II SA/Kr 1090/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Wiesław Kisiel sprawozdawca Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2004 r sprawy ze skargi J. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 5 maja 2000 r Nr : [...] w przedmiocie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego i nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją tegoż organu z dnia [...] 2000 r[...] II. uchylone decyzje nie mogą być wykonane III. zasądza od Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącego J. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] 1999 r. strona wystąpiła z wnioskiem o wyrażenie zgody "na dosypanie ziemi do skarpy drogowej drogi krajowej [...][...] poniżej powierzchni pobocza drogi teren chciałbym wyrównać z parterem wybudowanego budynku". Przekazując ten wniosek Generalnemu Dyrektorowi Dróg Publicznych, kierownik Rejonu Dróg Krajowych napisał m.in., że J. W. rozpoczął wyrównywanie terenu swojej działki przez dosypanie ziemi na długości 20 m do skarpy drogi krajowej oraz wykonał wykop w odległości 1,50 m od krawędzi jezdni. Decyzją z dnia [...] 2000 r., wydaną na podstawie art.36 i 40 ustawy z dnia 21 marca o drogach publicznych (Dz.U. nr 14, poz. 60 z późn.zm.), § 11 ust.1 w związku z § 8 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz.U. nr 6, poz. 33 z późn.zm.) oraz art.104 kpa., organ administracyjny nałożył na J. W. obowiązek przywrócenia do stanu pierwotnego pasa drogi krajowej [...] w miejscowości [...], naruszonego przez stronę. Restytucja miała polegać na usunięciu przez stronę nasypanej ziemi z terenu pasa drogowego drogi krajowej [...] oraz na odtworzeniu na wysokości działki [...] skarpy drogowej, która stanowiła korpus drogowy, a wreszcie - na przywróceniu dotychczasowego odwodnienia pasa drogowego. Równocześnie nałożono na J. W. karę pieniężną w wysokości [...]zł. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J. W. podkreślił, iż wykonał w całej rozciągłości decyzję nakazującą przywrócenie pasa drogi krajowej [...] do stanu pierwotnego i powiadomił o tym właściwy Rejon Dróg Krajowych. Podkreślił również, że posiadał zezwolenia właściwego organu na wykonanie chodnika stanowiącego dojście do budynku gospodarczego od strony drogi krajowej [...]. Dlatego wniósł o uchylenie nałożonej na niego kary pieniężnej, niewspółmiernej do zawinienia. Zaskarżona decyzja z dnia [...] 2000 r., znak [...], wydana została na podstawie art.138 § 1 pkt 2 w związku z art.127 § 3 kpa. Ponieważ strona posiadała zgodę zarządu drogi krajowej na wykonanie chodnika o szerokości 1,00 m, więc skorygowano ustalenie na temat powierzchni samowolnie zajętego pasa drogowego. Z nasypu skarpy drogi nakazano usunąć nasypaną ziemię na odległość minimum 3,75 m licząc od krawędzi jezdni drogi głównej, z wyłączeniem odcinka stanowiącego dojście piesze, jakie zostało uzgodnione przez zarządcę drogi krajowej. W pozostałym zakresie decyzja z dnia [...] 2000 r. została uznana za prawidłową, więc utrzymano ją w mocy. W skardze i uzupełniającym piśmie z dnia [...] 2000 r. J. W. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w zakresie kary pieniężnej. Organ nie ustalił granic pasa drogowego, którego naruszenie byłoby podstawą określenia wysokości kary pieniężnej. Organ nie może arbitralnie ustalać przebiegu granicy pasa drogowego, a dla prawidłowego ustalenia nie jest wystarczający plan sporządzony w skali 1:500 bez podkładu geodezyjnego, jakim posłużył się organ. Skoro więc organ administracyjny nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż Skarżący naruszył pas drogowy, więc jego ukaranie było bezzasadne. Wobec całkowitej rozbieżności stanowisk organu i strony w tej kwestii, organ winien był powołać biegłego, który ustaliłby granicę obu nieruchomości. Nałożenie kary było nieuzasadnione wobec przywrócenia pasa drogi krajowej do stanu poprzedniego zgodnie z decyzją. Nałożona kara pieniężna była zbyt surowa i nieadekwatna do zawinienia strony. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje : Skarżący nie kwestionuje faktu wykonywania prac w pasie ruchu drogowego bez wymaganego pozwolenia. Starał się o pozwolenie, ale nie doczekawszy się na jego wydanie, wykonał prace bez zgody organu. Wykonał prace ziemne w bezpośrednim sąsiedztwie nasypu drogowego i na prace te nie posiadał zezwolenia właściwego organu administracyjnego. Skarżący potwierdził zarówno datę [...] 1999 r. jako dzień zasypania wykopu (pismo z [...] 2004 r.), jak i datę [...] 2000 r. (pismo z dnia [...] 2000 r.), jako dzień przywrócenia całego obszaru pasa drogowego do stanu poprzedniego. Nie zakwestionował również długości odcinka, na jakim te roboty przeprowadził. Sporna pozostała natomiast szerokość pasa. Organ administracyjny powołuje się na plan realizacyjny wykonany na zamówienie Skarżącego. Na planie jest zaznaczona granica jezdni oraz pobocze o szerokości 3,75 m i takie wymiary zostały przyjęte w decyzji. Tymczasem organ administracyjny nie ustalił w sposób kompetentny i wiarygodny szerokości obszaru faktycznie zajętego przez Skarżącego, mimo że właśnie te wymiary bezpośrednio determinują wysokość należnej kary. W dodatkowym piśmie z dnia [...] 2004 r. organ wyjaśnia niezwykle plastycznie, gdzie były roboty prowadzone, ale nie przedstawia ani jednego dowodu na przeprowadzenie pomiarów w obecności strony. Organ pośrednio potwierdza zarzut strony nierespektowania jej uprawnień procesowych, gdy w odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] 2004 r. organ informuje Sąd, że "nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach postępowania administracyjnego do wzywania strony przed wydaniem decyzji, aby zaznajomiła się z aktami sprawy Tego rodzaju czynność nie jest dokumentowana".(s. 3-4) Już w toku postępowania sądowego, broniąc swe decyzji, organ kwestionuje swój obowiązek przestrzegania art.10, 11 i 81 K.p.a. Równocześnie w aktach sprawy przedłożonych Sądowi do kontroli, brak dowodów wykonania przez organ powołanych tu przepisów. Dlatego należało uznać, że potwierdził się zarzut strony o naruszeniu jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie obu decyzji w sprawie. Tak poważne naruszenie reguł procesowych mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr 153, poz.1270). O kosztach orzeczono na podstawie art.97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.r.2002, nr 153, poz.1271, zm. Dz.U.r.2002, nr 240, poz.2052, Dz.U. r.2003, nr 171, poz.1663 i nr 192, poz.1873 i nr 124, poz.1153 oraz nr 228, poz.2256 i poz.2261) w zw. z art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.)