I SA/Lu 683/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr), Protokolant asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o wymiarze cła oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył B. P. cło, opłatę manipulacyjną oraz określił podatek od towarów i usług. Podstawę faktyczną wydanej decyzji stanowiły następujące ustalenia. W dniu [...] listopada 1993 r. Urząd Celny Oddział Celny przekazał w tranzycie, zgodnie z postanowieniem o przekazaniu sprawy samochód osobowy marki Nissan, z przeznaczeniem jego wywozu za granicę przez przejście graniczne w D. W dokumencie przekazowym B. P. zobowiązał się dostarczyć samochód do Oddziału Celnego w terminie 48 godzin i wywieźć go za granicę. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] maja 1995 r.: - uchylił w/w decyzję w części dotyczącej wymiaru opłaty manipulacyjnej i ustalił jej wymiar w kwocie 300 zł; - w pozostałej części utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Prezes GUC podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Ponadto podniósł, że samochód nie został wywieziony przez przejścia graniczne podległe Urzędowi Celnemu. Strona, mimo wezwania nie przedłożyła dowodów potwierdzających dokonanie wywozu. W tych okolicznościach Prezes GUC stwierdził, że organ pierwszoinstancyjny zasadnie uznał, iż samochód pozostał na polskim obszarze celnym, czego konsekwencją było wymierzenie cła, podatku od towarów i usług oraz opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Po wszczęciu postępowania z urzędu, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] 1995 r. w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej, uznając jej wymierzenie za bezpodstawne. Na wniosek B. P. z dnia [...] lutego 2000 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia [...] 1995 r. Jako przesłankę wznowienia strona wskazała na potwierdzony urzędowo przez służby celne Ukrainy fakt przywozu przedmiotowego samochodu w dniu [...] grudnia 1993 r. przez obywatela Ukrainy O.M. J. i objęcie tego samochodu procedurą celną "import", punkt przeznaczenia – Urząd Celny. Po wznowieniu postępowania, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 1995 r., ponieważ od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat (art. 245 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 kodeksu celnego). Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. B. P. wystąpił następnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1995 r. zarzucając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Według strony decyzję oparto o błędne ustalenie, że samochód będący przedmiotem sprawy nie został wywieziony z kraju w sytuacji, gdy istnieje potwierdzenie wywozu przez właściciela za granicę, zaś strona była jedynie przewoźnikiem. Decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją z [...], Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...]1995 r., wskazując na przepisy art. 247 § 1 pkt 3, art. 248 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 262, art. 2621 i art. 2652 kodeksu celnego. W motywach decyzji podniesiono m.in., że strona wskazała na wadę decyzji, o jakiej mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej z przyczyn podanych we wniosku o wszczęcie postępowania. Wbrew twierdzeniom strony, postępowanie zakończone decyzją ostateczną Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1995 r. było prawidłowe i oparte na niepodważalnych wówczas ustaleniach, że samochód marki NISSAN nie został wywieziony za granicę. Skoro B. P. zobowiązany do dostarczenia przedmiotowego samochodu w wyznaczonym terminie do urzędu celnego wyznaczonego w dokumencie przekazowym nie uczynił tego, prawidłowo został obciążony cłem i podatkiem od towarów i usług. Dokumenty obrazujące inny stan rzeczy zostały po raz pierwszy przedstawione organom celnym przez stronę przy piśmie z dnia [...] lutego 2000 r., a zatem po wydaniu decyzji będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności. Okoliczności wskazane przez skarżącego mogły stanowić i stanowiły podstawę wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej), nie zaś przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1995 r. Skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] złożył B. P., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] 1994 r. i decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1995 r. Zarzucił naruszenie art. 156 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wymierzono cło skarżącemu, który był jedynie przewoźnikiem samochodu dla obywatela Ukrainy A. J., który samochód odebrał i oclił w Urzędzie Celnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że złożone przez skarżącego dokumenty potwierdziły, iż przedmiotowy samochód nie pozostał na polskim obszarze celnym, lecz został wywieziony na Ukrainę i tam oclony, co zresztą przyznał Prezes Głównego Urzędu Ceł w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]. Nie ustalenie tych faktów w dniu wydawania decyzji organów obu instancji (w dniach [...]1994 r. i [...]1995 r.) stanowi kwalifikowaną wadę, skutkującą ich nieważnością. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem. Procedowanie organów, w związku z prowadzeniem postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w rozdziałach 17 i 18 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 262 kodeksu celnego (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji), w zasadniczy sposób odbiega od zwykłego postępowania instancyjnego. Chodzi bowiem o urzeczywistnienie zasady trwałości decyzji ostatecznych. O ile w postępowaniu wznowieniowym dopuszczalne jest powoływanie się na istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, które nie były znane organowi decyzyjnemu (art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej), to takiej możliwości nie przewidują przepisy dotyczące postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (por. art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej). W przedmiotowej sprawie wszczęto na wniosek strony postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1995 r. W ocenie strony – przedmiotową decyzję oparto o błędne ustalenie, że samochód będący przedmiotem sprawy nie został wywieziony z kraju w sytuacji, gdy istnieje potwierdzenie wywozu tego towaru przez właściciela za granicę, zaś skarżący był jedynie przewoźnikiem. Na potwierdzenie powyższych okoliczności strona przedłożyła dowody w postaci pisma Ambasady Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2002 r. oraz pismo Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2000 r., z których wynika, że przedmiotowy samochód został przywieziony na ukraiński obszar celny i objęto go procedurą importu w Urzędzie Celnym w dniu [...] grudnia 1993 r. Na dowody te strona po raz pierwszy powołała się przy piśmie z dnia [...] lutego 2000 r., stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, które zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej przez Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] (odmowa uchylenia, z uwagi na fakt, że od dnia doręczenia decyzji ostatecznej upłynęło 5 lat). Nie jest zatem sporne, że owe dowody i okoliczności nie były znane stronie i organowi, ale również nie istniały w dacie wydania przez Prezesa GUC decyzji ostatecznej z dnia [...] 1995 r. Przedmiotowe dowody mogły natomiast stanowić i stanowiły podstawę wznowienia postępowania. Nie mogą zaś stanowić podstawę stwierdzenia nieważności, określoną w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 kodeksu celnego (skarżący błędnie powołuje się na naruszenie art. 156 § 1 k.p.a., bowiem przepisy k.p.a. nie miały w sprawie zastosowania). Chybiony jest zarzut strony, że w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł decyzji z dnia [...] 1995 r. nie podjęto działań zmierzających do ustalenia, czy przedmiotowy samochód został wywieziony za granicę. Z akt sprawy wynika bowiem, że organy celne ustaliły wówczas, iż przedmiotowy samochód nie został wywieziony przez przejścia graniczne podległe Urzędowi Celnemu. Również skarżący, mimo wezwania nie przedłożył dowodów potwierdzających dokonanie wywozu. Ze stanu faktycznego, prawidłowo ustalonego na podstawie dowodów znanych w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] 1995 r. wynikało, że Dyrektor Urzędu Celnego przekazał w tranzycie zgodnie z postanowieniem o przekazaniu sprawy z dnia [...] 1993 r. przedmiotowy samochód, do Dyrektora Urzędu Celnego. W postanowieniu tym B. P. zobowiązał się jako przewoźnik, do dostarczenia samochodu w terminie 48 godzin do Oddziału Celnego. Nie jest sporne, że skarżący nie dopełnił obowiązku dostarczenia towaru do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu sprawy. Z dowodów zgromadzonych w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] 1995 r. wynikało również, że samochód nie został wywieziony za granicę. W tych okolicznościach organy celne miały uzasadnione podstawy do uznania, że B. P. stał się podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (Dz.U. Nr 71, poz. 312 ze zm.), na którym spoczywają określone obowiązki przewidziane w ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 1993 r. Sygn. SA/Lu 1667/92 – Monitor Podatkowy 1994/4, str. 122; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2001 r. Sygn. III RN 212/2000 – OSNA P i US 2002/6, poz. 132). Z tych względów prawidłowo uznano w zaskarżonej decyzji, że decyzja ostateczna Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] 1995 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Mając powyższe na uwadze, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Aktualnie można jedynie apelować do organów celnych, aby w związku z późniejszym ujawnieniem faktu wywozu za granicę przedmiotowego samochodu odstąpiły od prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego.