II SA/Wr 2024/01

Sygn. akt 4 II SA/ Wr 2024 / 2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA : Henryk Ożóg ( spraw. ) Sędziowie NSA : Jolanta Sikorska Andrzej Wawrzyniak Protokolant : Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004 r . sprawy ze skargi Komendanta Powiatowego Policji w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia do przechowania samochodu osobowego marki " Honda Accord " I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia [...] r. Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Starosta Z. działając na podstawie § 1 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 czerwca 1996 r. w sprawie rzeczy znalezionych ( Dz. U Nr 22, poz. 141 ze zm. ); i art. 104 § 1 kpa decyzją z dnia [...] r. , nr [...] odmówił przyjęcia na przechowanie pojazdu marki Honda Accord. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że z protokołu oględzin pojazdu wynika, że nie przedstawia on żadnej wartości, a przyjęcie na przechowanie wiąże się ze znacznymi, nieuzasadnionymi kosztami. Po rozpoznaniu odwołania od wskazanej wyżej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. ( dalej SKO ) działając na podstawie art. 183 § 1 Kodeksu Cywilnego ( dalej kc ), § 3 ust. 1cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie rzeczy znalezionych ( dalej rozporządzenia ) decyzją z dnia [...] r., uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że okolicznością budzącą wątpliwości jest to czy do pojazdu marki Honda Accrod mają zastosowanie przepisy o rzeczach znalezionych. Z akt sprawy nie wynika również kto jest znalazcą pojazdu i czy znalazca żąda odebrania rzeczy. Brak jest w sprawie jakiegokolwiek zawiadomienia o znalezieniu rzeczy oraz żądania znalazcy odebrania rzeczy. Niejasne jest na jakiej podstawie organ I instancji wydał rozstrzygnięcie. Wątpliwości budzi kto jest stroną postępowania, skoro decyzję organ I instancji skierował do Komisariatu Policji w Z. , a odwołanie wniósł I Zastępca Komendanta Powiatowego Policji w Z. Organ I instancji nie wyjaśnił, czym się kierował przyjmując, że samochód nie przedstawia żadnej wartości. Nie jest ustawową przesłanką odmowy przyjęcia na przechowanie okoliczność, że jej przyjęcie wiązałoby się ze znacznymi, nieuzasadnionymi kosztami. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta Z. działając na podstawie § 1 i 3 § ust. 2 rozporządzenia oraz rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24 grudnia 1997 r. w sprawie klasyfikacji odpadów ( Dz. U. Nr 162, poz. 1153 ze zm. ) w związku z art. 104 § 1 KPA decyzją z dnia 11 kwietnia 2001 r., nr III OG – 2151 – 42/ 01 odmówił przyjęcia od Komendy Powiatowej Policji w Z. na przechowanie pojazdu marki Honda Accord o numerach nadwozia [...]. Po przeprowadzeniu analizy dostarczonych przez policję dokumentów oraz dokonaniu oględzin samochodu w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że pojazd ten nie przedstawia żadnej wartości, gdyż jest całkowicie zniszczony i nie nadaje się do eksploatacji, nie posiada żadnych dokumentów pozwalających na jego rejestrację po uprzednim pozytywnym badaniu technicznym, a koszty złomowania tego pojazdu przewyższają wartość części pojazdu, którą można by ewentualnie odzyskać. W świetle cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie klasyfikacji odpadów ( załącznik nr 1 , poz. 16 01 04, rubryka 2 ) pojazdy niezarejestrowane i niezdolne do ruchu zostały uznane za odpad. W odwołaniu od powyższej decyzji Komendant Powiatowy Policji w Z. podniósł, że nie zgadza się z ponowną odmową przyjęcia na przechowanie pojazdu marki Honda Accord, gdyż powołane przez starostę okoliczności nie dają podstawy do tej odmowy. Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji spowoduje, że policja zamiast starosty będzie zmuszona do przechowywania rzeczy znalezionych i porzuconych. SKO działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa , art. 183 § 1 i § 2 kc, i § 1 ust 1 i § 15 rozporządzenia oraz art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. nr 133, poz. 872 ) decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchyliło decyzję Starosty Z. i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że do obowiązków organu I instancji należało ustalenie, czy przedmiotowy samochód jest rzeczą zgubioną w rozumieniu art. 183 § 1 kc albo rzeczą porzuconą bez zamiaru wyzbycia się własności ( art. 183 § 2 kc) czy też rzeczą porzuconą bez zamiaru wyzbycia się własności ( art. 180 kc ) Tylko ustalenie, że samochód zalicza się do pierwszej lub drugiej wymienionej kategorii rzeczy, pozwalało na przyjęcie rzeczy na