SA/Rz 2588/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2001 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie istotnego odstąpienia od warunków określonych w pozwoleniu na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M. K. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego SA/Rz 2588/01 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...].10.2001 r. Nr [...],Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].08.2001 r., Nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie istotnego odstąpienia przez inwestorów D. i T. K. od warunków określonych w pozwoleniu na rozbudowę budynku usługowo-handlowego na działce nr ewid. 1298, położonej w R. [...]. Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z odwołaniem wniesionym przez M. K. W uzasadnieniu decyzji przytoczył, że rozbudowa budynku usługowo-handlowego zrealizowana jest na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...].02.2001 r., Nr [...], wydaną przez Starostę [...]. Nowoprojektowaną część budynku wyznaczył uprawniony geodeta, zaś budową kieruje kierownik budowy posiadający właściwe uprawnienia budowlane. Zapisy z przebiegu poszczególnych robót są odnotowywane w dzienniku budowy. Roboty prowadzone są zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Odstępstwem nieistotnym od warunków pozwolenia na budowę było wykonanie od granicy ze stroną odwołującą się fundamentu pod istniejącą ścianą wiatrołapu i jej odbudowa, ze względu na jej rozsypanie się po zdjęciu konstrukcji dachu. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /wpłynęła do Sądu w dniu 6.11.2001 r./ skarżąca M. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie pozwolenia na budowę z dnia [...].02.2001 r. W motywach skargi podniosła, że organ odwoławczy umorzył postępowanie administracyjne w sprawie istotnego odstąpienia przez inwestorów od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, ponieważ uznał, iż wskazane odstępstwo jest nieistotne, zatem nie uzasadnia podjęcia czynności określonych w art. 50 prawa budowlanego z 1994 r. Zdaniem skarżącej stanowisko organów obu instancji jest błędne gdyż zaistniałe odstępstwa naruszają jej własność. Otóż inwestorzy rozebrali ścianę należącą do budynku skarżącej, czego projekt budowlany nie przewidywał. W toku postępowania przedłożyła organom opinię biegłego sądowego z zakresu budownictwa, wydaną w sprawie cywilnej o ustanowienie służebności na jej budynku i wedle tej opinii ściana, którą inwestorzy rozebrali stanowiła część jej budynku. Nie wyrażała zgody na rozebranie tej ściany, zatem przeciwstawny zapis w dzienniku budowy poczyniony przez kierownika budowy nie jest prawdziwy. Projekt budowlany nie przewidywał żadnych robót budowlanych w obrębie tej ściany. Zakres robót budowlanych w rejonie tej ściany jest większy niż pozostałe roboty murowe. Także słupy żelbetowe i dźwigar zostały wykonane niezgodnie z projektem budowlanym, gdyż zostały umocowane w jej ścianie. Na ten temat organy nawet nie wypowiedziały się. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko, że odstępstwo od projektu budowlanego jest nieistotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarga M. K. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie w dniu 6.11.2001 r. Z dniem 1.01.2004 r. zostały zniesione ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w ich miejsce utworzono wojewódzkie sądy administracyjne, orzekające w I instancji /art. 3 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 85 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1271, nazwanej dalej przepisami wprowadzającymi/. Art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, jako przepis międzyczasowy stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, cytowanej niżej skrótem p.p.s.a. Przechodząc do istoty sprawy należy nawiązać do ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...].02.2001 r., Nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania D. i T. K. pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynku handlowego, parterowego, niepodpiwniczonego, bez poddasza użytkowego, przyłącza kanalizacyjnego i przyłącza gazowego z wykonaniem wewnętrznej instalacji gazowej na działce nr 1298, położonej w R. [...]. Z opisu technicznego do projektu rozbudowy budynku handlowego opracowanego przez J. H. wynika, że projektowana rozbudowa istniejącego budynku miała obejmować: - dobudowę pomieszczenia sanitarnego, parterowego niepodpiwniczonego, bez zmiany konstrukcji dachu nad częścią istniejącą, - wykonaniu nowego pokrycia z blachy powlekanej na całym budynku, - wykonaniu instalacji wodno-kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania i nowej instalacji elektrycznej /powierzchnia zabudowy 78,46m2, powierzchnia użytkowa 64,81m2/. Projekt budowlany przewiduje tez wykonanie słupów żelbetowych, belek i podciągów. Belki i podciągi mają podpierać strop. Kleina w części istniejącej budynku w miejscu likwidowanych ścian nośnych. Natomiast słupy żelbetowe mają podpierać podciągi stalowe w części istniejącej budynku. Zakres rozbudowy ilustruje m. innymi rysunek /rzut fundamentów i przyziemia/ stanowiący integralną część projektu budowlanego. Przedmiotowy budynek handlowy umiejscowiony jest w zabudowie szeregowej rynku. Dobudowa