II SA/Gd 2817/01

WyrokWSA w Gdańsku2004-09-08

Skład orzekający: Jan Jędrkowiak, Jolanta Górska, Krzysztof Retyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy służba w Milicji Obywatelskiej, w tym udział w walkach z ugrupowaniami Wehrwolfu i UPA, może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich?
Ratio decidendi
Służba w Milicji Obywatelskiej, nawet połączona z udziałem w walkach z ugrupowaniami zbrojnymi, nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, ponieważ Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną w rozumieniu ustawy o kombatantach. Osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, tracą te uprawnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. N. na decyzję organu administracji, która utrzymała w mocy decyzję o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Organ uznał, że M. N. nabył uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej, która nie była służbą zmilitaryzowaną. Skarżący twierdził, że jego uprawnienia wynikały z walki zbrojnej z ugrupowaniami Wehrwolfu i UPA w ramach służby w Milicji Obywatelskiej i zasadniczej służby wojskowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant #PROTOKOLANTT, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję "A" z dnia 25 lipca 2001 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia 25 lipca 2001r. nr [...] "A", powołując się na przepisy art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn.: Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję z dnia 31 sierpnia 2000r nr [....] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich M. N. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. N. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Organ wskazał, iż Milicja Obywatelska stanowiła organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia i w związku z tym nie była służbą zmilitaryzowaną. W myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944- 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W świetle powyższego jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane za działalność kombatancką uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich. Skargę na powyższą decyzję złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku, M. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem jest dla niego krzywdząca i niezgodna z prawem. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Zarząd Wojewódzki "B" w S. określił jako podstawę jego uprawnień kombatanckich walkę zbrojną o utrwalanie władzy ludowej, to jednak uprawnienia te przysługiwały mi wyłącznie z tytułu walki zbrojnej z ugrupowaniami Wehrwolfu i UPA w ramach jego służby w organach Milicji Obywatelskiej i zasadniczej służby wojskowej. Skarżący wskazał, iż już po wstąpieniu do Milicji Obywatelskiej w 1947r., w S. brał udział w walkach zbrojnych z ugrupowaniem Wehrwolfu, które na tamtych terenach zagrażało osadnikom polskim. Później został przeniesiony do zasadniczej służby wojskowej do 12 Pułku KBW w S. i skierowano go do walki z UPA na terenie województwa rzeszowskiego (U. D. i G.). Udziału we wskazanych walkach z grupami Wehrwolfu i bandami UPA nie jest w stanie potwierdzić, ponieważ większość spośród uczestników tych walk zbrojnych już nie żyje. "A" w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W myśl art. 1 § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl dyspozycji art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. nr 142, poz. 950 ze zm.), dalej: ustawa, osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z tym, że pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Jak wynika z akt administracyjnych jedyną podstawą uzyskania przez M. N. uprawnień kombatanckich był wykazywany przez niego "udział w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej od 28 grudnia 1946 r. do 31 grudnia 1947 r." w charakterze funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej, w której szeregach służył od dnia 28 grudnia 1947 r. do dnia 30 kwietnia 1953 r. M. N. nie podnosił jednak. w toku postępowania okoliczności wskazujących na to, by spełniał przesłanki pozwalające na zachowanie uprawnień kombatanckich na podstawie przywołanego wyżej przepisu. Nie stanowi bowiem takiej przesłanki udział w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu w jednostkach Milicji Obywatelskiej, albowiem Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, lecz organem powołanym do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia oraz mienia społecznego. W uchwale z dnia 12 czerwca 2000r., sygn. akt OPS 5/2000, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn.: Dz. U. 1997 r. nr 142 poz. 950 ze zm.). Zatem służba w jej oddziałach i wykonywanie określonych zadań w ramach pracy w Milicji Obywatelskiej, w tym walka z bandami UPA i grupami Wehrwolfu, nie uprawnia do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Wobec powyższego zachodziły przewidziane w przepisie art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o kombatantach podstawy pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Podkreślić należy, że pozbawienie M. N. uprawnień kombatanckich nie wynikało z negatywnej oceny jego postępowania w okresie służby w Milicji Obywatelskiej. Ustawodawca uznał natomiast, że sama służba w tego rodzaju formacji nie stanowi jeszcze podstawy do utrzymywania szczególnych przywilejów, jakimi są uprawnienia kombatanckie. Jak. wynika z preambuły i szeregu szczegółowych unormowań ustawy o kombatantach, jej celem jest otoczenie szczególną troską i opieką obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych, a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej - z narażeniem na represje oraz osób, które poddane były represjom ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych. Służba milicjanta, podobnie jak. praca wielu innych osób w różny sposób i na różnych stanowiskach służących dobru społecznemu nie została przez ustawodawcę uznana za wystarczającą podstawę dla korzystania ze szczególnych przywilejów, jakimi są uprawnienia kombatanckie. W tym stanie sprawy, stwierdzając że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło