II SA/Ka 2535/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska Włodzimierz Kubik Protokolant ref. Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2004 r. sprawy ze skargi J. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnie [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę We wniosku z dnia [...] r. J. P. Ż. działając jako pełnomocnik swojego ojca J. Ż. domagał się m.in. zwrotu stanowiących poprzednio własność J. Ż. działek nr [...],[...],[...] i [...] położonych w K., nabytych przez Skarb Państwa aktem notarialnym z dnia [...] r., zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem dla [...] Przedsiębiorstwa Inżynierii Miejskiej w K. pod budowę bazy sprzętowo-transportowej, która nie została jednak zrealizowana. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie tego żądania Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 136, 137, 140, 142, 216 i 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm. – zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami/ umorzył postępowanie w sprawie zwrotu: 1/ części działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], które powstały w wyniku podziału działki nr [...] o powierzchni 6415 m2, k.m. 120, obręb L., 2/ części działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], które powstały z podziału działki nr [...] o pow. 10795 m2, k.m. 121, obręb L., 3/ części działek nr [...] i [...], które powstały z podziału działki nr [...] pow. 1078 m2, k.m. 13, obręb P. W uzasadnieniu decyzji stwierdził powołując się na wyniki oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. i w dniu [...] r., że działka nr [...] o pow. 6415 m2 jest zajęta częściowo pod ul. [...], częściowo pod drogę dojazdową do dawnego Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego "[...]" oraz zbiornik przeciwpożarowy, pozostała część tej działki została zaś ogrodzona i znajduje się na terenach tego Przedsiębiorstwa. Działka nr [...] o pow. 1078 m2 znajduje się na terenie tego Przedsiębiorstwa, została zajęta pod drogę wewnętrzną, zakładową i budynek magazynowy. Działka nr [...] o pow. 400 m2 została również zajęta częściowo pod drogę wewnętrzną a częściowo jest niezagospodarowana. Niezagospodarowana jest również /w całości/ działka nr [...] o pow. 10795 m2. Dalej organ I instancji ustalił, że Geodeta Miejski decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zezwolił [...] Kombinatowi Inżynierii Miejskiej w K. i Przedsiębiorstwu Eksportu Wewnętrznego "[...]" na zawarcie umowy przekazania nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Decyzja ta obejmowała m.in. działki: - nr [...] o pow. 1078 m2, obręb K., k.m. 13, - nr [...] o pow. 400 m2, obręb K., k.m. 13, - nr [...] o pow. 6415 m2, obręb L., k.m. 120, - nr [...] o pow. 10795 m2, obręb L., k.m. 121. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego "[...]" w W. prawa użytkowania wieczystego m.in. dz. nr [...],[...],[...],[...]. Jak wynika z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego – Wydziału Ksiąg Wieczystych, prawo użytkowania wieczystego na rzecz PEW "[...]" – na podstawie decyzji Wojewody [...], wpisano do ksiąg wieczystych dnia [...] r. Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] r. Zarządcy Komisarycznego Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego "[...]" dokonano zmian organizacyjnych tego Przedsiębiorstwa polegających na zlikwidowaniu z dniem [...] r. wszystkich jego oddziałów terenowych. Następnie, aktem notarialnym Rep. "[...]" Nr [...] z dnia [...] r. dokonano przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego – Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego "[...]" z siedzibą w W. w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod firmą: Towarzystwo Handlu i Nieruchomości "[...]" S.A. w W. W dniu [...] r. aktem notarialnym Rep. "[...]" Nr [...] zostało złożone przez Spółkę pod firmą "[...] – Spółka Akcyjna" z siedzibą w W. oświadczenie o przyjęciu oferty przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności budynków w celu zwolnienia z długu spółki pod firmą Towarzystwo Handlu i Nieruchomości "[...]" S.A. z siedzibą w W. W wyniku tego aktu notarialnego dokonano w dniu [...] r. wpisu w księdze wieczystej KW Nr [...] prawa wieczystego użytkowania działek nr [...],[...],[...] i [...] na rzecz "[...] – Spółka Akcyjna" z siedzibą w W. Kolejnym aktem notarialnym Rep. "[...]" Nr [...] z dnia [...] r. doszło do sprzedaży przez "[...]" S.A. w W. Spółce z o.o. "[...]" z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego m.in. przedmiotowych działek nr [...],[...],[...] i [...]. W następstwie decyzji Prezydenta K. z dnia [...] r. Nr [...], która uzyskała przymiot ostateczności w dniu [...] r. doszło do podziału działek nr [...], nr [...] i nr [...] w następstwie którego z działki nr [...] powstała część działek nr nr: [...],[...],[...],[...],[...], [...], z działki nr [...] powstała część działek nr nr: [...],[...],[...],[...] i [...], a z działki nr [...] powstała część działek nr [...] i [...]. Dalej organ I instancji stwierdził, że zgodnie z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka zaś sytuacja zachodzi jego zdaniem w rozpatrywanej sprawie skoro prawo użytkowania wieczystego objętych decyzją działek zostało ujawnione w księdze wieczystej na rzecz PEW "[...]" w W. już [...] r. W odwołaniu od tej decyzji J. Ż. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 7, 8, 9, 12 i 35 § 3 i art. 36 Kpa. Stwierdził, że z pominięciem jego udziału doszło w czasie toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości do podziału objętych tym postępowaniem działek. Zarzucił, że nie uwzględniono jego wniosku o przeprowadzenie szczegółowej kontroli przez NIK i prokuraturę oraz nie uwzględniono faktu, że w wyniku pozbawienia go prawa własności działek został on pozbawiony warsztatu pracy. Z tego też tytułu zażądał on przyznania mu stosownego odszkodowania. Stwierdził, że nieruchomości powinny mu zostać zwrócone skoro doszło do niezgodnej z prawem zmiany ich właściciela oraz skoro nie zostały one wykorzystane zgodnie z celem ich przejęcia. Wniósł także o przeprowadzenie kontroli /"wyjaśnienie"/ decyzji, w następstwie których doszło do przejęcia prawa dysponowania jego działkami /przekazania nieruchomości/ między różnymi podmiotami oraz do ustanowienia na tych działkach prawa użytkowania wieczystego. