II OSK 635/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Mzyk /spr./, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska, Bogusław Moraczewski, Protokolant Marcin Sikorski, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2004 r., sygn. akt II SA/Po 2409/02 w sprawie ze skargi E. T. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2002 Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2004 r. sygn. akt II SA/Po 2409/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. T. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2002 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. W motywach wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył następujące okoliczności sprawy : Ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia 18 listopada 1992 r nakazano H. G., M. G. i A. G. doprowadzenie wykonanej rozbudowy obiektu mieszkalnego (na działce przy ul. S. w P.), do stanu zgodnego z prawem tj. dokumentacją projektową, stanowiącą załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę, i wystawiony w oparciu o nią tytuł wykonawczy. W toku wszczętego postępowania egzekucyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta P., postanowieniem z dnia 16 lipca 2002 r. – odrzucił zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego H. G. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2002 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu zażalenia H. G., uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 16 lipca 2002 r. i umorzył postępowanie organu I instancji. W ocenie Sadu Wojewódzkiego skarga, na w/w postanowienie z dnia 16 lipca 2002 r., wniesiona przez E. T., właściciela sąsiedniej nieruchomości, nie jest uzasadniona. Wnoszący bowiem skargę E. T. nie posiada interesu prawnego do jej wniesienia, w rozumieniu art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Poza tym celem wszczętego postępowania egzekucyjnego jest realizacja obowiązku przez zobowiązanego H. G. zaś wynik tego postępowania nie dotyczy interesu prawnego E. T. Sąd Wojewódzki powołał się przy tym na orzecznictwo sądowo administracyjne według którego osoba, nie będąca wierzycielem, chociażby była uczestnikiem postępowania zakończonego decyzją, w oparciu o którą wystawiono tytuł egzekucyjny, nie może domagać się wszczęcia egzekucji. Konsekwentnie należy przyjąć, że nie może również domagać się dalszego prowadzenia egzekucji i kwestionować umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wszystkie te względy, zdaniem Sądu Wojewódzkiego przemawiają za oddaleniem skargi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia z dnia 25 sierpnia 2004 r. wniósł E. T., działający przez pełnomocnika adwokata M. Ł. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania to jest : 1/ art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przez przyjęcie, że skarżący nie miał interesu prawnego do wniesienia skargi, 2/ naruszenie art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie jest uprawniony do żądania wykonania przez zobowiązanego obowiązku, który narusza jego prawa, 3/ naruszenie art. 151 p.p.s.a. polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi. Na tej podstawie w skardze kasacyjnej zgłoszony został wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzutom skargi kasacyjnej nie można odmówić słuszności. Ponadto argumentacja, przytoczona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie jest w pełni zrozumiała. Z jednej bowiem strony Sąd Wojewódzki stwierdza, że E. T. nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi, w rozumieniu art. 50 p.p.s.a., z drugiej natomiast, że osoba nie będąca wierzycielem (chociażby była uczestnikiem postępowania zakończonego decyzją, w oparciu o którą wystawiono tytuł egzekucyjny), nie jest w ogóle stroną postępowania egzekucyjnego, nie może domagać się wszczęcia egzekucji i konsekwentnie nie może również domagać się dalszego prowadzenia egzekucji oraz kwestionować umorzenia postępowania egzekucyjnego. Te dwie odrębne kwestie, a w istocie dwa odrębne stanowiska Sądu Wojewódzkiego wymagają bliższego rozważenia. Niewątpliwie rację ma Sąd Wojewódzki, że osoba, nie będąca wierzycielem, nie może domagać się wszczęcia egzekucji, także w sytuacji gdy była uczestnikiem postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją, w oparciu o którą wystawiono tytuł egzekucyjny. Okoliczność ta jednak, sama przez się, nie oznacza, i nie może oznaczać, że osoba, nie będąca wierzycielem, nie ma możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do przepisu art. 50 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Oznacza to, że jedynie i wyłącznie kryterium interesu prawnego jest przesłanką dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Rzeczą zatem Sądu Wojewódzkiego było jednoznaczne ustalenie czy E. T. ma interes prawny do wniesienia skargi. W omawianej kwestii Sąd Wojewódzki przyjął wprawdzie za ustalone, że interes prawny E. T. nie został naruszony, to jednak ustalenie to skutecznie podważa skarga kasacyjna, podnosząc zarzut naruszenia art. 50 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej wprost powołano się na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku a mianowicie, iż rozbudowano obiekt z przekroczeniem granic działek oraz że rozbudowa częściowo dokonana została na działce E. T. Jeśli tak jest w istocie, czego Sąd Wojewódzki nie badał, trudno podzielić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że doszło jedynie do naruszenia interesu faktycznego E. T. a nie naruszenia jego interesu prawnego. Poza tym nie można pominąć treści tytułu egzekucyjnego (nakazującego zobowiązanym doprowadzenie wykonanej rozbudowy obiektu mieszkalnego, na działce przy ul. S., do stanu zgodnego z prawem tj. dokumentacją projektową, stanowiącą załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę). Zestawiając bowiem treść tytułu egzekucyjnego (doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem) ze spornymi w sprawie okolicznościami (czy i w jakim zakresie wyrażona została zgoda przez właściciela sąsiedniej nieruchomości tj. E. T. na rozbudowę obiektu), należy odpowiedzieć na pytanie czy doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem dotyczy czy też nie dotyczy interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości. Pozytywna odpowiedź na powyższe pytanie, co oczywiste, prowadzi do wniosku, że zainteresowanemu E. T. przysługuje przymiot strony. Pominięcie tych okoliczności przez Sąd Wojewódzki, przy ocenie interesu prawnego E. T., uzasadnia zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 50 ppsa. Trafnie zatem podniesiono w skardze kasacyjnej, że Sąd Wojewódzki nie rozważał wszystkich aspektów sprawy i ograniczył się do ustalenia jedynie interesu faktycznego. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można również podzielić drugiego stanowiska Sądu Wojewódzkiego a mianowicie, że osoba nie będąca wierzycielem a także właściciel sąsiedniej nieruchomości nie jest w ogóle stroną postępowania egzekucyjnego i konsekwentnie, jak to przyjęto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie może kwestionować umorzenia postępowania egzekucyjnego. Aczkolwiek ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjna ogranicza krąg podmiotów uczestniczących w postępowaniu, mającym na celu przymusowe wykonanie obowiązków nałożonych ostateczną decyzją, to ograniczenie to nie dotyczy każdego bez wyjątku postępowania egzekucyjnego. Jeżeli bowiem, hipotetycznie rzecz ujmując, tytuł egzekucyjny obejmuje nakaz doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (np. przy przekroczeniu granicy), to otwartą kwestią jest wyjaśnienie czy dotyczy to interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości, a co więcej czy wymaga jego współdziałania. Nie powinno ulegać wątpliwości, że w takiej sytuacji właścicielowi sąsiedniej nieruchomości będzie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym. Inaczej rzecz ujmując od treści tytuły egzekucyjnego zależy krąg podmiotów uczestniczących w postępowaniu egzekucyjnym. Tego rodzaju wniosek wynika przede wszystkim z unormowania art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według którego do postępowania egzekucyjnego mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli zatem, jak to ma miejsce w sprawie (czego Sąd Wojewódzki nie badał), tytuł egzekucyjny obejmuje nakaz doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, to należy odpowiedzieć na pytanie czy wykonanie tego nakazu dotyczy interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości a w konsekwencji czy ma on przymiot strony. Skoro więc w warunkach sprawy Sąd Wojewódzki oddalił skargę wyłącznie z przyczyn procesowych, (braku przymiotu strony wnoszącego skargę), co skutecznie podważyła skarga kasacyjna, zaskarżony wyrok podlega uchyleniu. Rozpoznając sprawę ponownie rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie uzupełnienie postępowania dowodowego w przedstawionym zakresie, łącznie z udzieleniem odpowiedzi na postawione powyżej pytania. W zależności od tych ustaleń zachodzić będzie potrzeba dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się uzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi na udzielone prawo pomocy nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego, co będzie rzeczą Sądu Wojewódzkiego, w toku ponownego rozpoznania sprawy.