I SA/Wr 3285/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-08-24
Skład orzekający: Andrzej Pęk, Zbigniew Łoboda, Marta Semiczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo orzekł o odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki, mimo że członek zarządu twierdził, iż zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, a sąd powszechny umorzył postępowanie w sprawie orzeczenia zakazu prowadzenia działalności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania podatkowego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej. Organy nie podjęły wystarczających działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym nie oceniły w pełni znaczenia dokumentów sądowych dotyczących postępowania upadłościowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu nie może być w całości przerzucony na stronę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia odpowiedzialności G. R. jako członka zarządu spółki A sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, a postępowanie egzekucyjne umorzono. Zarząd spółki złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, który został oddalony przez sąd. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej, wskazując, że upadłość została zgłoszona w terminie, co powinno zwalniać ją z odpowiedzialności. Organy podatkowe utrzymały w mocy decyzję o odpowiedzialności, uznając wniosek o upadłość za spóźniony.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone decyzje i zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Orzeczono, że decyzje nie podlegają wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wr 3285/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 24 sierpnia 2004 rok Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Pęk Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant: Agnieszka Mazurek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2004 sprawy ze skargi G. R. na decyzje Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...], [...],[...], w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności G. R. jako członka zarządu za zaległości podatkowe A sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień 1998 , styczeń i luty 1999 I. uchyla zaskarżone decyzje; II. zasądza na rzecz Skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 5 056,70 zł ( pięć tysięcy pięćdziesiąt sześć zł, siedemdziesiąt gr) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu.
Zaskarżonymi decyzjami Izba Skarbowa we W. utrzymała w mocy decyzje Urzędu Skarbowego W.- K. z dnia [...] (o nr [...],[...],[...],) w sprawie orzeczenia odpowiedzialności Pana G. K. jako członka zarządu Spółki z o. o. A za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień 1998 r., styczeń i luty 1999r.
Przed orzeczeniem o odpowiedzialności członka zarządu zostały wydane decyzje z dnia [...] ( Nr [...]) określające Spółce z o.o. A zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące. Egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjne.
W toku postępowania Urząd Skarbowy ustalił, iż zarząd spółki złożył w dniu [...]wniosek o ogłoszenie upadłości, który został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. - F. z dnia [...]sygn. akt [...].
Wobec takich ustaleń Urząd Skarbowy orzekł o odpowiedzialności Pana G. R., jako członka zarządu Spółki z o.o. A za zaległości podatkowe spółki. W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy podniósł, iż Pan G. R. nie przedłożył żadnych dokumentów, które uzasadniałyby odstąpienie od orzekania o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki A.
W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, przez jego niewłaściwe zastosowanie, a także sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego. Strona wskazała, iż Sąd Rejonowy dla W. - F. prowadził wobec odwołującego się postępowanie w trybie art. 17 prawa upadłościowego (sygn. akt [...]). Strona podnosi, że w postępowaniu tym Sąd uznał, iż upadłość Spółki została zgłoszona w terminie i postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie wobec odwołującego się. Zdaniem strony upadłość została zgłoszona w terminie, stąd brak przesłanek do wydawania decyzji ustalających odpowiedzialność odwołującego się za zobowiązania podatkowe Spółki A.
Izba Skarbowa we W. decyzjami z dnia [...] (nr [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...],[...], [...],[...]) utrzymała w mocy decyzje Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 116 Ordynacji podatkowej stwierdza, iż za zaległości podatkowe spółki z o.o. i spółki akcyjnej
Sygn. akt I SA/Wr 3285/02
odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciw spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Izba Skarbowa uznała, że, mimo twierdzeń strony, nie zostały w postępowaniu wykazane okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu spółki za zobowiązania podatkowe - w szczególności nie wykazano, że zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło we właściwym czasie. Izba Skarbowa wskazała, iż podstawa umorzenia postępowania w sprawie orzeczenia zakazu prowadzenia działalności przez członków zarządu A sp. z o.o. nie została wykazana przez Stronę, z pisma Sądu Rejonowego z dnia [...]wynika, iż uzasadnienie w tej sprawie nie zostało sporządzone, gdyż żaden z uczestników w ustawowym terminie nie wystąpił ze stosownym wnioskiem. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. - F. z dnia [...] ( sygn. akt [...]) oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki A oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - K. z dnia [...]umarzającego postępowanie egzekucyjne wobec "A wynika-zdaniem Izby Skarbowej- iż wniosek o ogłoszenie upadłości zarządu spółki został złożony po terminie wskazanym w art. 5 § l i § 2 prawa upadłościowego. Z uzasadnienia postanowienia Sądu wynika, iż długi spółki stale narastały od początku 1998 r. Według bilansu spółki sporządzonego na dzień 31 grudnia 1998 r. stan jej aktywów wyniósł [...], natomiast zobowiązań [...], strata netto za 1998 r. wyniosła [...]. Majątek trwały wykazany w bilansie stanowiły maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy ruchome, które zostały przewłaszczone na rzecz banków kredytujących działalność gospodarczą spółki oraz B Spółki z o. o. we W. oraz były przedmiotem zastawów. Przeciwko spółce, w tym czasie, toczyły się postępowania egzekucyjne prowadzone przez Urząd Skarbowy W. - K., którego wierzytelność wynosiła [...], odsetki około [...]oraz przez ZUS O/W., którego wierzytelność wynosiła [...]. Sąd Rejonowy wskazał, iż pomimo zaistnienia przesłanek wynikających z dyspozycji art. l § l i § 2 prawa upadłościowego, uzasadniających ogłoszenie upadłości spółki, na podstawie art 13 § l Prawa upadłościowego należało oddalić wniosek wobec braku majątku po stronie dłużnika, z którego mogłyby być pokryte koszty postępowania upadłościowego. Izba Skarbowa podkreśliła w zaskarżonej decyzji, iż prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego jest dokumentem o istotnej mocy dowodowej, bowiem fakty w nim stwierdzone korzystają z "powagi rzeczy osądzonej". Izba Skarbowa w swoim
rozstrzygnięciu wskazała, iż należy przyjąć za wyrokiem Sądu Najwyższego (wyrok z 1998 r. II CKN 650/97 OSNC 1999/3/64, wyrok z 1997 r. H CKN 117/97 nie publ.), iż "właściwym czasem" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie może być moment, w którym wniosek ten musi zostać oddalony, ze względu na to że majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona podtrzymała zarzuty odwołania, iż z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. F. z dnia [...] (sygn. akt [...]) wynika, że zachodzą przesłanki zwalniające zarząd spółki z odpowiedzialności za jej zobowiązania podatkowe. Skarżący wyrodził, że w przypadku przepisu art. l 16 Ordynacji Podatkowej, jak i art. 17 2 Prawa upadłościowego członek zarządu spółki z o.o. zwolniony jest od odpowiedzialności w sytuacji gdy złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie, bądź też nie uczynił tego nie ze swojej winy. W konsekwencji, pomijając kwestię złożenia podania o otwarcie układu, które w niniejszej sprawie nie zaistniało, możliwe są tylko trzy warianty:
l. Sąd ustali, że wniosek jest spóźniony a członek zarządu nie zwolnił się z winy.
2. Sąd ustali, ze wniosek był spóźniony, ale bez winy członka zarządu.
3. Sąd ustalił, iż członek zarządu złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie.
W konsekwencji wyżej opisanych ustaleń Sąd może wydać wyłącznie następujące rozstrzygnięcia: ad l - orzec zakaz, ad 2 i 3 - umorzyć postępowanie. W konsekwencji umorzenie sprawy wszczętej w trybie art. 17 2 p.u. wskazuje , iż Sąd Rejonowy mógł ustalić taki stan faktyczny jaki wynika z punktu l i 2. Skoro zaś identyczne, w przedmiotowym zakresie, są przesłanki odpowiedzialności z art. 17 2 p.u. i z art. 116 o.p. oczywistym jest -zdaniem skarżącego- iż brak jest podstaw do przypisania mu odpowiedzialności z art. 116 p.u. Jednocześnie skarżący zarzuca, iż w postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości Sąd upadłościowy nie jest legitymowany i w żadnym razie nie bada okoliczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (czy jest on terminowy czy też nie). Dlatego dokonywanie oceny na podstawie Postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości jest nieuprawnione. Ponadto skarżący zarzucił organom skarbowym iż naruszyły art. 122 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z akt sądowych sygn. akt [...].
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto Izba wskazała, iż umorzenie wobec skarżącego postępowania prowadzonego na podstawie art. 172 prawa upadłościowego może rodzić co najwyżej domniemanie istnienia jednej z przywołanych przez stronę przesłanek
Sygn. akt I SA/Wr 3285/02
uwalniających ją od odpowiedzialności. Izba Skarbowa wskazała, że do czasu podjęcia uchwały z dnia 18 października 2001 r., w której Sąd Najwyższy stwierdził, że "Sąd gospodarczy właściwy do prowadzenia postępowania upadłościowego może orzec o sankcji przewidzianej w art 172 § l Prawa upadłościowego także wówczas, kiedy nie została ogłoszona upadłość przedsiębiorcy", przepis art. 172 § 2 p.u interpretowano także w inny sposób. Zgodnie z kierunkiem interpretacyjnym wykluczonym przez Sąd Najwyższy - ale stosowanym przez składy orzekające - niemożliwym jest nałożenie sankcji przewidzianej w art. 172 § l p.u, bez wszczęcia postępowania upadłościowego. W konsekwencji taki pogląd prowadził do umarzania postępowań prowadzonych w trybie art. 17 p.u. w sytuacji, gdy sąd oddalił wcześniej wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek dłużnika oczywiście nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania. Zdaniem Izby Skarbowej, właśnie taki powód mógł zadecydować o treści rozstrzygnięcia w stosunku do członka zarządu A Spółka z o.o. Zdaniem Izby Skarbowej jedynie uzasadnienie orzeczenia Sądu Rejonowego mogłoby dać pewność, co do rzeczywistych powodów podjęcia rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania. Izba Skarbowa wskazała, że wykładnia gramatyczna przepisów regulujących odpowiedzialność podatkową osób trzecich prowadzi do wniosku, że o ile ciężar wykazania przesłanek uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej spoczywa na organie podatkowym, o tyle istnienie przesłanki, bądź przesłanek negatywnych winna udowodnić strona. Zdaniem Izby na stronie spoczywa obowiązek przedstawienia niezbitych dowodów, na podstawie których podatkowy będzie mógł jednoznacznie stwierdzić istnienie jednej z przewidzianych przez ustawodawcę przesłanki ekskulpacyjnej.
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem l stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego - zgodnie z art. 97 § l Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270).
Skarga jest zasadna. W sprawie, bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli
Sygn. akt I SA/Wr 3285/02
mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 z późniejszymi zmianami) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art 122 Ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr l, póz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy skarbowe nie uczyniły zadość swoim obowiązkom przeprowadzenia postępowania w sposób zmierzający do ustalenia prawdy obiektywnej co do istnienia przesłanek zwalniających skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Odpowiedzialność osób trzecich jest instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Nie ulega zatem wątpliwości, iż wyżej przytoczona regulacja ma charakter wyjątkowy. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110-117 Ordynacji podatkowej, przy czym katalog osób trzecich ponoszących odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości
Sygn. akt I SA/Wr 3285/02
podatkowych ma charakter zamknięty.
Zgodnie z art. l16 § l Ordynacji podatkowej stanowiącym podstawę prawną zaskarżonego orzeczenia, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Natomiast art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu spółki, o której mowa w § l obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.
Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący, na którego przeniesiona została odpowiedzialność za zaległości spółki, w czasie, w którym powstało to zobowiązanie, był prezesem zarządu tej spółki. Ponadto wdrożone przeciwko spółce postępowanie egzekucyjne stało się nieskuteczne. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż zaistniały przesłanki do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki.
Odpowiedzialność członka zarządu spółki może jednakże zostać wyłączona -gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość spółki. Gospodarczą przyczyną upadłości jest załamanie finansowe podmiotu gospodarczego, polegające w zasadzie na jego trwałej niewypłacalności, a więc na braku możliwości zaspokojenia wszystkich wierzycieli. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, iż nie chodzi o przypadki, że dłużnik zaprzestał płacenia długów, jeżeli nie zapłacił jednego z większej liczby długów. Natomiast podstawą do ogłoszenia upadłości będzie taki stan, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich długów. Zaprzestanie płacenia długów jest podstawową i powszechną (obowiązującą wszystkie kategorie przedsiębiorców) przesłanką ogłoszenia upadłości. Podstawą natomiast ogłoszenia upadłości w stosunku do przedsiębiorców wymienionych w art. l § 2 Prawa upadłościowego jest również taki stan, w którym majątek tych przedsiębiorców nie wystarcza na zaspokojenie długów. Przy ocenie, czy zachodzi stan nadmiernego zadłużenia należy uwzględniać wszystkie wierzytelności i zobowiązania dłużnika, bez względu na to, czy miałyby w przyszłości wchodzić w skład masy upadłości, czy mają charakter warunkowy lub bezwarunkowy, a także, czy są już
Sygn. akt I SA/Wr 3285/02
wymagalne (por S. Gurgul, Prawo upadłościowe i układowe. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 31-33). W świetle powyższego nie ulega zatem wątpliwości, ze wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego może nastąpić jedynie wtedy, gdy wystąpią ustawowe przesłanki do ogłoszenia upadłości.
Skarżący podniósł, iż spółka, za którą ponosić ma odpowiedzialność, we właściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości. Z art. 5 Prawa upadłościowego wynika, że przedsiębiorca zobowiązany jest, nie później niż w okresie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (§ l tego artykułu), a reprezentant przedsiębiorcy będącego osobą prawną jest obowiązany zgłosić taki wniosek w terminie 2 tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów (§ 2). Zatem dla stwierdzenia istnienia (bądź nieistnienia) tej przesłanki zwolnienia od omawianej odpowiedzialności ważne jest ustalenie, czy i kiedy wystąpił stan trwałego zaprzestania płacenia długów, a w konsekwencji tego, czy w terminie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości bądź o wszczęcie postępowania układowego. Z brzmienia art. 116 § l Ordynacji podatkowej wynika, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za cudze zobowiązania podatkowe członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ciąży na tym członku. Zatem to ten członek winien okoliczność tę udowodnić, gdyż z tego faktu zamierza wywieść korzystne dla siebie następstwa. Jednakże takie brzmienie powołanego przepisu nie przekreśla w zupełności stosowania w postępowaniu podatkowym odnoszącym się do kwestii odpowiedzialności podatkowej osób trzecich zasad ogólnych tego postępowania, a tym samym obowiązków organu wynikających z art. 122, art. 187 § l oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Oznacza to tym samym, że w przypadku, gdy twierdzenia strony w danej kwestii nie są poparte według organu stosownymi dowodami, to odmówienie wiarygodności takim twierdzeniom nie powinno nastąpić bez uprzedniego, co najmniej, wezwania strony do ich przedłożenia (wyrok NSA w Warszawie z dnia 5.03.2003 sygn. III SA 2490/01 M.Podat. 2003/10/40)
Artykuł 116 zmienia ciężar dowodowy w postępowaniu podatkowym, albowiem wymagane jest wskazanie przez członka zarządu istnienia okoliczności, które będą podstawą do wyłączenia jego odpowiedzialności. Przepis ten nie może jednak być interpretowany i stosowany w oderwaniu od pozostałych postanowień ordynacji podatkowej. W szczególności nie uchyla ona takich zasad ogólnych jak: prawdy obiektywnej, obowiązku zebrania pełnego materiału dowodowego itd. Dlatego
Sygn. akt I SA/Wr 3285/02
też wydaje się, iż gromadzenie materiału dowodowego musi nastąpić z inicjatywy i poprzez czynności organu administracji, zwłaszcza w sytuacji, gdy członek zarządu przedstawia niepełny materiał dowodowy. Ciężar udowodnienia przesłanek egzoneracyjnych nie może być w całości przerzucony na stronę. Stosując szczególną instytucję odpowiedzialności osób trzecich, organy podatkowe powinny dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej, a nie, poprzez przerzucenie ciężaru dowodowego na stronę, orzekać o jej odpowiedzialności za cudzy dług. (Mariański Adam Orzecznictwo Sądów Polskich 2004/5/69 Glosa do wyroku NSA z dnia 11 lutego 2003 r., I SA/Łd l 006/0 I. )
W rozpoznawanej sprawie skarżący na dowód zgłoszenia upadłości we właściwym czasie wskazał fakt wydania przez sąd postanowienia o umorzeniu postępowania w sprawie orzeczenia zakazu wykonywania działalności, którego organy podatkowe nie mogą zignorować. O fakcie, iż organy skarbowe uznały ten dokument za niewystarczający skarżący mógł powziąć wiadomość w istocie dopiero z decyzji organu II instancji, co w znacznym stopniu ograniczyło możliwość wykazywania przez niego prawdziwości twierdzeń- na przykład przez powtórzenie dowodów przeprowadzonych w postępowaniu sądowym.
Jak wskazuje Izba Skarbowa postanowienie o umorzeniu wobec skarżącego
postępowania w sprawie orzeczenia zakazu prowadzenia działalności rodziło
domniemanie, iż sąd powszechny badał kwestię zachowania terminu do wystąpienia z v/
wnioskiem o ogłoszenie upadłości-jakkolwiek z orzeczenia sądowego wynika jedynie
że Sąd nie znalazł podstaw do merytorycznego wyrokowania w tej sprawie. Zasada
prawdy obiektywnej wymaga jednak, aby organy skarbowe oceniły czy i jakie
postępowanie dowodowe był prowadzone w tej sprawie i jakie znaczenie mogą mieć
przeprowadzone dowody w postępowaniu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności
członków zarządu za długi podatkowe spółki.
Reasumując, na skutek naruszenia zasad postępowania podatkowego organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały, zatem przesłanki wymienione w art. 145 § l pkt c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
Uwzględnienie skargi zobowiązuje Wojewódzki Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej przepisami.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło