I OSK 778/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 września 2004r. sygn. akt II SA/Kr 2939/01 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie żądania wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądu Administracyjnego w Krakowie; 2. przyznaje adw. M. N. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – kwotę 219,60 zł (słownie: dwieście dziewiętnaście złoty i sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 września 2004r., sygn. akt II SA/Kr 2939/01 oddalił skargę A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie żądania wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Sąd powołując się na treść art. 113 § 2 kpa stwierdził, że organy administracji publicznej dokonały zgodnie z wnioskiem skarżącego wyjaśnienia podniesionych przez niego wątpliwości. Podały bowiem, iż wartość jednostkowa obiadu w abonamencie wynosi 4 zł, a przez dni robocze rozumie się na tle decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...], Nr [...] –poniedziałek, wtorek, środę, czwartek, piątek oraz jedną sobotę w miesiącu. Wykładnia decyzji w trybie art. 113 § 2 kpa nie mogła prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, czego de facto domaga się skarżący. Jeżeli skarżący uważa ( zwłaszcza w świetle udzielonego przez organy wyjaśnienia ), iż decyzja co do której żądał wyjaśnienia wątpliwości narusza prawo, winien skorzystać z przysługujących mu środków odwoławczych w stosunku do tej decyzji administracyjnej, a nie dochodzić zmiany jej treści poprzez korzystne dla siebie wyjaśnienie jej postanowień. W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik A. C. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Skarga kasacyjna oparta została na następujących zarzutach : Po pierwsze, Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ograniczając się tylko do rozpoznania zarzutów skarżącego, podczas gdy był uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po drugie, w toku postępowania sądowoadministracyjnego doszło do naruszenia art. 145 § 1 w/w ustawy, poprzez nieuwzględnienie skargi w przypadku istotnego naruszenia prawa materialnego w decyzji MOPR, skutkującego odmową pomocy społecznej, do której organ jest zobligowany na mocy art. 16 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. To zaś oznacza, że jest związany podstawami kasacji wskazanymi w skardze, a z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania sądowego. Stwierdziwszy w niniejszej sprawie brak takich okoliczności, należało ocenić zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej przez A. C. Przede wszystkim za zasadny należało uznać zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Innymi słowy, Sąd ma nie tylko prawo ale obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia w toku postępowania administracyjnego norm prawa procesowego jak i norm prawa materialnego, jeśli mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Oznacza, to że uwzględnienie skargi może nastąpić w postępowaniu sądowoadministracyjnym z powodu innych uchybień aniżeli te, które podniosła strona w skardze. Analizując materiał dowodowy oraz treść zaskarżonego wyroku, stwierdzić trzeba, że Sąd I instancji rozpoznając skargę A. C., obowiązkom tym uchybił. Podzielając stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie dostrzegł rzeczywistej intencji pism, skarżącego, w których wnosił on o merytoryczne rozpoznanie jego sprawy, a więc rozpoznanie odwołania od decyzji organu I instancji i przyznania gorącego posiłku w formie obiadu w każdy dzień tygodnia. Po pierwsze, wątpliwości Sądu, winna budzić treść pisma A. C. z dnia 10 lipca 2001 r. ( k.8 akt administracyjnych ), zatytułowanego "podanie", w którym wnosił on w trybie art. 111 kpa o wyjaśnienie i uzupełnienie sentencji decyzji organu I instancji z dnia [...] poprzez określenie pojęcia "dni robocze" i wskazanie wartości obiadu w ujęciu złotówkowym. W końcowej części pisma prosił "o szybkie i merytoryczne wyjaśnienie sprawy". Po drugie, skład orzekający nie zwrócił uwagi na fakt, iż przedmiotowy dokument został złożony w terminie otwartym do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] - a mianowicie w dniu 10 lipca 2001 r., co dodatkowo świadczyło, iż w rzeczywistości A. C. odwołał się od rozstrzygnięcia organu I instancji a nie żądał wyjaśnienia treści decyzji powołując się przy tym na przepis art. 111 kpa. Wreszcie po trzecie, wyraźne żądanie strony skarżącej w tym przedmiocie zostało zawarte w zażaleniu na postanowienie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 24 lipca 2001 r. wyjaśniające w trybie art. 113 kpa wątpliwości, co do treści decyzji z dnia [...] (k. 13 akt administracyjnych), ale także powtórzone zostało w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], w której strona wniosła o "rozpoznanie sprawy, co do istoty". Na podstawie dokładnej lektury pism skarżącego można było jednoznacznie ustalić, iż od początku wnosił on o przyznanie mu gorących posiłków także w soboty i niedziele, kwestionując tym samym rozstrzygnięcie pozbawiające go tych posiłków w wymienionych dniach. Ewentualne wątpliwości odnośnie zakresu żądania skarżącego, winny być wyjaśnione poprzez odebranie od niego wyraźnego oświadczenia w tym przedmiocie. Pomijając wskazane wyżej okoliczności i uznając za zgodne z prawem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 24 lipca 2001 r., Sąd I instancji bezspornie naruszył dyspozycję art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ograniczył bowiem rozpoznanie sprawy wyłącznie do oceny zgodności z prawem w/w postanowienia, nie dostrzegając błędów natury procesowej popełnionych w toku rozpoznania sprawy przez organy administracji w zakresie prawidłowej kwalifikacji pism składanych w tym postępowaniu przez skarżącego, które to błędy mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy mieć na uwadze, iż niezwiązanie sądu granicami skargi powoduje, że ma on obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Odnośnie zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania A. C. pomocy w sytuacji, gdy organ był do tego zobligowany na mocy art. 16 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej, to nie można uznać by był on usprawiedliwiony . Ze sposobu sformułowania tego zarzutu jak i treści uzasadnienia skargi kasacyjnej należy wyprowadzić wniosek, iż jest to zarzut odnoszący się do naruszenia prawa materialnego ( w/w art.16 ustawy o pomocy społecznej ). Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie stwierdził, iż wykładnia art. 16 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej pozostawała poza zakresem jego kontroli. Przepis ten nie był przedmiotem rozważań w postępowaniu przed Sądem I instancji, z uwagi na ograniczenie zakresu kontroli wyłącznie do postanowienia w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji. Nie można zatem mówić by przepis ten został przez Sąd naruszony przez błędną wykładnię lub błędne zastosowanie. Mając jednakże na uwadze, iż pierwszy z przytoczonych wyżej zarzutów był zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną, orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej A. C. z urzędu, orzeczono na podstawie § 19 i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. "b" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).