II SA/Kr 2334/02

WyrokWSA w Krakowie2004-09-27

Skład orzekający: Grażyna Danielec, Halina Jakubiec, Bożenna Blitek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca stałego pobytu przez osobę, która była ofiarą przemocy domowej ze strony współlokatora, może być uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca stałego pobytu przez osobę, która była ofiarą przemocy domowej ze strony współlokatora, nie może być uznane za dobrowolne. Prawomocny wyrok skazujący współlokatora za znęcanie się nad osobą opuszczającą lokal ma wiążące znaczenie dla sądu administracyjnego i świadczy o braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. S.-P. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję odmawiającą wymeldowania skarżącej z pobytu stałego i orzekła o jej wymeldowaniu. Skarżąca zarzuciła, że opuściła lokal nie dobrowolnie, lecz w wyniku przemocy domowej ze strony męża, za co został on skazany prawomocnym wyrokiem. Wojewoda uznał opuszczenie lokalu za dobrowolne, opierając się na fakcie, że skarżąca od 1997 roku nie przebywa w lokalu, co potwierdziły zeznania świadków i kontrola policji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2004 r sprawy ze skargi B. S.– P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 sierpnia 2002 r Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. S.– P. kwotę [...],- ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...].2002r. [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2002r., nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania B. S. – P. z pobytu stałego, z lokalu przy ul. [...] w [...] i orzekł o wymeldowaniu w/w z miejsca pobytu stałego. Na uzasadnienie podano, że zgodnie ze zmianami, jakie nastąpiły po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002r., obowiązującym od dnia 19.06.2002r, Dz.U. z 2002r., nr 78, poz. 716 - zameldowanie ma obecnie znaczenie czysto rejestracyjne i związane jest z faktycznym zamieszkiwaniem. Ewidencja ludności jest obecnie rejestracją stanu faktycznego, zgodnego z charakterem pobytu, a nie sposobem kontroli legalności pobytu. Zarówno wnioskodawca J. P. jak i zainteresowana B. S. –P. podali, że B. S. –P. opuściła wraz ze swym synem R. M. lokal przy ul. [...] w 1997 roku i od tej chwili w nim nie przebywa (różnica w zeznaniach tych osób dotyczyła przyczyn wyprowadzenia się zainteresowanej, która twierdziła, że została zmuszona z uwagi na nasilający się konflikt małżeński i już nie miała możliwości powrotu, gdyż mąż kilkakrotnie wymienił zamki w drzwiach wejściowych, natomiast wnioskodawca przeczył tym twierdzeniom podając, że żona dobrowolnie opuściła mieszkanie, do którego dysponuje kluczami i nie ma utrudnionego dostępu). Okoliczność, że B. S. –P. nie mieszka pod adresem [...], ul. [...] potwierdziła mieszkająca w sąsiedztwie I. C. a także poświadczył Komisariat Policji [...][...] w wyniku kontroli dyscypliny meldunkowej. W tym stanie rzeczy i wobec okoliczności, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i miejscu pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego - orzeczenie oparto o treść art. 15 par. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - Dz.U. z 2001r. nr 87, poz.960. Z decyzją tą nie zgodziła się B. S. –P., która w skardze zarzuciła, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wprowadzono zmian do treści art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i za chybiony należy uznać pogląd, że w oparciu o wyrok TK dopuszczalne jest wymeldowanie osoby, mimo iż posiada ona uprawnienie do przebywania w lokalu. Zarzuciła też, że nie została spełniona przesłanka opuszczenia przez nią miejsca stałego pobytu, albowiem nie opuściła go dobrowolnie, z własnej woli, ale w wyniku bezprawnego działania i zachowania innej osoby, tj. wnioskodawcy, który za to został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].1997r., sygn. akt [...] i powołała się na stanowisko NSA w sprawach [...],[...] oraz [...]. Wnosząc o uchylenie decyzji skarżąca wskazała też naruszenie art. 107 par. 3 kpa, albowiem uzasadnienie decyzji nie wyjaśniło ani podstaw prawnych decyzji ani nie przytoczyło przepisów prawa tj. nie wskazało konkretnego przepisu i nie wykazało, że zostały spełnione wszystkie wymienione w nim przesłanki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie uzasadniając swe stanowisko jak w zaskarżonej decyzji a nadto zwrócił uwagę, że skarżąca nie poczyniła żadnych kroków w celu nie utrudniania jej przez byłego męża korzystania z przedmiotowego budynku i dlatego należy uznać, że opuściła do dobrowolnie. Na wniosek skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie Postanowieniem z dnia 29 października 2002r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji uznając, że jej wykonanie przed wydaniem wyroku przez Sąd może spowodować dla B. S. –P. nieodwracalne skutki prawne. Na rozprawie w dniu 27.09.2004r. uczestnik J. P. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest uzasadniona. Ma rację skarżąca, że mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wprowadzono zmian do treści art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności, choć należy podkreślić, że przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu nie została uznana za niekonstytucyjną, a jedynie za taką została uznana przesłanka utraty uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2, a ta ostatnia w niniejszej sprawie nie ma znaczenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanym w skardze jak np. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. VSA 3169/00 "przesłanką opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne". Należy zwrócić uwagę na to, że trwałość i dobrowolność opuszczenia muszą występować łącznie. Z akt sprawy wynika, że J. P. wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...].1997r., sygn. akt [...] utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...].1998r., sygn. akt [...] został prawomocnie skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem na okres trzech lat w związku z ustaleniem tego, że "w okresie od 1990r. do marca 1997r. w [...] znęcał się fizycznie i moralnie nad żoną B. S. –P. znieważając ją słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, grożąc pozbawieniem życia, szarpiąc za włosy i bijąc rękami, plując w twarz, przy czym w dniach [...]1992r. i [...] 1992r. bijąc rękami spowodował u niej podbiegnięcia krwawe na wysokości prawej łopatki, stłuczenia oraz krwiak wargi górnej, co naruszyło czynności jej narządów ciała na okres poniżej dni siedmiu trwające" tj. za przestępstwo z art. 184 par. 1 kk i art. 156 par.2 kk w zw. z art. 10 par.2 kk. Fakt prawomocnego skazania J. P. za znęcanie się nad B. S. –P. w okresie bezpośrednio przed opuszczeniem przez nią spornego mieszkania świadczy jednoznacznie o tym, że skarżąca nie opuściła mieszkania dobrowolnie. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. Art. 11 ustawy z dnia 30.08.2002r. (Dz.U. nr 153, poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) "ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny". Skoro organ II instancji dysponował w/w prawomocnym wyrokiem skazującym mającym znaczenie prawne w niniejszej sprawie, który pominął, a nawet wbrew niemu zarzucił skarżącej w odpowiedzi na skargę, że nie poczyniła żadnych kroków w celu nie utrudniania jej przez męża korzystania ze spornego mieszkania, to - zdaniem Sądu - naruszył art. 7 i 77 par. 1 kpa (B. Adamiak / J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 6. wydanie. Wydawnictwo C. H. Beck. Warszawa 2004, str. 395) i tym samym błędnie ocenił, że opuszczenie przez skarżącą mieszkania miało charakter dobrowolny. Mając powyższe na względzie - na mocy powołanych wyżej przepisów kpa w zw. z art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o ewidencji ludności oraz w oparciu o treść art. 145 par. 1 pkt 1) a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło