II SA 2388/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Kuba, Sędziowie: WSA Halina Emilia Święcicka, Asesor WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant Konrad Bonisławski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "K." R.Ć., A.P. spółka jawna w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach krajowych bez uiszczenia opłaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2003r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania - skarżącego Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "K." R. Ć., A. P. spółka jawna od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...] stycznia 2003 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Główny Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącego Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "K." R.Ć., A.P. spółka jawna karę pieniężną w wysokości [...] złotych. Podstawą faktyczną rozstrzygnięcia stanowił brak podczas przejazdu po drodze krajowej nr [...] dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Prowadzący pojazd marki [...] o numerze rejestracyjny [...], oraz przyczepy o numerze rejestracyjnym [...], w dniu [...] stycznia 2003 r. okazał dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych wypełniony prawidłowo ale po upływie obowiązywania wykupionego blankietu. Główny Inspektor Transportu Drogowego po analizie materiału dowodowego zebranego w sprawie uznał, iż w chwili kontroli spełnione zostały przesłanki dla nałożenia kary pieniężnej, bowiem w pojeździe znajdowała się karta opłaty drogowej, ale termin jej zdatności do użycia upłynął. Karta ta została zakupiona [...] listopada 2002 r. natomiast kontrola miała miejsce [...] stycznia 2003 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że zgodnie z art. 42 ust 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po tej kategorii dróg przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu (§ 4 ust 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych). Prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. Przez prawidłowe wypełnienie należy rozumieć zgodnie z § 5 ust. 2-4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684) wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, daty i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty, oznaczenie emisji. Ponadto należy wpisać termin ważności karty i godzinę przejazdu. W części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności, karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez przedsiębiorcę, o którym mowa w § 3, w terminie: 1) 7 dni - od daty wydania karty opłaty dobowej, 2) 14 dni - od daty wydania karty opłaty siedmiodniowej. Zgodnie z art. 92 ust 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym karze podlega przejazd po drogach krajowych pojazdem służącym do wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty. Stosownie do art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy, podczas przejazdu po drogach krajowych kierowca takiego pojazdu obowiązany jest mieć przy sobie, między innymi dowód uiszczenia opłaty za korzystanie z tych dróg. Powołane w niniejszym akapicie przepisy tworzą domniemanie, że brak karty opłaty w pojeździe oznacza nieuiszczenie tego świadczenia. Konsekwencją tego rozwiązania jest treść Ip. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym, który stanowi wprost, że karze w wysokości [...] zł podlega brak w pojedzie wykonującym transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Biorąc pod uwagę fakt wypełnienia karty po upływie ważności - karta została zakupiona [...] listopada 2002 r. natomiast kontrola miała miejsce [...] stycznia 2003r. nałożona kara w ocenie organu jest zasadna. W skardze skarżący podniósł, że nieznane mu były przepisy, które wprowadziły okres ważności dla kart opłat drogowej. Na zakupionych kartach nie był żadnej adnotacji. Okazana karta była prawidłowo opłacona i wypełniona. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.s.a (Dz.U. Nr 153, poz.1 270). Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią zasadniczą dla zbadania prawidłowości zaskarżonych decyzji jest ustalenie czy po upływie 7 lub 14 dni od daty nabycia dobowe i siedmiodniowe karty opłat drogowych tracą ważność, nawet jeśli nie zostały w ogóle użyte. Ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym / Dz.U. z 2001r. Nr 125 poz. 1371 ze zm./ ustanawia obowiązek uiszczania opłat drogowych przez przedsiębiorców. Art. 42 tej ustawy ustanawia sam obowiązek uiszczania opłat /ust. 1/, określa zasady ustalania stawek opłat /ust. 2/, jednostki w których opłata może być uiszczana /ust. 3, 4, 5/. Art. 42 ust. 7 zawiera też upoważnienie dla Ministra właściwego do spraw transportu do określenia w porozumieniu z ministrem finansów publicznych w drodze rozporządzenia rodzaju i stawek opłaty zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 2 ustawy, trybu jej wnoszenia i sposobu rozliczania w razie niewykorzystania a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty. Korzystając z tej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. Nr 150, póz. 1684/. W § 2 ust. 1 rozporządzenia ustalił rodzaje opłat: dobową siedmiodniową miesięczną półroczną i roczną a w § 2 ust. 2 ustanowił stawki opłat. W § 4 ust. 1 określił tryb wnoszenia opłaty: poprzez nabycie karty opłat, która następnie ma zostać prawidłowo wypełniona według wskazań zawartych w § 5. Wzory kart stanowią załączniki do rozporządzenia. Sposób wypełnienia kart określa szczegółowo § 5 rozporządzenia. Używa on m.in. określenia "termin ważności karty". Jak wynika z zestawienia § 5 ust.2 i § 5 ust. 3 i ust. 4 oraz załączników ustalających wzory kart, określenie "termin ważności karty" oznacza okres, w którym karta może być użyta jako dowód uiszczenia opłat. Termin ten określa się przez wpisanie konkretnych dat, a w Kartach krótkoterminowych także godzin, w których karta jest ważna. Ten okres to jedna doba dla kart dobowych, 7 dni dla kart siedmiodniowy: miesiąc dla kart miesięcznych, pół roku dla kart półrocznych i rok dla kart rocznych Termin ważności kart krótkoterminowych tj. dobowych i siedmiodniowych zgodnie z § 5 ust. 2 może być wpisany przez kierowcę. Termin ważności pozostałych kart wpisuje ich dystrybutor. Określone w załącznikach wzory kart zawierają właściwe rubryki odpowiadające wskazanym unormowaniom. Rozporządzenie zostało znowelizowane rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 18 października 2002r. Dz.U. Nr 188, poz. 1574) Nowela wprowadziła do § 5 ust. 2 dodatkowe postanowienie, iż karta dobowa może być wypełniona w ciągu 7 od dnia wydania zaś karta siedmiodniowa w ciągu 14 dni. Unormowanie takie ustanawia de facto drugi, dodatkowy termin ważności kart krótkoterminowych. Co dzieje się z wykupioną i opłaconą kartą po upływie tych terminów, rozporządzenie nie wyjaśnia, brak jednak procedur ich rozliczania w razie niewykorzystania. § 5 ust. 6 rozporządzenia stanowi, że karta niewypełniona lub wypełniona w inny sposób niż określony w § 5 ust. 1, 3-5 nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Konieczność wypełnienia i użycia kart w ciągu 7 lub 14 dni od daty wydania – zakupu ustanowiona jest w § 5 ust. 2, tj. w przepisie nie wymienionym w ust. 6. Należałoby więc przyjąć a contrario, iż karta wypełniona niezgodnie z postanowieniami § 5 ust. 2 stanowi jednak dowód wniesienia opłaty drogowej. Dodatkowo należy stwierdzić, że warunek wypełnienia kart krótkoterminowych w określonych terminach nie znalazł odzwierciedlenia we wzorach tych kart, które nie zawierają żadnej adnotacji o konieczności użycia kart w określonych terminach od daty ich zakupu lub o utracie ważności po ich upływie. Organy administracji przyjmują że po upływie terminu 7 lub 14 dni od daty zakupu karta traci ważność i nie może być przy jej pomocy skutecznie wniesiona opłata drogowa mimo prawidłowego wypełnienia. Sąd nie znalazł uzasadnienia dla takiego stanowiska. Brak w rozporządzeniu wyraźnego unormowania co dzieje się z niewykorzystaną kartą po upływie odpowiednio 7 i 14 dni od jej zakupu. Brak podstaw do przyjęcia, że karta traci ważność, brak też podstaw do przyjęcia, że karta taka nie stanowi dowodu uiszczenia opłat, gdyż rozporządzenie skutku takiego w § 5 ust. 6 nie przewiduje. Skutku utraty ważności karty po upływie wskazanych okresów w żadnym razie nie można domniemywać, a wniosek, że karta traci ważność po 7 i 14 dniach od daty zakupu jest dowolny i nieuprawniony. Ponadto podkreślenia wymaga również fakt, że po analizie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 poz. 1371) a w szczególności art. 87 i 92 ust. 1 pkt 6, należy stwierdzić, że karę pieniężną nakłada się za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych. W przedmiotowej sprawie skarżący posiadał taką opłatę - kartę dobową. Zgodnie z zał. lp. 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115 poz. 999 ze zm.) Karę pieniężną w wysokości 4000 zł nakłada się za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Jak wykazano wyżej zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150 poz. 1684) karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3-5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienia opłaty. Tak więc w wypadku okazania przez kierowcę karty stwierdzić należy, że kierowca posiada dowód uiszczenia opłaty. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt. l lit. a i c. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Stosownie do przepisu art. 152 p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.