II SA/Kr 2390/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) AWSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2004 r sprawy ze skargi B. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 9 lipca 2001 r Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania B. B., decyzją z dnia 9 lipca 2001 r, znak : [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2001 r, znak : [...], którą orzeczono o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów m. [...] obręb 02, w odniesieniu do granic i powierzchni nieruchomości oznaczonej jako działka Nr [...] położonej przy ul. [...] "[...]" w [...] . Decyzję organu odwoławczego oparto na przepisach art.138 paragraf 1 pkt 1 kpa, art. Art. 7 "b" ust.2 pkt 2, 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2000 r Nr 100, poz. 1086) oraz paragrafu 10 pkt 2 i paragrafu 12 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38 poz. 454). W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przyjęto następujące ustalenia faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia ). B. B. wnosił o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów w odniesieniu do granic i powierzchni działki Nr [...] , przez wpisanie w miejsce powierzchni 0.0591 ha, powierzchni 0.1072 ha. Żądanie zmiany granic działki uzasadniał mapą sporządzoną przez Spółdzielnię Pracy "[...] " w [...] dla celów wywłaszczeniowych, wykonanej na podstawie ustalenia granic z dnia [...] października 1962 r, a dla uzasadnienia zmiany powierzchni powoływał się na "książkę ewidencyjną nieruchomości" założoną [...] marca 1951 r. Decyzją z dnia [...] maja 2001 r odmawiającą wprowadzenia w ewidencji żądanych zmian, Starosta [...] oparł na ustaleniu, że stan ewidencji gruntów jest zgodny ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej Nr [...]. Od decyzji tej odwołał się B. B. podnosząc, że podjęta została bez wnikliwej oceny materiału dowodowego, a zwłaszcza z pominięciem materiału źródłowego, jakim jest "Książka Ewidencyjna Nieruchomości" z dnia [...] marca 1951 r. Rozpatrując odwołanie, organ odwoławczy ustalił, że : - według mapy sporządzonej przez Spółdzielnię Pracy "[...]" przyjętej w dniu [...] .12.1962 r do zasobu za Nr [...], władającą nieruchomością oznaczoną numerami działek; [...] , [...] i [...] o łącznej powierzchni 0.1754 ha była A. U., - aktem notarialnym Nr Rep. [...] z dnia [...] .02. 1965 r Skarb Państwa wykupił od A. U. opisane wyżej działki [...] o pow. 0.0580 ha i 5/2 o pow. 0.0474 ha z przeznaczeniem terenu pod budownictwo mieszkaniowe i urządzenie ulicy [...] , - analiza powyższych dokumentów wskazywała by, że we władaniu A. U. pozostała nieruchomości o pow. 0.0700 ha, oznaczona jako działka Nr [...] , obecnie Nr [...], - w założonej w 1969 r ewidencji gruntów A. U. z d.M., pod poz. Rej. [...] figuruje jako władająca nieruchomością oznaczoną jako działka ewid. Nr [...] o pow. 0.0591 ha, - postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1985 r (sygn.akt I Ns 386/84), stwierdzono, że A. B. (córka A. U.), nabyła z dniem [...] grudnia 1984 r przez zasiedzenie, własność nie mającej urządzonej księgi wieczystej i zbioru dokumentów, działki położonej w [...] przy ul. [...] "[...]" o powierzchni 591 m kw (0.0591 ha), oznaczonej Nr [...] na mapie zarejestrowanej za Nr [...] , - A. B. darowała B. B. powyższą nieruchomość stanowiącą działkę [...] o pow. 0.0591 ha, objętą księgą wieczystą Nr [...], aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1990 r Nr [...], -W 1992 r w związku z przeprowadzoną modernizacją ewidencji gruntów m. [...]obręb 02, ustalono, że powierzchnia dz.ewid. [...]wynosi 0.0704 ha i taką powierzchnię przyjęto w obowiązującej ewidencji gruntów, - [...] września 1993 r Urząd Rejonowy w [...] wystąpił do Sądu wieczystoksięgowego o dostosowanie przyjętej w księdze wieczystej