miała być realizowana od strony podwórza. Skarżąca jest właścicielką działki sąsiedniej nr 1299, na której usytuowany jest budynek handlowo-mieszkalny murowany. Z drugiej strony znajduje się działka nr 1297/2, własność M. i J. K., zabudowana budynkiem handlowym. Jak to już wspomniano te trzy budynki znajdują się w zabudowie szeregowej. Projektowaną przybudówkę według projektu usytuowano przy ścianie północno-wschodniej budynku inwestorów oraz w granicy działki M. i J. K. /nr 1297/2/. Przedstawione usytuowanie budynków określa graficznie projekt zagospodarowania działki inwestorów nr 1298 /z września 2000 r./. Analiza projektu budowlanego prowadzi do konkluzji, iż przy ścianie zachodniej nie były przewidziane roboty budowlane /od strony działki skarżącej/. W dzienniku budowy, kierownik budowy J. H. w dniu 28.06.2001 r. dokonał następującego wpisu: "Wykonano słupy żelbetowe pod projektowane podciągi stalowe stropu. Rozebrany został dach na istniejącym wiatrołapem w tylnej części budynku. Po zdjęciu dachu część ściany wiatrołapu od strony granicy P. K. jak również ściany prostopadłej uległa rozsypaniu. Stwierdza się również obluzowanie cegły w niższych warstwach muru. Po rozebraniu podłogi w wiatrołapie stwierdzono, że ściany te ni posiadają fundamentów, a wybudowane zostały bezpośrednio na gruncie. W związku z wyżej opisanym stanem ścian wiatrołapu podjęto decyzję o ich odbudowie. Lokalizację ściany granicznej uzgodniono z właścicielem działki sąsiedniej P. K. A. i M.". Skarżąca zarzuciła, że w trakcie realizacji inwestycji rozebrano jej ścianę na długości około 2,80m. Dodała, że roboty wykonywane na dachu budynku inwestorów nie powinny spowodować rozsypania się części jej ściany oddzielającej jej budynek od budynku inwestorów. Zaprzeczyła zapisowi, że uzgadniano z nią lokalizację odbudowywanej ściany. Uważa, iż inwestorzy naruszyli jej własność a wskazane odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę jest istotne. Organ odwoławczy stwierdził, że przedstawione odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę jest nieistotne, zatem nie uzasadniało podjęcia czynności określonych w art. 50 prawa budowlanego. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem. Orzekające organy nadzoru budowlanego nie wskazały w uzasadnieniach decyzji dlaczego przyjęły, że odstępstwo jest nieistotne. Zaakcentowane zaniechanie narusza art. 107 § 3 K.p.a. i uniemożliwia kontrolę sądową zaskarżonej decyzji. Ustawa z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126, zmiany Dz. U. z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, Dz. U. z 2001 r., Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 – stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji/, nie definiuje pojęcia istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę /zob. art. 3, art. 36 a, art. 50 ust. 1 pkt 3/, przeto w takiej sytuacji w szczególności strony i sąd administracyjny powinny znać umotywowane w tej kwestii stanowisko orzekającego organu. Do takiej wnikliwości zobowiązywał również art. 8 K.p.a. Brak takich motywów nie pozwala również na udzielenie odpowiedzi na pytanie czy naruszenie w trakcie budowy substancji sąsiadującego budynku można ujmować w kategorii odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę, czy też zaliczyć do kategorii cywilnoprawnej związanej z odpowiedzialnością za szkodę. W odwołaniu, jak również w skardze skarżąca zarzuciła, że dźwigary znajdujące się w części budynku inwestorów /nie podlegającej rozbudowie/ są umocowane w ścianie jej budynku, co może wpływać na stan konstrukcyjny jej budynku. Ten zarzut jest ściśle związany z rozwiązaniem przyjętym w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również w odpowiedzi na skargę nie ustosunkował się do tego zarzutu, skutkiem czego uniemożliwił kontrolę sądową poruszonej kwestii. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 przepisów wprowadzających, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni n/w wskazówki: - przeprowadzi w trybie art. 136 K.p.a. dowód uzupełniający w postacie oględzin miejsca budowy i na jego podstawie ustali sposób usytuowania dźwigarów, a następnie dokona porównania stanu rzeczywistego z rozwiązaniem zawartym w projekcie budowlanym. Na tej podstawie ustali czy istnieje odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jeżeli tak oceni rodzaj tego odstępstwa i umotywuje swoje stanowisko, - na podstawie oględzin i innych dowodów przedstawionych przez strony ustali jaką szerokość miała sporna ściana /na długości około 2,8 m/ i czy w trakcie prowadzenia robót budowlanych rozebrano, czy też rozsypała się w zupełności czy tez na określonej szerokości, a jeżeli na określonej szerokości czy była to jednolita ściana czy tez dwie ściany połączone, ale przynależne do dwóch graniczących budynków. Po rozważeniu tej alternatywy oceni czy doszło do odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jeżeli tak jakiego rodzaju, czy też do wyrządzenia szkody przy okazji wykonywania robót budowlanych. Swoje stanowisko w tej kwestii organ umotywuje w uzasadnieniu decyzji. skrupulatne zrealizowanie w/w zaleceń pozwoli organowi ustalić rodzaj ewentualnego odstępstwa od projektu budowlanego i tym samym na podjęcie stosownej decyzji.