II SA/Lu 1177/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz-sprawozdawca, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Ref.st.Joanna Janiak, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 sprawy ze skargi J. W. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 154 § 1 i § 2 k.p.a., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 12 maja 2003 r. o odmowie uchylenia decyzji własnej, odmawiającej skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich, statuowanych ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a wydanych w toku instancji kolejno w dniu 08 września 1999 r. i następna w dniu 24 września 2001 r. Tytułem uzasadnienia powziętego stanowiska organ podnosił, że decyzje wydane w wyniku merytorycznego badania zasadności żądania wnioskodawcy, odmawiające mu jurydycznej racji, były przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli w sprawie II SA/Lu 1789/01, w której mocą wyroku z dnia 04 czerwca 2002 r., skarga J.W. została prawomocnie oddalona. Wówczas podlegały rozważeniu i ocenie twierdzenia strony o działalności kombatanckiej, doznanych represjach ze strony okupanta hitlerowskiego, a dalej ze strony władz stalinowskich w latach pięćdziesiątych, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, gdy domagając się w ponownie inicjowanym postępowaniu administracyjnym zmiany niekorzystnej dlań decyzji, wnioskodawca nie przedstawia żadnych nowych okoliczności, w tym także stanowiących o tym, by to słuszny interes strony bądź interes społeczny miał przemawiać za modyfikacją stanowiska organu. Na powyższe skargę złożył adresat decyzji, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, w uzasadnieniu obszernie podejmując polemikę ze stanowiskiem prawnym wyrażonym w sprawie już zakończonej o sygnaturze II SA/Lu 1789/01. Organowi rozstrzygającemu w kontrolowanej sprawie zarzucił bierność w procedowaniu, nadużywanie prawa, podejmowanie krzywdzących decyzji z naruszeniem elementarnego poczucia sprawiedliwości, kierowanie się jedynie literą prawa z pominięciem jego ducha. Ponownie wyczerpująco przedstawiając okoliczności faktyczne wskazywał, że utrata zdrowia w wyniku opisywanych represji, prześladowań, doznanego terroru, wyczerpuje przesłankę słusznego interesu strony, a w dalszej kolejności przypisując opisywanej działalności czynienie zadość poczuciu sprawiedliwości, a obecnie także prawdzie historycznej, powoływał się na zrealizowanie ustawowej przesłanki w postaci interesu społecznego, uzasadniającej zmianę uprzednio wydanych decyzji, poprzez uwzględnienie żądania wniosku o przyznanie statusu kombatanta z ustawowo określonymi uprawnieniami. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, konsekwentnie stojąc na stanowisku o braku jakichkolwiek okoliczności, przemawiających za inicjowaniem nadzwyczajnych trybów dla merytorycznej zmiany prawomocnej decyzji, odmawiającej skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich, a także za stwierdzeniem, by taka modyfikacja powziętego uprzednio rozstrzygnięcia miała znajdować jurydyczną rację w ustawowych przesłankach w postaci słusznego interesu strony czy interesu społecznego w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie zgodności z prawem. Badane decyzje w rozpoznawanej sprawie, powzięte w trybie odpowiadającym instancyjnemu, wymóg legalności spełniają, co rozstrzygające. Rozważania prawne w sprawie niniejszej należy rozpocząć od zasadniczego stwierdzenia, że jurydyczna ocena twierdzeń skarżącego o okolicznościach leżących u podstaw wywodzonego statusu kombatanta, w świetle przesłanek stanowionych ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego, została już przeprowadzona w sposób ostateczny i prawomocny, wobec wyczerpania administracyjnego toku instancji, a dalej zważywszy treść orzeczenia powziętego po dokonaniu sądowoadministracyjnej kontroli w sprawie II SA/Lu 1789/01, z wynikiem której w sprawie niniejszej nie jest dopuszczalną jurydyczna polemika, gdyż ma ono charakter wiążący inne sądy i organy, zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dalszej kolejności należy podzielić, przyjętą przez organ rozstrzygający sprawę, prawną kwalifikację trybu właściwego do rozpatrzenia żądania J.W., zgłoszonego do protokołu czynności Instytutu Pamięci Narodowej, potwierdzenia wywodzonych, tożsamych okoliczności, jak przywoływane w postępowaniu zakończonym odmową przyznania uprawnień kombatanckich, w których konsekwentnie upatrywał realizację przesłanek statuowanych ustawą o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W sytuacji bowiem braku proceduralnych podstaw, by rozważać zasadność zastosowania instytucji wznowienia postępowania administracyjnego, w świetle przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145 a § 1 k.p.a., a dalej stwierdzenia nieważności