KW [...] powierzchni działki [...] do powierzchni ewidencyjnej 0.0704 ha, co Sąd uczynił zawiadamiając w dniu [...] stycznia 1994 r o dokonanej zmianie. Zdaniem organu ewidencyjny opis działki [...] o pow. 0.0704 ha jest zgodny ze stanem prawnym wynikającym z wpisów w księdze wieczystej Nr [...]oraz zgodny z rejestrem pomiarowym stanowiącym integralną część mapy wykonanej w 1962 r przez Spółdzielnię Pracy "[...]" do celów wywłaszczeniowych, na której powierzchnia działki [...]wynosiła 700 m2. Natomiast zapisy założonej dnia [...]marca 1951 książki ewidencyjnej nieruchomości przy ul. [...] w [...], w której ogólną powierzchnię, całej nieruchomości przyjęto na 10 a 72 m2, zdaniem organu nie stanowią podstawy do wprowadzania zmian w ewidencji gruntów. Nawiązując do złożonego w postępowaniu odwoławczym w dniu [...].02.2001 r przez B. B. wyjaśnienia, że nie zgadza się z przebiegiem granicy działki [...] z sąsiednią działką [...] organ wskazał, że spór tak rozstrzygnięty być może w postępowaniu rozgraniczeniowym, a w postępowaniu ewidencyjnym wprowadzone zostaną wówczas dalsze zmiany. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zwaną "odwołaniem" na powyższą decyzję złożył B. B.. Skargę oparto na zarzucie naruszenia prawa własności chronionego art. 21 pkt 1 i 64 pkt 1 i 3 Konstytucji RP oraz naruszenia art. 76 i 104 kpa, a także na naruszeniu art. 24 paragraf 3 kpa przez wydanej w I instancji decyzji przez osobę, która "jest podejrzana o poświadczenie nieprawdy". W skardze powtórzono zarzuty odwołania, że wszystkie mapy geodezyjne od 1964 r są sfałszowane, że ukrywane są oryginalne dokumenty w postaci oryginału książki ewidencyjnej nieruchomości założonej [...] marca 1951 r oraz mapy z [...] lutego 1962 r. Zdaniem skarżącego, odmowa wprowadzenia zmian co do stanowiącej własność skarżącego nieruchomości, nie uwzględnia wszystkich dowodów w tym wpłat podatku od nieruchomości za lata 1962-1965. Zdaniem skarżącego "poprawienie w księdze wieczystej powierzchni działki" nastąpiło z naruszeniem prawa bo bez wydania decyzji o zmianie powierzchni na 704 m2. Na rozprawie przed Sądem, skarżący powoływał się na mapę katastralną z 1929 r, z której wynikać miała inna szerokość działki. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało ukończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 3 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie . Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 paragraf 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W sprawowaniu tej kontroli, Sad rozstrzyga o skardze w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną (art. 134 paragraf 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, prowadzi do konstatacji, iż jest ona z prawem zgodna, co skargę czyni bezzasadną. Zaskarżona decyzja oparta została na przepisach ustawy z dnia 17 maja 1989 r Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.). W myśl art. 2 pkt 8 tej ustawy przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się jednolity dla kraju systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami. Powyższe informacje zgodnie z art. 24 ust. 1 Ustawy zawarte są w tzw. operacie ewidencyjnym, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Przepis art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - zwanej dalej ustawą - nakłada na właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne obowiązek przesyłania organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisów aktów notarialnych z których wynikają zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Również właściciele (a w zakresie określonym art. 20 ust. 2 pkt 2 także władający), stosownie do przepisu art.22 ust.2 obowiązani są zgłaszać zmiany danych objętych ewidencją gruntów, a na żądanie organu prowadzącego ewidencję dostarczać dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Z powyższego wynika, że wprowadzone w postępowaniu ewidencyjnym do operatu ewidencji gruntów dane mają charakter informacyjny. O treści wprowadzanych do ewidencji gruntów danych decydują w zasadzie dokumenty (orzeczenia sądów, decyzje administracyjne, akty notarialne itd..) wytworzone w innych postępowaniach niż postępowanie ewidencyjne, w którym tylko następuje "zaewidencjonowanie" stanu wynikającego z tych dokumentów. O zakresie i rodzaju zbieranych dokumentów decyduje ustawa (art.20) i ewentualnie wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze. Przepis art. 20 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne określa zakres informacji objętych ewidencją gruntów i budynków przewidując m.in., że (ust. 1 pkt 1) informacje dotyczące gruntów obejmują ich położenie, granice, powierzchnię, rodzaje użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości w skład której wchodzą grunty. Według art. 20 ust.2 pkt 1 w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także ich właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Powyższe informacje mają zatem charakter przedmiotowy i podmiotowy, przy czym z przepisu art.20 ust.2 pkt 1 ustawy wynika, iż w zasadzie w ewidencji odnotowuje się właściciela nieruchomości, a władającego nieruchomością (czyli nie mającego tytułu własności wynikającego z orzeczenia, decyzji lub aktu notarialnego) wtedy, gdy przedmiotem władania jest grunt państwowy lub samorządowy, a nie grunt prywatny. Organ odwoławczy jest organem merytorycznym. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, obowiązywały już od dnia 3 czerwca 2002 r przepisy wydanego na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 20 marca 2001 r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. NR 38, poz. 454). Z mocy przepisu paragrafu 84 rozporządzenie to miało zastosowanie w sprawie, i zasadnie zostało powołane w podstawie rozstrzygnięcia. Przepisy rozporządzenia posługują się instytucją aktualizacji ewidencji gruntów (np. paragrafy 46, 47), określając rodzaje dokumentów, jakie stanowić mogą podstawę wprowadzenia w ewidencji zmian. W świetle powyższego niedopuszczalne jest w postępowaniu ewidencyjnym ustalanie przez organ ewidencyjny i rozstrzyganie o prawidłowości tytułów własności. Wyjaśnił to już Naczelny Sąd Administracyjny m .in. w wyroku z dnia 1998.01.23 II SA 1283/97 (niepubl. Lex Nr 41273). Skarżący wykazał swoje prawo do nieruchomości obj. [...], składającej się z działki Nr [...] , jako obdarowany tą nieruchomością przez matkę, aktem darowizny z dnia [...].02. 1990 r (Nr Rep.A 8500/90/. Matka skarżącego - A. B., wykazała się zaś stwierdzeniem nabycia z dniem [...] grudnia 1984 r przez zasiedzenie (nie mającej urządzonej wówczas księgi wieczystej nieruchomości stanowiącej działkę [...] przy ul. [...] w [...]. Nieruchomość ta oznaczona była na mapie zarejestrowanej za Nr [...]). Zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia prawa własności. Nie było zatem dopuszczalne w postępowaniu ewidencyjnym dochodzenie przez skarżącego, że jego poprzedniczka nabyła inną jeszcze nieruchomość i zasadne jest stanowisko organów, odmawiające doniosłości, wykazanej przez A. U. w książce ewidencyjnej nieruchomości " z 1951 r powierzchni nieruchomość ". Nie było w sprawie kwestionowane ustalenie, że w 1965 r Skarb Państwa wykupił od A. U. działki [...] i [...], o zwrot części których, ubiega się skarżący w innym postępowaniu. Nie jest też dopuszczalne w tym postępowaniu podważanie prawomocnego orzeczenia sądu co do przedmiotu zasiedzenia, która stanowiła konkretnie oznaczona na dokumencie geodezyjnym działka ewidencyjna NR [...]. