II SA/Rz 715/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i J. M. na czynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie odmowy uznania uprawnienia małoletniego skarżącego do zapewnienia dojazdu do szkoły I. stwierdza bezskuteczność czynności Burmistrza Miasta [...] zawartą w jego piśmie z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia małoletniemu skarżącemu B. M. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Gimnazjum w Zespole Szkół Specjalnych w R. i z powrotem II. uznaje, że małoletniemu skarżącemu określonemu w punkcie i przysługuje uprawnienie do bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do Gimnazjum Zespołu Szkół Specjalnych i z powrotem III. stwierdza, że czynność Burmistrza Miasta [...] określona w punkcie I wyroku nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku IV. zasądza od Gminy Miasta [...] na rzecz skarżących M. i J. M. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Przedmiotem skargi mał. B. M. i jego rodziców M. i J. M. sprecyzowanej na rozprawie sądowej jest czynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie odmowy uznania uprawnienia mał. skarżącego do zapewnienia mu dowozu do szkoły w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 9.03.1990 r. o samorządzie gminnym. W motywach skargi skarżący przytoczyli, iż pismem z dnia 27.03.2003 r. rodzice małoletniego zwrócili się do Burmistrza Miasta o zapewnienie mał. skarżącemu bezpłatnego środka transportu i opieki w czasie przewozu do gimnazjum w R. i z powrotem. W podanym piśmie wyjaśnili też z jakich powodów nie są w stanie zapewnić synowi dojazdu do szkoły. Odpowiadając na to pismo, Burmistrz Miasta pismem z dnia 15.12.2003 r. poinformował skarżący, że Gmina [...] realizuje obowiązek określony w art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty /Dz.U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329, zm. Dz.U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1304/ jedynie poprzez zapewnienie zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna z miejsca zamieszkania do gimnazjum i z powrotem. Pismo Burmistrza doręczono skarżącym prawdopodobnie w dniu 30.12.2003r. Ustawa z dnia 27.06.2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. Nr 137, poz. 1304/ wprowadziła do ustawy o systemie oświaty art. 17 ust. 3a, który obliguje gminę do zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego gimnazjum, albo zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, ale wtedy i tylko wtedy gdy dowożenie zapewniają rodzice. Wykładnia a contrario tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca realizację jednego z dwóch alternatywnie określonych obowiązków ciążących na gminie uzależnił nie od arbitralnego uznania organu gminy, lecz od decyzji rodziców, a konkretnie od ich faktycznych możliwości. Gmina mogłaby realizować obowiązek zwrotu kosztów przejazdu w trybie art. 2 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20.06.1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego tylko wówczas gdyby rodzice zapewnili dowożenie dziecka do gimnazjum. W tym przypadku skarżący nie mają możliwości zapewnić synowi dowożenie do szkoły w R. Wobec odmowy Burmistrza zapewnienia mał. skarżącemu transportu do gimnazjum w R., w dniu 9.01.2004 r. skierowali do Burmistrza Miasta kolejne pismo, w którym ponownie domagali się wykonania przedmiotowego obowiązku. W dniu 24.02.2004 r. otrzymali pismo Burmistrza z dnia 19.02.2004 r., w którym podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 15.02.2003 r. i dodał, że brak środków finansowych uniemożliwia mu spełnienie wnioskowanego obowiązku. Z przedstawionych względów wnieśli o nałożenie na Burmistrza Miasta obowiązku zapewnienia małoletniemu skarżącemu bezpłatnego środka transportu i opieki w czasie przewozu do gimnazjum w R. i z powrotem. Odpowiadając na skargę /pismo z dnia 30.03.2004 r. k. 2 akt sądowych/ Burmistrz Miasta stwierdził, że jego zdaniem skarga jest bezzasadna, gdyż w przedmiotowej sprawie nie toczyło się postępowania administracyjne i nie zostało wydane żadne rozstrzygnięcie, bowiem zwrot kosztów przejazdu jest czynnością materialno-techniczną, czyli nie ma cech decyzji. Taki pogląd wyraził NSA – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie w wyroku z dnia 9.09.2003 r., sygn. akt SA/Rz 294/03. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Burmistrza Miasta [...] i wpłynęła do tego organu w dniu 24.03.2004 r. /nadana w Urzędzie Pocztowym w Ł. w dniu 23.03.2004 r./. Regułą jest, iż o rodzaju skargi decyduje jej treść, a nie nazwa. W tytule skargi skarżący podali, iż jest to skarga na bezczynność Burmistrza Miasta, który nie spełnia w stosunku do mał. skarżącego ustawowego obowiązku przewidzianego w art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty, bo nie zapewnia mu bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do gimnazjum w R. i z powrotem. Natomiast z treści skargi wynika, że wymieniony Burmistrz w imieniu Gminy odmówił realizacji powyższego obowiązku i w piśmie z dnia 15.12.2003 r. poinformował rodziców mał. B. M., że Gmina Miasto [...] obowiązek wynikający z powyższego przepisu realizuje tylko poprzez zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Na podstawie treści tego pisma można przyjąć, iż Burmistrz Miasta reprezentujący Gminę Miasto [...] odmówił uznania uprawnienia mał. skarżącego do zapewnienia mu dowozu do szkoły w R. Taka odmowa jest czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, nazwanej dalej skrótem p.p.s.a. Podobne stanowisko na ten temat zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku składu 7 sędziów z dnia 19.05.2003 r. sygn. akt OSA 1/03 – ONSA Nr 4/2003, poz. 114. Na rozprawie sądowej /14.09.2004 r./ skarżący sprecyzowali żądanie skargi i oświadczyli, że jest to skarga na czynność Burmistrza odmawiająca uznania uprawnienia mał. skarżącego do zapewnienia mu dojazdu i opieki do szkoły o nazwie Zespół Szkół Specjalnych w R. Sprecyzowania dokonali w obecności pełnomocnika /radcy prawnego/ strony przeciwnej. Z art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika, że jeżeli przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 /p.p.s.a./, to skargę na taką czynność można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa powinno być wniesione do organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o podjęciu czynności. Pismo Burmistrza Miasta z dnia 15.12.2003 r., Nr [...] /k. 14 akt sądowych/ odmawiające realizacji obowiązku dowożenia mał. skarżącego do gimnazjum w R., doręczono skarżącym w dniu 16.12.2003 r. /dowód doręczenia w aktach sądowych/. Skarżący wezwali Burmistrza Miasta do usunięcia naruszenia prawa pismem z dnia 9.01.2004 r., które wpłynęło do organu w dniu 9.01.2004 r. /k. 15 – 16 akt sądowych/. Art. 34 ust. 3 nieobowiązującej od dnia 1.01.2004 r. ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ nie określał terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, zatem zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie, bieg 14 dniowego terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa należy liczyć od dnia 1.01.2004 r. Skarżący wnieśli do organu takie wezwanie w dniu 9.01.2004 r., zatem zachowali termin z art. 52 § 3 p.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie /pismo Burmistrza z dnia 19.02.2004 r., Nr [...] k. 17 – 18 akt sądowych/, Burmistrz Miasta podtrzymał swoje poprzednie stanowisko i dodał, że możliwości finansowe gminy zezwalają tylko na realizację obowiązku z art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty w postaci zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. W/w pismo Burmistrza doręczono skarżącym w dniu 25.02.2004 r. k. 2 in fine i k. 4 akt sądowych. Skarżący skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Burmistrza Miasta nadali w Urzędzie Pocztowym w Ł. w dniu 23.03.2004 r. /k. 20 akt sądowych/, czyli zachowali termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 2 p.p.s.a. Ustawa z dnia 27.06.2003 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 137, poz. 1304/, nadała nowe brzmienie art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty /tekst jednolity Dz.U. z 1996 r., Nr 67, poz. 329 ze zm./. Wskazana nowela /w powołanym zakresie/ weszła w życie z dniem 21.08.2003 r. Art. 17 ust. 3a brzmi następująco: "Obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice". Wykładnia językowa przytoczonego tekstu, a w szczególności zamieszczone w tym przepisie słowa "albo" oraz wyrażenie "jeżeli dowożenie zapewniają rodzice" prowadzi do konkluzji, że w stosunku do osoby uprawnionej gmina obowiązana jest realizować tylko jeden z tych alternatywnych obowiązków, ale o wyborze rodzaju obowiązku gminy decydują rodzice dziecka. Innymi słowy, jeżeli dowożenia dziecka do szkoły nie zapewniają rodzice, to wówczas mogą żądać, ażeby gmina zapewniła ich dziecku bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej lub gimnazjum. Małoletni B. M. spełnia wymogi określone w powołanym przepisie oraz w art. 71b ustawy o systemie oświaty w brzmieniu nadanym przez nowelę z dnia 27.06.2003 r. Otóż Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Ł. w orzeczeniu Nr [...] z dnia 28.05.2002 r. stwierdziła, że mał. B. M. /ur. [...].1987 r./ jest upośledzony umysłowo w stopniu lekkim i wymaga kształcenia specjalnego w gimnazjum specjalnym szkoły ogólnodostępnej. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane na czas nieokreślony. Tego rodzaju kształcenie realizuje Zespół Szkół Specjalnych w R. przy ulicy M. i jest to najbliższa tego typu szkoła w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Pismem z dnia 27.11.2003 r. /k. 9 akt sądowych/, skierowanym do Burmistrza Miasta, rodzice mał. B. żądali zapewnienia ich dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka do szkoły specjalnej w R. i wyjaśnili, że ze względu na pracę zawodową w systemie zmianowym, nie są w stanie dowozić dziecka do szkoły. Tym samym dokonali wyboru uprawnienia, któremu odpowiada obowiązek gminy zapewnienia ich dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przejazdu do szkoły i z powrotem. Odmowa uznania przedmiotowego uprawnienia narusza art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Mając to wszystko na uwadze i na podstawie art. 146 i 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I – III wyroku. O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a. Podniesiona przez pełnomocnika strony przeciwnej /na rozprawie sądowej/ okoliczność, iż przewoźnicy świadczą regularne usługi na trasie Ł. – R., nie ma znaczenia w sprawie, bo wybór uprawnienia należy do rodziców dziecka, a ponadto owi przewoźnicy nie zapewniają opieki nad dzieckiem w czasie przewozu do szkoły. Skoro Burmistrz odmówił zapewnienia mał. skarżącemu bezpłatnego transportu i opieki w czasie dowozu do szkoły, przeto rodzice dziecka do czasu rozpatrzenia skargi byli zmuszeni zapewnić dziecku dojazd do szkoły w inny sposób, zatem pisma przedłożone na rozprawie sądowej przez pełnomocnika strony przeciwnej również nie mają istotnego znaczenia w sprawie.