II SA/Łd 346/04

Dnia 13 sierpnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie : NSA Grzegorz Szkudlarek, p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej oddala skargę. - Decyzją z dnia [...], Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a’ i art. 3 ust. l oraz art. 4 ust. l, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. M., l. uchylił decyzję własną z dnia [...], Nr [...] w części odmawiającej stronie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego; 2. przyznał uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej ustawie z tytułu deportacji do pracy przymusowej, w okresie od marca. 1944 roku. do sierpnia 1944 roku - łącznie za okres 6 miesięcy, 3. odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego za miesiąc: wrzesień 1944 roku. oraz za okres po wrześniu 1944 roku W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], odmawiającej jej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zasługuje w ocenie organu na częściowe uwzględnienie. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym przeanalizowaniu sprawy, uwzględniając argumenty zawarte we wniosku, a także całość materiału dowodowego, w tym między innymi: zaświadczenie z Archiwum Departamentu Ardennes, zaświadczenie Mera Gminy Bulson, ankietę osobową ojca strony - przyznał L. M. uprawnienie do świadczenia pieniężnego ż tytułu deportacji do pracy przymusowej w okresie od marca.1944 roku, do sierpnia. 1944 roku w miejscowości Bulson, powiecie Ardennes. Organ administracji nie zaliczył natomiast stronie okresu po dniu 15 września 1944 roku.(data wyzwolenia rejonu Arden), ponieważ praca i po tym okresie nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" przywołanej powyżej ustawy. Datę wyzwolenia rejonu Arden, w którym przymusowo pracowała strona organ ustalił na podstawie opracowania: "United States Army in World War II. 'Special Studies. Chronology 1941/1945 ", pod red. Mary H. Williams, Washington 1960. Przy ustalaniu prawa do świadczenia pieniężnego organ nie uznał też pracy strony w miesiącu wrześniu 1944 roku, uznając, iż strona przepracowała wówczas niepełny miesiąc. Stosownie natomiast do przepisu art. 3 lit."l" powołanej ustawy "świadczenie przysługuje (...) za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2 (...)". W dniu 19 marca 2004 roku na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiódł L. M. uznając, iż decyzja organu jest "niezgodna z prawem i prawdą" i wobec tego czuje się nią pokrzywdzony. Skarżący podniósł, iż jego kłopoty w uzyskaniu świadczenia z tytułu pracy przymusowej rozpoczęły się już w 2001 roku i trwają do tej pory. Nadmienił, iż jest w posiadaniu dwóch "oryginalnych certyfikatów" stwierdzających, iż jego rodzice S. i J. małżonkowie M. wraz z pięciorgiem dzieci w czasie II wojny światowej przebywali i pracowali w Ośrodku Pracy Rolnej w miejscowości Bulson we Francji. Zostali tam deportowani w listopadzie 1943 roku przez III Rzeszę, z obozu przejściowego znajdującego się na terenie Polski i przebywali w Bulson do 31 listopada 1945 roku. W powyższym okresie cała rodzina małżonków M. pracowała w gospodarstwie rolnym na rzecz osiedlonych tam Niemców. Skarżący podniósł nadto, iż jest w posiadaniu repatriacyjnej karty ewidencyjnej swych rodziców, z której wynika, że ojciec skarżącego pracował jako robotnik rolny od 16 kwietnia 1944 roku do 31 maja 1945 roku, zaś matka pracowała w tym samym charakterze w okresie od 16 kwietnia 1944 roku do 15 września 1944 roku. W tym czasie urodziła w Bulson dziecko. W ocenie skarżącego z powyższych dokumentów wynika, iż deportacja i osadzenie najpierw w obozie przejściowym, a następnie w docelowym w Bulson, miała miejsce już w listopadzie 1943 roku. Rodzina skarżącego w marcu 1944 roku trafiła do obozu docelowego, skąd późną jesienią 1945 roku wróciła do Polski. Zdaniem skarżącego na podstawie powyższych dokumentów organ wyciągnął błędny wniosek ustalając, iż deportacja do pracy przymusowej trwała jedynie sześć miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości trwała ona blisko dwa lata. Organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: p.s..a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. l par. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. l p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.s.a.). Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 pkt 2 lit. "a" tejże ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres, co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia l września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terytoria przez nią okupowane w okresie wojny w latach 1939 -1945. (vide wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2000 roku w sprawie V SA 674/00, opublikowany LEX Nr 50166). Dalej ustawa ta stanowi, iż świadczenie z tytułu represji opisanej w przywołanym powyżej przepisie przysługuje w wysokości odpowiedniego wskaźnika przeciętnego wynagrodzenia określonego we wskazany w ustawie sposób, za każdy pełny miesiąc trwania pracy przymusowej, nie więcej jednak łącznie niż 10% tego wynagrodzenia (art. 3 ust. l ustawy z dnia 31 maja 1996 roku). W świetle powyższego, nie sposób doszukać się nieprawidłowości w decyzji organów administracji orzekających w niniejszej sprawie. Jest poza sporem, iż podstawą do nabycia uprawnień do świadczenia pieniężnego, o którym mówi ustawa z dnia 31 maja 1996 roku jest deportacja do pracy przymusowej. Rodzina skarżącego pracę przymusową na rzecz III Rzeszy wykonywała na terenie Francji w miejscowości Bulson, a więc jak chce ustawa na terenach okupowanych przez III Rzeszę w czasie wojny w latach 1939 - 1945. Z dokumentów, jakie zostały złożone przez skarżącego na poparcie wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego wynika, iż rodzina M. z dziećmi była deportowana do Bulson "począwszy od kwietnia 1944 roku", i pracowała w Ośrodku Pracy Rolnej w Bulson od 16 kwietnia 1944 roku (vide certyfikat Departement des Ardennes z dnia 12 marca 2001 roku, oraz certyfikat Departement des Ardennes z dnia 13 marca 2001 roku). Taki sam wniosek, w zakresie daty deportacji do pracy przymusowej, wypływa z ankiety ojca skarżącego wypełnionej w dniu 23 listopada 1945 roku, gdzie w rubryce data wyjazdu z Polski ojciec skarżącego wskazał, "12 marca 1944". Z powyższym koresponduje również zapis w karcie ewidencyjnej ojca skarżącego z dnia 25 października 1947 roku, z którego wynika, że w okresie wojny poza granicami Polski przebywał on od 12 marca 1944 roku. Organ analizując powyższe dokumenty doszedł do przekonania, iż początek okresu pracy przymusowej skarżącego nastąpił w marcu 1944 roku. Stanowisko takie, wynikające, jak się wydaje, z korzystnej dla skarżącego analizy załączonych do wniosków dokumentów możliwe jest do zaakceptowania. . Powyższe pozwoliło w sposób niebudzący wątpliwości ustalić datę rozpoczęcia przez rodzinę skarżącego pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, a związane z pobytem w obozie przejściowym bezpośrednio przed deportacją do pracy przymusowej nie mają istotnego znaczenia z punktu widzenia możliwości przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego na podstawie omawianej ustawy. Wszak przesłanki warunkujące możliwość przyznania takiego uprawnienia są jasno sprecyzowane, a rodzaj represji, za który należą się świadczenia nie obejmuje pobytu w obozie przejściowym, choćby osadzenie w tym obozie bezpośrednio poprzedzało deportację do pracy przymusowej. Pozbawione oparcia w prawie jest stanowisko skarżącego, zgodnie z którym, przy ustalaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego winien być brany pod uwagę cały okres "jakiejkolwiek" represji ze strony III Rzeszy, jeśli tylko represja ta zakończyła się deportacją do pracy przymusowej. Owszem, wskazać należy, iż represja, jakiej doznał skarżący przed wywiezieniem do pracy przymusowej może być podstawą do domagania się określonych świadczeń, ale z całą pewnością nie będzie to świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej, o którym mówi ustawa z dnia 31 maja 1996 roku. Organ prawidłowo również przyjął, iż momentem zakończenia wykonywania pracy przymusowej jest wyzwolenie spod okupacji niemieckiej terenu, gdzie wykonywana była praca. Wykonywanie pracy nadal, już po wyzwoleniu, chociażby dla zachowania egzystencji traciło zarówno przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania pracy na terenach okupowanych przez III Rzeszę (vide: wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2001 roku w sprawie V SA 3877/00, opublikowany w LEX Nr 50162). W toku postępowania nie była kwestionowana przez skarżącego data oswobodzenia rejonu Bulson przez wojska amerykańskie, a zatem dokonane przez organ ustalenie daty owego oswobodzenia na podstawie powszechnie uznawanej publikacji należało zaakceptować. Przywołany powyżej przepis art. 3 ust. l ustawy z dnia 31 maja 1996 roku wymaga dla możliwości przyznania świadczenia, ustalenia pełnego miesiąca trwania pracy przymusowej. Skoro zakończenie pracy przymusowej skarżącego nastąpiło w następstwie wyzwolenia, co miało miejsce w połowie miesiąca września 1944 roku, to zasadnie organ administracji publicznej miesiąca tego nie zaliczył do czasu trwania represji, o której mówi przepis art. 2 lit.ust 2 "a" przywołanej powyżej ustawy. Z tych wszystkich względów orzeczono jak powyżej.