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające nabycie przez zasiedzenie tej działki, wyznacza stan prawny nieruchomości. Trzeba jednak wskazać, że oznaczenie nieruchomości, w tym jej obszar jako powierzchnia gruntu wyrażona w mierze metrycznej, jest elementem oznaczenia nieruchomości zawartym w dziale I - 0 księgi wieczystej stosownie do przepisu art.25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r Nr 124, poz. 1361 z późn.zm.) oraz paragrafu 21 pkt 5 obowiązującego jeszcze w dacie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r w sprawie wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (DZ.U. Nr 29, poz. 128). Powszechnie przyjęte jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. wyrok SN z 24 11. 1997 r II CKU 110/97 Prok i Pr 1998/5/28) jak i w piśmiennictwie (por. Stanisław Rudnicki, Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wyd. III 2000, str. 36 i n. wraz z powołanym orzecznictwem), że oznaczenie nieruchomości, w tym jej powierzchni nie jest objęte domniemaniem prawdziwości wpisanego prawa (art.3), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art.5) statuowanymi tą ustawą. Przeciwnie, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, zgodnie z art. 26 ust. 1 tej ustawy są dane z ewidencji gruntów i budynków (obecnie dane z katastru nieruchomości). Przepis art.27 tej ustawy przewiduje tryb postępowania w razie ujawnienia niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków (obecnie z katastru nieruchomości) z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 27 ustawy o księgach wieczystych, - w brzmieniu w dacie wydania zaskarżonej decyzji - w razie niezgodności danych z ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje na wniosek właściciela nieruchomości, wieczystego użytkownika lub z urzędu - na skutek zawiadomienia właściwej państwowej jednostki organizacyjnej prowadzącej ewidencję gruntów i budynków - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych z tej ewidencji. Znajduje pokrycie z dowodami zebranymi w sprawie ustalenie, że w następstwie zawiadomienia, dokonanego przez kierownika Urzędu Rejonowego w [...] (wówczas - organu prowadzącego ewidencję gruntów) opartego na pomiarach związanych z przeprowadzaną w 1992 r modernizacją ewidencji gruntów, że powierzchnia działki Nr [...] w dotychczasowych gruntach wynosi po pomiarze 0.0704 ha, Sąd Wieczysto-księgowy właśnie w trybie powołanego przepisu ustawy o księgach wieczystych spowodował zmianę oznaczenia objętej KW [...] nieruchomości stanowiącej działkę [...] , co do jej powierzchni, na 704 m2. Rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie podlegało środkom zaskarżenia. Wobec jego prawomocności stan księgi wieczystej w zakresie opisu i mapy nieruchomości co do jej powierzchni nie pozostaje w sprzeczności z aktualną ewidencją gruntów. Z tego punktu widzenia okoliczność, że zawiadomienie organu prowadzącego ewidencję skierowane do sądu wieczystoksięgowego w 1993 r, o ujawnionej w toku modernizacji innej powierzchni tej samej działki [...] nie było poprzedzone decyzją o wprowadzeniu zmiany ewidencji w tym przedmiocie, nie ma doniosłości prawnej, dla przedmiotu niniejszej sprawy, którym jest żądanie nadania działce [...] powierzchni 0.1072 ha, ale przy zmienionych jej granicach. Ewentualny spór co do zasięgu prawa własności nieruchomości obj. KW [...] , przez określenie jej granic z sąsiednią (sąsiednimi) nieruchomościami, jeśli stałaby się sporna, podlega rozpatrzeniu w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości. Dopiero prawomocna decyzja rozstrzygająca o rozgraniczeniu, podlega wprowadzeniu do ewidencji gruntów. Powierzchnia nieruchomości jest wyznaczona przebiegiem jej granic. Czym innym jest bowiem zmiana powierzchni nieruchomości w tych samych jej granicach wynikająca z dokładniejszego pomiaru, a czym innym zmiana granic, w następstwie której i powierzchnia ulega zmianie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270).