I OSK 252/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.), Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Sylwii S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2004 r. sygn. akt I SA 468/03 w sprawie ze skargi Sylwii S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 21 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Sylwii S. kwotę 380 zł /słownie: trzysta osiemdziesiąt/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W dniu 29 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, I SA 468/03, oddalił skargę Sylwii S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 21 stycznia 2003 r., (...), w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości przy ulicy R. w W., dokonanego decyzją Burmistrza Gminy W.-T. (...) z dnia 23 maja 2002 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podaje, że Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Gminy W.-T. nie naruszają prawa. W czerwcu 1999 r. Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "N." złożyła wniosek o podział nieruchomości przy ulicy R. 1 w W., będącej w jej użytkowaniu wieczystym. W dniu 15 marca 2002 r. do Starosty Powiatu W. wpłynęło pismo Sylwii S. o wszczęcie postępowania w przedmiocie podziału przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia 23 maja 2002 r. Burmistrz Gminy W.-T. zatwierdził projekt podziału, zgodnie z wnioskiem Spółdzielni, zaś decyzją z dnia 3 września 2002 r. odmówił Sylwii S. wznowienia postępowania w przedmiocie podziału. W uzasadnieniu decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania organ wskazał, że Sylwia S. jako posiadaczka budynku mieszkalnego na terenie Spółdzielni i wobec wcześniejszego wykluczenia nie będąc jej członkiem nie może mieć przymiotu strony w postępowaniu o podział nieruchomości. Decyzja tą utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 21 stycznia 2003 r. podnosząc, że Sylwia S. nie posiada interesu prawnego w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości. Posiada ona co prawda interes, aby ubiegać się o zmianę decyzji o podziale, jednakże nie jest to interes prawny w rozumieniu ustawy – o gospodarce nieruchomościami, a jedynie interes faktyczny, który nie uprawnia do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Sąd oddalając skargę wskazuje, że Sylwia S. ponosząc nakłady na grunt, którego właścicielem jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "N." jest zainteresowana poszanowaniem jej praw materialnych. Przymiot strony, w toczącym się postępowaniu administracyjnym należy jednak przyznać osobie, która wywodzi swe prawa z normy prawnej, która kształtuje jej prawa i obowiązki /wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93 - Glosa 1996 nr 15, wyrok NSA z dnia 15 grudnia 1999 r., IV SA 1610/97 - Lex nr 48736/. Powołując się na wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876//99 - Lex 47938, Sąd wskazuje, że stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeśli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie – o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Międzyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa "N.", będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości, dokonując jej podziału miała na względzie interesy wszystkich osób inwestujących w budowę domów. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ w art. 97 określa krąg osób posiadających prawo do wniesienia żądania podziału nieruchomości. Osobami tymi są właściciele, współwłaściciele, użytkownicy wieczyści i współużytkownicy wieczyści. Przepis ten nie przewiduje innych osób ubiegających się o realizację jakichkolwiek roszczeń do gruntu. Nie mając przymiotu strony skarżąca nie może domagać się wznowienia postępowania, zgodnie z art. 145 par. 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W dniu 27 grudnia 2004 r. pełnomocnik Sylwii S. wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 29 września 2004 r. Skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej stawiane są zarzuty naruszenia art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ w zw. z art. 28 Kpa przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że interes prawny w sprawie o podział nieruchomości posiadają jedynie właściciele, współwłaściciele, użytkownicy wieczyści oraz współużytkownicy wieczyści nieruchomości będącej przedmiotem podziału. Kwestionując stanowisko Sądu w tym przedmiocie, strona podnosi, że w myśl ust. 1 art. 97 powołanej ustawy z wnioskiem o podział nieruchomości może wystąpić osoba mająca interes prawny. Tym samym ograniczenie uczynione w tym przedmiocie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uzasadnione. Ponadto wskazywany jest zarzut naruszeń art. 134 par. 1 oraz art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez niedostrzeżenie, że pismo skarżącej z dnia 15 marca 2002 r. nazwane "skargą" potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia 23 maja 2002 r. zostało złożone w toku trwania postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosi o jej oddalenie. W uzasadnieniu swego stanowiska organ stwierdza, że art. 97 ustawy – o gospodarce nieruchomościami, określa wprost krąg osób posiadających prawo do wniesienia odpowiedniego żądania podziału nieruchomości. Przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kpa przysługuje osobie, która wywodzi swoje prawa z konkretnej wskazanej przez nią i nie budzącej wątpliwości normy prawnej kształtującej jej uprawnienia bądź obowiązki. Tym samym skarżąca nie posiadając tytułu prawnego wymaganego przez art. 97 wyżej wymienionej ustawy nie posiada również interesu prawnego, aby stać się stroną w postępowaniu o podział nieruchomości będącej w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni. Organ kwestionuje również zarzut skargi kasacyjnej oparty na art. 134 par. 1 oraz art. 145 par. 1pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona nie posiadająca przymiotu strony postępowania nie może domagać się wznowienia postępowania, co wynika z literalnego brzmienia art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa. Wobec braku przymiotu strony skarżąca nie mogła brać udziału w toczącym się postępowaniu toczącym się z wniosku Spółdzielni a zakończonym decyzją Burmistrza Gminy W.-T. zatwierdzającym projekt podziału nieruchomości obejmującej działkę 85/9. Tym samym wniesienie skargi zawierającej wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wstrzymania czynności dotyczących trwającego podziału nieruchomości podziału nieruchomości nie miało powstrzymać toczącego się postępowania oraz wydania w dniu 23 marca 2002 r. ostatecznej decyzji. Jak wskazuje organ nawet przy założeniu, że skarga ta została złożona w trybie art. 227 Kpa to została ona skierowana do niewłaściwego organu. W tym świetle za słuszne należy uznać skierowanie przez Starostę Powiatu W. pisma z dnia 15 marca 2002 r. według właściwości do Burmistrza Gminy W.-T. bez uprzedniego wzywania skarżącej do złożenia dodatkowych wyjaśnień koniecznych do rozpoznania złożonej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podnosi, że w dniu 15 marca 2002 r. Sylwia S. wniosła do Starosty Powiatu W. pismo wnosząc o wszczęcie postępowania w przedmiocie podziału przedmiotowej nieruchomości. Sąd za organem administracji błędnie przyjął, że wniosek ten dotyczy wznowienia postępowania w przedmiocie podziału. Jednocześnie w uzasadnieniu orzeczenia wskazuje się, iż zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości nastąpiło decyzją Burmistrz Gminy W.-T. z dnia 23 maja 2002 r., a więc po złożeniu "skargi" przez Sylwię S. z dnia 15 marca 2002 r. W myśl art. 145 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie w wypadku zaistnienia, którejkolwiek z okoliczności enumeratywnie wymienionej w tym przepisie. Tym samym niedopuszczalne jest potraktowanie jakiegokolwiek wniosku lub "skargi" złożonej przez stronę jako wniosku o wznowienie postępowania w sytuacji gdy nie została jeszcze wydana ostateczna decyzja w danej sprawie. Jeżeli wbrew powyższej zasadzie doszło do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia i postępowanie to zostało zakończone wydaniem prawomocnej decyzji to jest ona obarczoną wadą, która w myśl art. 156 par. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności, jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem "skarga" – pismo z dnia 15 marca 2002 r. poprzedzała wydanie decyzji Burmistrza Gminy W.-T. i w swej treści nie zawierała wniosku o wznowienie postępowania to organ sam nie mógł potraktować tego pisma jako wniosku o wznowienie, tym bardziej, że organ nie wydał merytorycznej decyzji w tej sprawie. Tym samym jako zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 134 par. 1 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z treścią art. 134 par. 1 powołanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosownie zaś do art. 145 par. 1 pkt 2 ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w części lub w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego kończy postępowanie w trybie wznowienia pomimo, iż nie zachodziła podstawowa przesłanka warunkująca możliwość prowadzenia postępowania w tym trybie tj. decyzja w przedmiocie objętym rozpatrywanym wnioskiem nie została w ogóle wydana. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 97 ust. 2 ustawy – o gospodarce nieruchomościami. Prawidłowe w tym zakresie jest stanowisko przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym stronami postępowania o podział nieruchomości są właściciele, użytkownicy wieczyści oraz osoby, którym przysługują prawa do nieruchomości. Skarżąca, która nie wykazała praw do nieruchomości nie może brać udziału w postępowaniu dotyczącym nieruchomości podlegającej podziałowi. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.