie prawnym winna funkcjonować stosowna decyzja. Wobec tego naprawienie zaistniałego wadliwego stanu winno do decyzji tej nawiązywać, a zatem musi nastąpić w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. I tak w pierwszej kolejności należy wskazać na art.113 Kpa, który dopuszcza w urzędu lub na żądanie strony prostowanie w drodze postanowienia błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach. Poza prostowaniem w drodze postanowienia błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez organ geodezyjny decyzjach, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zawierają również inne regulacje, które umożliwiają uchylenie, zmianę, a nawet stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji. Zawarte w Dziale II, rozdział 13 Kodeksu postępowania administracyjnego przepisy dają przy tym organowi możliwość podjęcia działań nie tylko na wniosek strony ale i z urzędu. Na wyeksponowanie zasługuje w tym miejscu tryb postępowania określony przepisem art.155 Kpa, który nie jest obwarowany żadnym terminem, a przy zgodzie wszystkich stron postępowania - to jest właścicieli nieruchomości graniczących z działką wnioskodawcy - po przeprowadzeniu pomiarów i sporządzeniu operatu pomiarowego, umożliwia wyeliminowanie powstałych w odnowionym operacie nieprawidłowości. Wreszcie organ może z urzędu lub na wniosek strony w sytuacjach określonych przepisem art.145 Kpa w drodze wznowienia postępowania administracyjnego, uchylając dotychczasową decyzję wydać nowe rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Odrębną kwestią są czynności geodezyjne podjęte w 1997r. Nie dokonując ich oceny zauważyć jednak należy, że w aktach [...] znajduje się protokół graniczny z zawartą ugodą; może to świadczyć o dokonaniu rozgraniczenia nieruchomości, ze wszystkim skutkami z tego faktu wynikającymi. W takim przypadku odnośnie do granic ustanych tym rozgraniczeniem, ze względu na skutki prawne zawartej ugody, byłaby niedopuszczalna ponowna ingerencja organu geodezyjnego w istniejące granice. Organ geodezyjny nie jest bowiem uprawniony do rozstrzygania sporów o własność, a taki charakter miałyby działania podjęte w stosunku do nieruchomości o ustalonych w rozgraniczeniu granicach. Ponieważ organy nie wyjaśniły wskazanych powyżej okoliczności, dlatego zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w przepisie art.200 P.p.s.a. Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku ma swe oparcie w art.152 P.p.s.a.