II SA 2915/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie: WSA Dorota Wdowiak Asesor WSA Piotr Borowiecki(spr.) Protokolant: Konrad Bonisławski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r., sprawy ze skargi F. S. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu zakładu pracy chronionej. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., Nr [...], Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania F. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, iż pismem z dnia 14 marca 2003 r. skarżący F. S., przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Firma Produkcyjno-Handlowa "[...]" - F. S. z siedzibą w K., zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o ponowne przyznanie statusu zakładu pracy chronionej. Do wniosku strona skarżąca załączyła szereg stosownych dokumentów, w tym wykazy dotyczące przeciętnego stanu zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i przeciętnych wskaźników za okres ostatnich 6 miesięcy. Po rozpatrzeniu w/w wniosku Wojewoda [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2003 r. decyzję Nr [...], na podstawie której - działając w oparciu o przepis art. 28 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 r. Nr 123, poz. 776 ze zm.) - odmówił przyznania skarżącemu statusu zakładu pracy chronionej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na dyspozycję przepisu art. 28 ust. 1 cyt. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r., podniósł, iż status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej uzyskuje pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający - przez okres co najmniej 6 miesięcy - wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 40%, a w tym co najmniej 10% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Organ stwierdził, iż z uwagi na wejście w życie z dniem 1 lutego 2003 r. ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79), pracodawca ubiegający się o status zakładu pracy chronionej powinien przez okres 6 miesięcy zatrudniać nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. W związku z powyższym Wojewoda [...] uznał, iż skarżący nie spełnia warunku określonego w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. skarżący odwołał się do Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w momencie składania wniosku o ponowne przyznanie statusu zakładu pracy chronionej firma prowadzona przez niego była zakładem pracy chronionej i spełniała wszystkie wymogi określone dla tego rodzaju zakładów. Zdaniem skarżącego wprowadzony przez w/w ustawę z dnia 20 grudnia 2002 r. wymóg posiadania zatrudnienia 25 pracowników przez okres 6 miesięcy faktycznie pozbawia go możliwości kontynuowania działalności w ramach statusu zakładu pracy chronionej. Strona wskazała w uzasadnieniu, iż do stycznia 2003 r. zatrudniała 20 pracowników w przeliczeniu na pełny etat. W miesiącu lutym 2003 r. skarżący podniósł zatrudnienie do 25 pracowników i taki stan zatrudnienia jest na dzień złożenia odwołania. Skarżący podniósł, iż nie przypuszczał, że wprowadzona zmiana dotycząca wysokości zatrudnienia będzie obowiązywać wstecz. Strona podniosła, iż prowadząc działalność jako zakład pracy chronionej musiał ponieść koszty związane z odpowiednim, wymaganym przez art. 28 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przystosowaniem stanowisk pracy i całego zakładu do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Dodatkowo w ocenie strony skarżącej utrata statusu zakładu pracy chronionej wpłynie niekorzystnie na prowadzoną przez nią działalność gospodarczą i związana będzie z dużymi stratami dla strony. W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez skarżącego od w/w decyzji organu I instancji - Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu [...] czerwca 2003 r. decyzję Nr [...], na mocy której -działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji Minister uznał, iż w świetle przepisu art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej przyznawany jest pracodawcy po udokumentowaniu spełniania przez niego łącznie wszystkich warunków określonych tym przepisem, w tym warunku zobowiązującego pracodawcę do zatrudniania przez okres co najmniej 6 miesięcy nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Niespełnianie tego, czy też któregokolwiek z pozostałych warunków określonych wskazanym przepisem, skutkuje - w ocenie organu odwoławczego - odmową przyznania przedmiotowego statusu, zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 tej ustawy. Organ podniósł, iż z akt sprawy, jak również z treści odwołania skarżącego wynika, że strona dopiero od 1 lutego 2003 r. zwiększyła zatrudnienie osiągając wymaganą ustawą liczbę 25 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Zatem brak jest - w ocenie Ministra, podstaw prawnych do przychylenia się do wniosku strony i przyznania przedmiotowego statusu. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż w przypadku niespełniania przez pracodawcę wymogów ustawowych, żaden z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie przewiduje przyznania statusu zakładu pracy chronionej z uwagi na trudną sytuację finansową tego pracodawcy. W ocenie organu decyzja w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej jest decyzją związaną i zapada po spełnieniu ściśle określonych warunków. W dniu 24 lipca 2003 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona podtrzymała w uzasadnieniu swoje dotychczasowe stanowisko oraz argumenty podniesione w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ odwoławczy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podniósł dodatkowo, iż w odniesieniu do tych pracodawców, którzy wystąpili z wnioskiem po dniu 1 lutego 2003 r., zastosowanie ma przepis art. 28 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r., nakładający m.in. obowiązek zatrudniania nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy. Organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 13 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79 ze zm.), tylko do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, zastosowanie mają przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych obowiązujące do dnia 31 stycznia 2003 r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej uznał w związku z tym, iż skoro postępowanie w sprawie nadania spornego statusu zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej z dnia 14 marca 2003 r., decyzja w sprawie przedmiotowego statusu wydana została na podstawie przepisów w/w ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r. Zdaniem organu skarżący nie spełniał na dzień złożenia wniosku wymogu zatrudniania przez okres co najmniej sześciu miesięcy nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Organ wskazał ponadto, iż z uwagi na fakt, że przepisy ustawy nie przewidują instytucji "przedłużenia" statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, wniosek strony został potraktowany przez organ jako wniosek o przyznanie przedmiotowego statusu. Zdaniem Ministra niezasadny jest argument strony skarżącej mówiący o tym, że przepis art. 28 ust. 1 cyt. ustawy obowiązuje z mocą wsteczną albowiem przepis ten w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r. odnosi się do stanu faktycznego obowiązującego na dzień złożenia wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej, nie zaś stanu faktycznego istniejącego w czasie trwania decyzji na mocy której skarżący posiadał status zakładu pracy chronionej przez okres trzech lat. Organ odwoławczy nie uznał również za zasadne argumentów skarżącego odnośnie jego trudnej sytuacji finansowej, jak i dotyczącego poczynienia nakładów finansowych związanych z przystosowaniem stanowisk pracy i całego zakładu dla osób niepełnosprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 24 lipca 2003 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga F. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Firma Produkcyjno-Handlowa "[...]" z siedzibą w K., podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2003 r., Nr [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie narusza prawa. Przedmiotowa decyzja Ministra, Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego wskazanych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w stopniu, jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Zdaniem Sądu bezwzględnym warunkiem uzyskania przez stronę skarżącą statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej było spełnianie na dzień złożenia wniosku wszystkich łącznie warunków określonych w art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r., w tym m.in. obowiązku zatrudniania nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy przez okres co najmniej 6 miesięcy. Faktem bezspornym w niniejszej sprawie jest to, iż skarżący F. S. złożył wniosek o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej w dniu 14 marca 2003 r., a więc do rozpatrywanego przez organ I instancji wniosku zastosowanie miały przepisy cyt. ustawy w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79 ze zm.). Tylko bowiem do wniosków złożonych przed dniem 1 lutego 2003 r. i nierozpatrzonych do tego dnia zastosowanie miały przepisy dotychczasowe (vide: art. 13 ust. 1 w/w ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r.). Z tej przyczyny należy - w ocenie Sądu - przychylić się do stanowiska organu odwoławczego i uznać, iż z przedłożonego przez stronę skarżącą materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że strona na dzień złożenia wniosku, tj. na dzień 14 marca 2003 r., nie spełniała wymogu zatrudniania co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy. Z tej przyczyny organ odwoławczy zasadnie przyjął, iż brak było podstaw prawnych i faktycznych do przychylenia się do wniosku strony skarżącej i przyznania jej statusu pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej. Nie zmienia tego faktu okoliczność, na którą powoływał się skarżący F. S., a dotyczącą zarówno poczynionych przez stronę nakładów inwestycyjnych w zakładzie pracy, jak również jego trudnej sytuacji finansowej. Niezasadny jest w tym przypadku także zarzut działania prawa wstecz, albowiem przepisy ustawy, sprzed nowelizacji która weszła w życie w lutym 2003 r., przewidywały również obowiązek zatrudniania określonej liczby pracowników (wówczas nie mniej niż 20 osób) przez okres co najmniej 6 miesięcy, poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej. Minister zasadnie przyjął, iż przepis art. 28 ust. 1 cyt. ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lutego 2003 r., odnosi się do stanu faktycznego obowiązującego na dzień złożenia wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej, nie zaś stanu faktycznego istniejącego w czasie trwania decyzji, na mocy której skarżący posiadał status zakładu pracy chronionej przez okres trzech lat. Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji organów obu instancji, które zgodne są zarówno z normami prawa materialnego, jak również nie naruszają przepisów k.p.a. Skład orzekający w niniejszej sprawie pragnie zwrócić uwagę, iż przyznanie przedmiotowego statusu niesie ze sobą szereg przywilejów o wymiernym charakterze finansowym (vide: art. 31 i 32 ustawy), a więc organ nie może swoją niczym nieuzasadnioną decyzją doprowadzać do sytuacji, w której jakikolwiek podmiot będzie korzystał z przywilejów przysługujących zakładom pracy chronionej pomimo, że nie spełnia wszystkich wymaganych prawem warunków. Korzystanie z nieuzasadnionych przywilejów jest bowiem sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa wyrażoną w przepisie Art. 32 Konstytucji RP (tak również: Sąd Najwyższy /w:/ wyroku z dnia 20 lutego 2002 r., III RN 2/01, OSNP 2002/21/512). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.