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji wskazując jako podstawę tego rozstrzygnięcia m.in. art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] potwierdził w całości ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji oraz ich ocenę prawną. W konsekwencji i organ odwoławczy doszedł do przekonania, że w sprawie ma zastosowanie treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami skoro prawo użytkowania wieczystego objętych decyzją działek zostało ujawnione w księdze wieczystej na rzecz innego podmiotu niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego przed 1 stycznia 1998 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. Ż. stwierdził, że jeżeli nie ma możliwości zwrotu jego działek chociaż nie zostały one wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod bazę sprzętowo-transportowej, to należało rozważyć możliwość przyznania mu nieruchomości zamiennej względnie odszkodowania według ich aktualnej wartości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, że na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest podstaw do uwzględnienia roszczeń skarżącego w przedmiocie przyznania mu nieruchomości zamiennej lub ponownego odszkodowania. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący zarzucił nadto, że bezpodstawnie z naruszeniem zasad konstytucyjnych został pozbawiony prawa własności. Zwrócił też uwagę na nieprawidłowości, które wystąpiły jego zdaniem w działaniu organów administracji publicznej w związku z rozpoznaniem jego wniosków i żądań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269/. Na wstępie należy przy tym stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawą P.p.s.a./ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271/ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Tymi granicami jest w niniejszej sprawie rozpoznanie żądania w przedmiocie zwrotu działek nr [...][...],[...] i [...]. Poza granicami tej sprawy w rozumieniu wymienionego wyżej przepisu oraz art. 155 ustawy P.p.s.a. pozostaje zatem ocena m.in. legalności dokonanego wywłaszczenia, którego rezultatem było zawarcie [...] r. aktu notarialnego przenoszącego własność działek objętych wnioskiem o zwrot, której to oceny domagał się m.in. skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] r. W granicach danej sprawy nie mieści się też kontrola decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] oraz decyzji Geodety Miejskiego K. z dnia [...] r. Nr [...] zezwalającej [...] Kombinatowi Inżynierii Miejskiej w K. i Przedsiębiorstwu Eksportu Wewnętrznego "[...]" na zawarcie umowy przekazania nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi, obejmującej m.in. przedmiotowe działki skarżącego. W konsekwencji decyzje te objęte przymiotem ostateczności są /do czasu ich ewentualnego wzruszenia w trybach nadzwyczajnych/ wiążące zarówno dla organów orzekających jak i dla Sądu jako ostatecznie załatwiające konkretną sprawę administracyjną /art. 16 § 1 Kpa/. Co do zaskarżonej decyzji należy zaś stwierdzić, że brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż nie odpowiada ona przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy obu instancji wydane w tej sprawie decyzje uzasadniły zgodnie z treścią art. 107 § 3 Kpa i uzasadnienia te należy w pełni podzielić. Skarga nie wskazuje zresztą jakie przepisy decyzje te ewentualnie naruszają. Również z urzędu Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi /art. 143 § 1 ustawy P.p.s.a./ naruszenia przepisów nie stwierdził. W szczególności nie można podzielić zarzutu skarżącego, że organ odwoławczy nie orzekał w przedmiocie przyznania skarżącemu nieruchomości zamiennej czy też nie przyznał mu odszkodowania za wywłaszczone /wykupione/ działki według aktualnych wartości. Jak to bowiem zasadnie stwierdzono w tym względzie w odpowiedzi na skargę, żądanie to nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, które stanowiły podstawę materialno-prawną decyzji wydanych w toku postępowania w niniejszej sprawie. Zgodnie zaś z art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy nie mają też znaczenia inne okoliczności powołane przez skarżącego w odwołaniu oraz w jego piśmie procesowym z dnia [...] r. W tym względzie należy nadto stwierdzić iż brak jest podstaw do przyjęcia naruszenia zaskarżoną decyzją konstytucyjnej zasady ochrony własności w sytuacji gdy ochrona ta nie jest absolutna i zgodnie z treścią art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona w drodze ustawy. Takie ograniczenie przewiduje m.in. art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które zgodnie ze statuowaną w art. 7 Konstytucji zasadą legalizmu organy obu instancji były zobowiązane uwzględnić. W konsekwencji, skoro w świetle nie budzących wątpliwości oraz znajdujących jednoznaczne potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, ustaleń faktycznych, których skarżący nie kwestionował, na objętych zaskarżoną decyzją działkach, stanowiących wcześniej własność skarżącego, ustanowiono prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej jeszcze przed złożeniem wniosku o zwrot bo już [...] r., to roszczenie o zwrot zgodnie z treścią art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami skarżącemu, w chwili orzekania przez organy obu instancji, nie przysługiwało. To zaś skutkowało umorzeniem prowadzonego w tym przedmiocie postępowania administracyjnego – jako bezprzedmiotowego /art. 105 § 1 Kpa/. Skoro właśnie takie decyzje wydały organy obu instancji to skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. SJ/