przechowanie lub na odmowę jej przechowania z powodu wymienionego w § 3 ust. 2 rozporządzenia. Za nieprawdopodobne należy przyjąć założenie, że przedmiotowy samochód jest rzeczą zgubioną. Z rozmiarów samochodu, sposobu jego użytkowania wynika, że nie może zostać zaliczony do rzeczy, które można zgubić. Z okoliczności, że samochód znajdował się na drodze ogólnodostępnej, bez numerów rejestracyjnych , uszkodzony, niezdatny do poruszania się na drogach, bez cech pozwalających na zidentyfikowanie właściciela, a także że z posiadanych danych policji wynika, iż samochód nie został utracony przez właściciela, można wywieść, że został on porzucony. O tym czy do porzucenia samochodu doszło z zamiarem, czy też bez takiego zamiaru świadczą konkludentne fakty jak np. wymieniony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 1października 1973 r. sygn. akt I CR 387 / 73 przypadek pozostawienia zepsutego krzesła przy pojemnikach na śmieci jako okoliczność istnienia zamiaru wyzbycia się własności ), czy przypadek umieszczenia na dostępnym dla obcych terenie starych maszyn rolniczych, których jeszcze szkoda wyrzucić - jako okoliczność braku zamiaru wyzbycia się własności ( Staniław Rudnicki Komentarz do Kodeksu Cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Wydawnictwo prawnicze. Warszawa 1999 ). Fakty ujawnione w sprawie przemawiają za stwierdzeniem, że w przypadku przedmiotowego samochodu zamiarem właściciela było porzucenie go z zamiarem wyzbycia się własności. Samochód ten został pozostawiony w miejscu publicznym, na drodze na której zostałby szybko zauważony i z której musiałby zostać usunięty, z uwagi na odbywający się na niej ruch. Samochód był otwarty, a zamki w drzwiach oraz stacyjka nie wskazywały na przestępne odebranie go właścicielowi. Tym samym do samochodu miał dostęp każdy. Uszkodzenia samochodu oraz brak cech identyfikujących go uniemożliwiają korzystanie z niego w normalny i zgodny z prawem sposób, gdyż samochód w takim stanie nie może być dopuszczony do ruchu. Z poszukiwań policji wynika, że pojazd nie został zgłoszony przez właściciela jako utracony, z czego można wywodzić, że nie jest jego zamiarem ponowne objęcie go swoim władztwem. Skoro samochód nie jest rzeczą do której stosuje się przepisy art. 183 kc to brak jest podstaw prawnych do orzekania prze organ I instancji o odmowie jego przyjęcia na przechowanie, jak rzeczy zgubionej, czy porzuconej bez zamiaru wyzbycia się własności i postępowanie takie należało uznać za bezprzedmiotowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Komendant Powiatowy Policji w Z. podniósł, że starosta jest organem właściwym do przechowywania rzeczy znalezionych, a samochód przedstawia wartość minimum wartości złomu. Utrzymanie w mocy decyzji Starosty Z. spowoduje, że policja zamiast wykonywać swoje ustawowe zadania będzie zmuszona pełnić funkcję biura rzeczy znalezionych. Nie można zgodzić się z argumentem SKO, iż przedmiotowy samochód nie jest rzeczą, do której stosuje się przepisy rozporządzenia, tzn. rzeczą porzuconą bez zamiaru wyzbycia się własności i rzeczą zgubioną i dlatego postępowanie przed organem I instancji należy umorzyć. Bez ustalenia właściciela samochodu nie można autorytatywnie stwierdzić, iż samochód został porzucony z zamiarem wyzbycia się własności. Starosta nie ma prawa odmawiać przyjęcia samochodu porzuconego uznanego za wrak, będącego odpadem komunalnym, ujawnionym na terenie działania starostwa, gdyż jest to działanie zgodne z treścią ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach ( Dz. U. nr 96, poz. 592 ze zm. ), polegające na racjonalnym gospodarowaniu odpadami komunalnymi. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W ocenie SKO ujawnione i niesporne fakty wskazują, że sporny samochód został porzucony w celu wyzbycia się własności, a zatem nie mają do niego zastosowania przepisy art. 183 kc oraz rozporządzenia. Z tych względów SKO uznało, że organ I instancji nie mógł prowadzić w trybie tych przepisów postępowania, którego przedmiotem był sporny pojazd. Do takich ustaleń nie było konieczne oświadczenie się właściciela, ale wystarczyła ocena już zebranych w sprawie dowodów, które dały pełny obraz zdarzenia. Poszukiwania właściciela były czynione przez policję i nie dały rezultatu. SKO przychyla się do poglądu skarżącego, że porzucony pojazd jest wrakiem, ale wówczas tym bardziej nie ma do niego zastosowania tryb postępowania określony dla rzeczy znalezionych lecz tryb postępowania z odpadami. Wrak pojazdu na podstawie art. 3 pkt 3 cytowanej wyżej ustawy o odpadach jest odpadem, a sposób postępowania z nimi określają w myśl art. 19 ust 1 i ust. 3 tej ustawy stosowne postanowienia rad gmin w ramach programu ochrony środowiska oraz przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ( Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm. ), gdzie w art. 2 ust. 1 pkt 2 klasyfikuje się wraki pojazdów mechanicznych jako odpady komunale. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje : Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja SKO z dnia [...]r. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 183 § 1 i § 2 kc, § 1, § 3 ust. 2 i § 15 rozporządzenia i art. 94 cytowanej wyżej ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Z treści przepisu art. 183 § 1 kc wynika, że kto znalazł rzecz zgubioną powinien niezwłocznie zawiadomić o tym osobę uprawnioną do odbioru rzeczy. Jeżeli znalazca nie wie, kto jest uprawniony do odbioru rzeczy albo jeżeli nie zna miejsca zamieszkania, powinien niezwłocznie zawiadomić o znalezieniu rzeczy właściwy organ państwowy. Na podstawie art. 183 § 2 kc przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się do rzeczy porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności. Z treści art. 94 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wynika, że organem właściwym do przechowywania rzeczy jest starosta. Natomiast z treści § 1 i § 15 rozporządzenia wynika, iż rozporządzenie to ma zastosowanie do rzeczy zgubionych i rzeczy porzuconych bez zamiaru wyzbycia się własności. § 3 ust 2 rozporządzenia stanowi, że organ przechowujący nie może odmówić odebrania rzeczy znalezionej, jeżeli żąda tego znalazca, chyba że rzecz nie przedstawia żadnej wartości. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Decyzje te są przedwczesne, gdyż organy administracji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Argument SKO, iż pojazd ten nie jest rzeczą zgubioną należy uznać za trafny. Sąd podziela stanowisko SKO, iż z rozmiarów samochodu, sposobu jego użytkowania wynika, że nie może on zostać zaliczony do rzeczy, które można zgubić. Jednakże stanowcze stwierdzenie SKO, iż pojazd ten nie jest w ogóle rzeczą do której mają zastosowanie przepisy rozporządzenia tzn, że nie jest on również rzeczą porzuconą bez zamiaru wyzbycia się własności nie zasługuje na uwzględnienie. Przyjmowanie na podstawie protokołu oględzin i stanu pojazdu, że właściciel porzucił rzecz z zamiarem wyzbycia się własności jest w ocenie Sądu, co najmniej przedwczesne. Argumenty podniesione przez SKO mające wskazywać, że pojazd ten jest rzeczą porzuconą z zamiarem wyzbycia się własności są niewystarczające, gdyż organ I instancji nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wszystkich istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy. Nie ustalono w szczególności skąd policja ( znalazca ) dowiedziała się o tym pojeździe, czy natknięto się na niego np. podczas rutynowych czynności, czy miejsce w którym pojazd znajdował się wskazywało, że stał tam od dawna ( np. zarośnięty teren ), gdzie pojazd ten znajduje się obecnie, czy pobierane są za niego opłaty i jak są ustalane. Wreszcie czy sporządzono zdjęcia fotograficzne pojazdu, które pozwoliłyby ocenić choćby pobieżnie jego stan i wartość. Do tego dane zawarte w notatce urzędowej z dnia [...]r. sporządzonej przez Kierownika Referatu Ruchu Drogowego KPP w Z., stwierdzającej, że w systemach policji ZISP i POIS brak jest adnotacji o utracie samochodu osobowego marki Honda Accord o nr nadwozia [...]; nie świadczą, iż jedynie poprzez te systemy można było sprawdzić czyją własnością był wspomniany pojazd. Wobec powyższego zasadnie można mieć wątpliwości czy, jeżeli pojazd ten stanowi rzecz porzuconą, została ona porzucona z zamiarem wyzbycia się jej własności. Niezależnie od tego odmowa przyjęcia rzeczy na przechowanie z tego powodu, iż nie przedstawia ona żadnej wartości w przypadku wątpliwości w tym względzie powinna być poprzedzona opinią właściwego rzeczoznawcy. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności istotne wątpliwości budzi stanowisko organ I instancji, iż porzucony pojazd nie przedstawia żadnej wartości, ponieważ jest całkowicie zniszczony, nie posiada żadnych dokumentów umożliwiających rejestrację, koszty złomowania pojazdu przewyższają wartość części pojazdu, które można byłoby ewentualnie odzyskać. W świetle tego na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawy Prawo o ustroju sadów administracyjnych i i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania decyzji, gdyż ze swej istoty nie ma ona waloru wykonalności ( art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).