II SA/Kr 2740/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Piotr Lechowski WSA Bożenna Blitek (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2004r sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 września 2001r, Nr: [...] w przedmiocie zmiany nazwiska - skargę oddala - Decyzją z dnia 11.09.2001r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].2001 r. Nr [...] odmawiającą zmiany nazwiska A. S.. Skarżący ur. [...] 1952r nosi obecnie nazwisko rodowe S. i wniósł o zmianę tego nazwiska na "M.", którego przez ponad trzy lata używał pozostając w związku małżeńskim z J. M.. W 1996r. skarżący posługując się nazwiskiem S. został skazany na karę bezwzględną pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 199 par. 1 dkk. Dnia [...] 1997r. zawarł związek małżeński przyjmując nazwisko żony "M.". Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].2001 r. małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód, a oświadczeniem z dnia [...].2001 r. złożonym w USC [...] wnioskodawca powrócił do nazwiska S.. W dniu [...].2001 r. - [...] dni po złożonym oświadczeniu w USC, A. S. złożył wniosek o zmianę nazwiska w trybie administracyjnym motywując tym, że posiada wszystkie dokumenty łącznie z paszportem na nazwisko "M.", z którym to nazwiskiem czuje się bardzo dobrze. Według twierdzeń skarżącego, oświadczenie o powrocie do nazwiska S. nastąpiło dlatego, że w Domu Pomocy Społecznej, gdzie przebywa, poznał inną kobietę i planował zawarcie kolejnego związku małżeńskiego, jednakże przyszła małżonka zgodziła się wyjść za niego pod warunkiem, że wróci on do nazwiska S.. Do małżeństwa tego nie doszło, gdyż zdaniem A. S., kobieta ta okazała się być chorą psychicznie. Organy administracyjne I i II instancji na uzasadnienie swoich decyzji podały, że podstawą prawną zmiany nazwiska jest ustawa z dnia 15 listopada 1956r o zmianie imion i nazwisk (Dz.U. nr 59 z 1963r., poz. 328 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 cyt. ustawy wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami, a takie w szczególności zachodzą, gdy wnioskodawca nosi nazwisko ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka, o brzmieniu niepolskim, posiadające formę imienia, a także podlega uwzględnieniu wtedy, gdy chce zmienić nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa. Według art. 3 tej ustawy wniosek o zmianę nazwiska nie podlega uwzględnieniu m.in. wówczas, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska w zamiarze ułatwienia sobie działalności przestępczej albo uchylenia się od odpowiedzialności cywilnej lub karnej. W uzasadnieniach podkreślono, że A. S. jest pensjonariuszem Domu Opieki Społecznej w [...] i pobiera rentę socjalną, a więc kwalifikuje się do zwolnienia z opłaty za wymianę dowodu osobistego. Tym samym — zdaniem organów administracji nie można uznać powodów finansowych wniosku za uzasadnione. Nadto zwrócono uwagę na fakt karalności wnioskodawcy w chwili, gdy nosił on nazwisko S., a to stanowi przesłankę negatywną przy ocenie zasadności złożonego wniosku. Mając takie ustalenia organy administracyjne uznały, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku, albowiem żadna z przesłanek, o których mowa w art. 2 cyt. ustawy nie zachodzi. Od decyzji ostatecznej złożył skargę A. S., który zarzucił podobnie jak we wniosku i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że oprócz dowodu osobistego ma dużo więcej dokumentów do wymiany, a nadto podniósł, że nikt w Urzędzie Stanu Cywilnego nie uprzedził go, że nie będzie mógł powrócić do nazwiska "M.". W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. nr 153, poz.1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Zdaniem Sądu - skarga jest nieuzasadniona. Organy administracyjne nie naruszyły prawa. W art. 2 ust. 1 cyt. ustawy "O zmianie imion i nazwisk" prawodawca używa określenia prawnie niezdefiniowanego tzw. wyrażenia nieostrego, jakim jest sformułowanie "ważne względy", co powoduje konieczność rozważenia, czy dokonana przez organ administracji państwowej ocena okoliczności sprawy - powodów, dla których skarżący ubiega się o zmianę nazwiska - nie nosi cech dowolności lub nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobodnej interpretacji tego określenia (wg wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.05.1981r. SA 974/81, ONSA 1981/1/49). Słusznie - zdaniem Sądu - organy administracyjne zwróciły uwagę, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden ze szczególnych powodów opisanych w art.2 ust. 2 pkt l- 3 cyt. ustawy i że na taki nie wskazuje sam A. S.. Nie można też przyjąć, iż skarżący chce zmienić nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa, w rozumieniu art.2 ust.2 cyt. ustawy, albowiem nosił obecne nazwisko – S. - od urodzenia w 1952r. aż do chwili zawarcia związku małżeńskiego z J. M. w 1997r, tj. przez 43 lata. Co prawda, skarżący przez ponad 3 lata posługiwał się nazwiskiem "M.", nie mniej w sytuacji gdy przez ponad 43 lata nosił nazwisko S., nie sposób przyjąć, że to nazwiska M. używał przez wiele lat. Jak trafnie przedstawiły organy administracyjne, powodem dla którego A. S. wniósł o zmianę nazwiska nie może być powód finansowy, bowiem skarżący jako pensjonariusz domu pomocy społecznej, dysponujący niewielką rentą socjalną, może korzystać ze zwolnień od opłat za otrzymanie nowych dokumentów. Na powód ekonomiczny wskazuje sam skarżący podobnie jak na to, że z nazwiskiem M. czuje się bardzo dobrze. Skarżący niczym tego "bardzo dobrego samopoczucia" nie tłumaczy, a w szczególności nie wskazuje na żadne więzi rodzinne, uczuciowe, czy inne, które łączyłyby go z tym nazwiskiem. Zachowanie skarżącego, który po trwającym bardzo krótko, bo około 3 lata małżeństwie z J. M., wkrótce po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego "rozstał się" z nazwiskiem "M.", bo zamierzał zawrzeć kolejny związek małżeński, a po 20 dniach od decyzji o powrocie do nazwiska "S." zmienił zdanie zarówno w przedmiocie zawarcia nowego małżeństwa jak i co do swego nazwiska - wskazuje na działania skarżącego pod wpływem chwili, emocji, przekory czy kaprysu, a te nie mogą być uznane za uzasadnione. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętym w wyroku z dnia 21.06.1982r., IISA 699/82, ONSA 1982/1/57: "organy administracji powinny oceniać, czy w powstałej sytuacji wniosek o zmianę nazwiska spełnia warunek "ważnych względów" w rozumieniu art.2 ust. 1 cytowanej ustawy, a ściślej - czy strona dostrzega w swoim uzasadnionym przekonaniu potrzebę zmiany nazwiska. Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory". Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji w żaden sposób nie przekroczyły dopuszczalnej granicy swobodnej interpretacji określenia "ważnych względów" oraz, że przekonanie skarżącego o potrzebie zmiany nazwiska jest nieuzasadnione i nosi cechy kaprysu, a przeto na mocy powołanych przepisów cyt. ustawy o zmianie imion i nazwisk - skargi A. S. nie uwzględnił. W tej sytuacji - zdaniem Sądu - bez znaczenia jest ewentualne istnienie negatywnej przesłanki uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska z art.3 pkt. 1 cyt. ustawy. Mając powyższe na względzie, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł - jak w sentencji.