decyzji, przy braku kwalifikowanych naruszeń prawa, w oparciu o również enumeratywnie wymienione przesłanki w art. 156 § 1 k.p.a., organ rozstrzygający w pełni prawidłowo rozważył jurydyczną zasadność zbadania kwestionowanej przez stronę decyzji w kontekście przesłanek stanowionych hipotezą normy art. 154 § 1 k.p.a. Tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie V SA 1346/99/LEX 41773/, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 06 stycznia 1999 r. w sprawie III RN 101/98 /OSNP 1999/20/637/, które to stanowisko, w pełni podlegające podzieleniu, zachowuje walor adekwatności w okolicznościach kontrolowanej sprawy. Na gruncie ostatnio przywołanego przepisu procedury administracyjnej, w toku normowanego nim postępowania, podlega wyłącznie ocenie zasadność uchylenia bądź zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, w kontekście słusznego interesu strony lub interesu społecznego w sytuacji, gdy jej mocą żadna ze stron nie nabyła uprawnień. Natomiast ten nadzwyczajny tryb postępowania nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a w konsekwencji takiej regulacji prawnej, nie mogą w jego toku raz jeszcze podlegać rozważeniu merytoryczne zarzuty i zastrzeżenia wymierzone w ustalenia, przyjęte za podstawę kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia, a powziętego w sposób ostateczny, funkcjonującego w obrocie prawnym, przy pozytywnym wyniku kontroli sądowoadministracyjnej. W badanym postępowaniu administracyjnym, powzięte w sposób ostateczny rozstrzygnięcie, odmawiające skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich, wyczerpuje pojęcie decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła uprawnień w rozumieniu unormowania art. 154 § 1 k.p.a. W zaistniałej sytuacji prawnej, żądanie skarżącego podlegać mogło jedynie badaniu w kontekście wyłącznie przesłanek słusznego interesu strony bądź interesu społecznego, nie zaś ponownie z odwołaniem do materialnoprawnych przesłanek, stanowionych ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a powoływanej wyżej. W świetle tak ukonstytuowanego stanu prawnego, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ rozstrzygający w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, prawidłowo dokonał oceny okoliczności podnoszonych w sprawie, a z oceny tej wyprowadził jurydycznie zasadną konkluzję o braku podstaw do pozytywnego przesądzenia, by za uchyleniem lub zmianą ostatecznej, a niekorzystnej dla J.W. decyzji, miałby przemawiać czy to słuszny interes samej strony, czy to interes społeczny, a na co błędnie powoływał się sam zainteresowany. Przede wszystkim wymaga zwrócenia uwagi prawna okoliczność, iż słuszny interes strony oraz interes społeczny, co do zasady mogą stanowić podstawę zmiany lub uchylenia rozstrzygnięcia administracyjnego tylko w tych sprawach, w których właściwy organ ma ustawowo zakreślony w przepisach prawa materialnego pewien "luz decyzyjny". Tylko w obszarze tego "luzu decyzyjnego", wzgląd na słuszny interes strony czy interes społeczny może skutkować zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy narzuca ściśle określone rozwiązanie, jego niezastosowanie czy modyfikacja z odwołaniem się do słusznego interesu strony czy interesu społecznego, prowadziłoby w konsekwencji do naruszenia bezwzględnie obowiązującej normy prawnej, co niedopuszczalne, jako pozostające w oczywistej i rażącej sprzeczności z konstytucyjnie określonymi zasadami obowiązującego porządku prawnego. Powoływana wyżej ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w sposób ścisły i zamknięty określa przesłanki, które winna udokumentować osoba zainteresowana uzyskaniem uprawnień kombatanckich, zawierając je w normach prawnych o charakterze bezwzględnie obowiązującym, w sposób pozbawiający organ rozstrzygający prawa do podejmowania decyzji opartych na uznaniu. Jednocześnie wymaga wyraźnego zaakcentowania formalnoprawna okoliczność, iż tryb statuowany mocą art. 154 § 1 k.p.a. nie jest konkurencyjnym dla zwykłego, co z istoty przesądza o zakazie w jego ramach ponownego merytorycznego badania sprawy, a w okolicznościach kontrolowanego postępowania administracyjnego, zaistnienia ustawowych przesłanek wymaganych dla skutecznego ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich. Przedstawiona ocena prawna znajduje dodatkowe potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W tym miejscu należy między innymi przywołać wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 04 października 1999 r. w sprawie IV SA 1459/97/LEX 47884/, z tej samej daty w sprawie IV SA 1434/97/LEX 48678/, z dnia 13 sierpnia 1997 r. w sprawie III SA 854/96/LEX 30615/, z dnia 01 marca 1996 r. w sprawie III SA 362/95/ M. Podat. 1997/3/78/. Z tych względów, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak na wstępie.