II SA/Bd 579/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Mariusz Pstruś po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Henryka N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę Na oryginale właściwe podpisy II SA/Bd 579/04 UZASADNIENIE Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2000 r. nr [...] o pozbawieniu Henryka N. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in, że skarżący nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalenia władzy ludowej". W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Była to służba w okresie po [...] 1947 r. Wskazano, że skarżący nie nadesłał żadnych wiarygodnych dokumentów potwierdzających udział w zwalczaniu grup Wehrwolfu. Na mocy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawiono go uprawnień kombatanckich. Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2002 r. uchylił powyższą decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydaną w pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano m.in., że należy wyjaśnić twierdzenia skarżącego, czy podczas służby w Wojsku Polskim walczył z oddziałami Wehrwolfu. Organy rozpoznające sprawę wskazały co prawda, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających udział w walkach z oddziałami Wherwolfu, jednakże pominęły jego starania zmierzające do udokumentowania tej okoliczności. Skarżący zwrócił się do archiwum Straży Granicznej o wydanie zaświadczenia o działaniach przeciwko grupom Wherwolfu. Wskazano, że należy wyjaśnić okoliczności pobytu skarżącego podczas okupacji w obozach. W trakcie prowadzonego postępowania uzyskano informację z Archiwum Straży Granicznej z której wynika, że nie odnaleziono dokumentów stwierdzających udział skarżącego oraz OP w G., w okresie jego służby w formacji Ochrony Pogranicza, tj. od [...]1947 do [...] 1949, w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wherwolfu. Z informacji Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że w zachowanych aktach [...] Pułku Piechoty z okresu lipiec - wrzesień 1947 nie odnaleziono danych o udziale Henryka N. w zwalczaniu UPA, Wehrwolfu lub oddziałów zbrojnego podziemia. Decyzją z dnia [...] 2003 r. nr [...] pozbawiono skarżącego uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji powołano się na informacje uzyskane z Centralnego Archiwum Wojskowego i archiwum Wojsk Ochrony Pogranicza. W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby WOP i Wojsku Polskim. W odwołaniu od tej decyzji Henryk N. podał m.in., że dnia [...] 1939 r. cała jego rodzina została pozbawiona przez władze hitlerowskie wolności i osadzona w więzieniu w S., gdzie byli przetrzymywani do [...]1940 r. a następnie przeniesieni do obozu po jeńcach wojskowych w miejscowości S., gdzie byli przetrzymywani do marca 1940 r. Na tą okoliczność przedstawił kserokopię zeznań świadków. W trakcie postępowania zwrócono się do skarżącego o nadesłanie dowodów wskazujących na charakter jego pobytu w obozie. Skarżący przedstawił oświadczenie Jana B. i Antoniego M., z których wynika, że Henryk N. wraz z całą rodziną został w dniu [...] 1939 r. pozbawiony wolności przez okupacyjne władze niemieckie i do [...] 1940 r. był więziony w S., a następnie został wywieziony do Sz. koło M. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia [...] 2004 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] 2003 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że bezspornym jest fakt, że Strona w okresie zaliczanym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełniła służbę w jednostce Wojsk Ochrony Pogranicza po [...] 1947. Osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby skarżący brał udział w walkach z oddziałami Wherwolfu i Ukraińskiej Powstańczej Armii. Wskazano, że sytuacja Antoniego G. jest inna niż skarżącego, gdyż Antoni G. uzyskał uprawnienia za czynny udział w zwalczaniu oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii. Skarżący podnosi natomiast, że walczył z oddziałami Wherwolfu. Przebywanie w obozach pracy, a taki charakter miał obóz w Sz., nie stanowi represji w rozumieniu ustawy o kombatantach ... i nie może być potraktowane jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Henryk N. złożył skargę na powyższą decyzję. Wniósł o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z przepisami ustawy z 24 stycznia 1991 r. art. 3 pkt 2. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie chce uznać faktu, że był więziony przez okupacyjne władze niemieckie w miejscowości S. w okresie od [...] 1939 r. do [...] 1940 r. a następnie więziony w obozie w Sz. koło M. W S. nie było w czasie okupacji żadnego obozu pracy. Obóz w Sz. był usytuowany w budynkach gospodarczych majątku tj. w stajniach, oborach, świniarniach i owczarniach. Na terenie majątku były wykonywane tylko prace porządkowe. Obóz w Sz. nie był obozem pracy bowiem na początku byli tam przetrzymywani jeńcy wojenni a od listopada 1939 był to obóz dla ludności polskiej internowanej przez Niemców. Wniósł również o uchylenie decyzji o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich przyznanych przez poprzednie władze ZBoWiD. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy uprawnienia kombatanckie Antoniego G., który otrzymał uprawnienia w tym samym trybie co skarżący. A. G. został wcielony do wojska w tym samym dniu co on, przez cały okres służby wojskowej przebywali razem w tej samej jednostce wojskowej i w tym samym dniu zostali zwolnieni z wojska. Antoniego G. zweryfikowano i pozostawiono mu uprawnienia kombatanckie, a jemu odmówiono tego prawa. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Sprawa A. G. będzie rozważana pod kątem możliwości podjęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w wyroku z dnia 28 sierpnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 2070/00 wskazał, że w toku dalszego postępowania należy rozważyć, czy skarżący podczas służby w Wojsku Polskim walczył z oddziałami Wherwolfu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uzyskał informacje z Archiwum Straży Granicznej i z Centralnego Archiwum Wojskowego. Nie potwierdziły one udziału Henryka N. w walkach z oddziałami UPA oraz grupami Wehrowlfu. U podstaw zaskarżonej decyzji leży przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2. art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947 r. Nie budzi wątpliwości, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej (LWP) od [.. ] 1947 do [...]1947 r." (zaświadczenie nr [...] k.11 akt). Pozbawienie go w takiej sytuacji uprawnień kombatanckich znajduje uzasadnienie w treści cytowanego wyżej art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej. Do skarżącego nie mają zastosowania wyjątki, o jakich mowa w tym artykule. Pełnił on bowiem służbę w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r., bo od [...] 1947 do [...] 1949 W przypadku pozbawienia uprawnień kombatanckich ciężar dowodu spoczywa na organie, natomiast w przypadku dochodzenia uprawnień - na zainteresowanym. Pełnienie służby w Wojsku Polskim nie jest wystarczającą przesłanką nabycia uprawnień kombatanckich. Brak jest w sprawie dowodów wskazujących, że skarżący brał udział w walkach z oddziałami Wherwolfu lub z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że przebywanie w obozie pracy nie jest podstawą uzyskania uprawnień kombatanckich. Skarżący przebywał w obozie pracy na terenie byłego zakładu wychowawczego przy ul. [...] a następnie w obozie pracy w miejscowości Sz. Skarżący powołuje się na sprawę Antoniego G., który w jego ocenie był w tej samej sytuacji, a zachował uprawnienia kombatanckie. Jednakże przedmiotem oceny jest sprawa skarżącego i brak jest podstaw do ustalenia tożsamości faktycznej i prawnej co ewentualnie mogłoby uzasadniać naruszenie zasady równości. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, sprawa A. G. będzie rozważana pod kątem możliwości podjęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Ponieważ Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlega oddaleniu.