II SA/Po 1780/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia NSA Barbara Kamieńska Protokolant ref. staż. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi M. S., S. N., R.M., C. Z., J. O., K. M., P. K., M.P., J.M., H. K., S. L., J. O., P.J., M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]czerwca 2002r. Nr [....] w przedmiocie ustalenia obszaru wspólnoty gruntowej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w części objętej punktem I; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 140zł (sto czterdzieści złotych) – 10zł (dziesięć złotych) każdemu z nich, tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/B. Kamieńska /-/R. Batorowicz /-/G. Radzicka Decyzją z dnia [...]r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...]r., Starosta K., powołując podstawy prawne z art. 1, 6, 8 i 9 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.), art. 22 ustawy z dnia 24 lipca 1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668) i art. 104 kpa, orzekł w ten sposób, że: - ustalił, że nieruchomość – pastwisko oznaczone jako działki o numerach: "A" o pow. 0,62 ha, "B" o pow. 0,0023 ha, "C" o pow. 0,18 ha i "D" o pow. 3,92 ha, o łącznej powierzchni 4,7223 ha, położona we wsi R. gmina K., stanowi wspólnotę gruntową w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, - uznał za uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej 17 wymienionych imieniem osób i ustalił wielkość ich udziałów we wspólnocie. Jak wynikało z uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji za uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej uznał osoby fizyczne będące właścicielami gospodarstw bezpośrednio przyległych do gruntów wspólnoty. Odwołanie od tej decyzji wniosła grupa mieszkańców wsi R. Z treści odwołania wynikało, że zamiarem wnoszących odwołanie osób było kwestionowanie rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania określonych osób za uprawnione do udziałów we wspólnocie gruntowej. Podnoszono, że uprawnienia z tego zakresu winny obejmować wszystkich mieszkańców wsi R. Twierdzono, że wspólnota zarządzana była przez osoby nieuprawnione bez zgody i wiedzy pozostałych mieszkańców wsi. Kwestionowano zastosowanie kryterium przyległości gruntów do tworzących wspólnotę działek. Twierdzono, że położony na jednej z działek Dom Ludowy przeznaczony był dla wszystkich mieszkańców. Poza tym podnoszono, że mieszkańcy wsi nie byli zawiadamiani o podejmowanych w sprawie czynnościach. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wstrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziałów we wspólnocie gruntowej stwierdzono tyle, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji pozwolił ustalić, iż przesłanki wymienione w art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych spełniało 17 osób wymienionych w decyzji Starosty K., a żadna z wnoszących odwołanie osób nie wykazała uprawnień do udziałów we wspólnocie gruntowej. Skargę do sądu administracyjnego wniosło 14 osób – mieszkańców wsi R. Treść skargi wskazywała, że wolą skarżących było zaskarżenie decyzji jedynie w części dotyczącej ustalenia osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej. Na poparcie skargi przedstawiono argumenty zbieżne co do istoty z powołanymi w odwołaniu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazywanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwa rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed wejściem w życie ustawy, to jest przed dniem 29 czerwca 1963r. (art. 35 ustawy), faktycznie korzystały ze wspólnoty. Prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymaga dokonanie ustaleń odnoszących się do lat 1962 – 1963, a dotyczących faktycznego korzystania ze wspólnoty. Nadto, konieczne jest ustalenie czy osoby faktycznie korzystające ze wspólnoty były rolnikami, to jest czy posiadały gospodarstwa rolne. Ocena występowania przesłanki faktycznego korzystania ze wspólnoty wymaga w pierwszym rzędzie stwierdzenia na czym polega korzystanie z tworzących wspólnotę gruntów. Temu celowi winno służyć odtworzenie źródeł powstania wspólnoty o jakich mowa w kolejnych punktach art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a tym samym ustalenie funkcji wspólnoty. Nie można było uznać za wystarczające odwołania się do kryterium przyległości gruntów należących do osób uznanych za uprawnione do udziału we wspólnocie do stanowiącej wspólnotę nieruchomości. Ustalenia w tym zakresie traktowane być winne jako przydatne ale niedostateczne z punktu widzenia art. 7 i 77 § 1 kpa, a w konsekwencji prawidłowego zastosowania art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Z wymienionych powodów uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekając w przedmiocie kosztów postępowania stosownie do art. 200 tej ustawy. Na podstawie art. 152 upsa określono, że zaskarżona decyzja, jako niezgodna z prawem, nie może być wykonywana w zaskarżonej części. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczne będzie uzupełnienie materiału dowodowego, a w konsekwencji ustaleń we wskazanym zakresie pozwalającym na prawidłowe zastosowanie art. 6 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wbrew pozorom czynności w tym przedmiocie nie muszą być szczególnie trudne zważywszy, że z wypowiedzi jakiej dokonały przed sądem osoby obecnie funkcjonujące jako reprezentanci wspólnoty wynikało, że osoby te dysponują popartą dokumentami wiedzę pozwalającą odtworzyć źródła powstania i funkcje wspólnoty oraz istotnymi argumentami mogącymi przemawiać za uznaniem za korzystających ze wspólnoty jedynie mieszkańców dawnej wsi R. (następców uwłaszczonych włościan), to jest obecnie 17 rolników. /-/B. Kamieńska /-/R. Batorowicz /-/G. Radzicka kk