IV SA/Wa 106/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Sędziowie sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, sędzia WSA Małgorzata Miron /spr./, Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r.- wydaną w trybie art. 127 § 3 kpa - po rozpatrzeniu wniosku C. K. - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2003 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1976 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa w zamian za rentę nieruchomości rolnej położonej w P., ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1976 r. był art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz. U. nr 21 poz. 118). Zgodnie z tymi przepisami gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa za rentę z urzędu wówczas gdy obejmowało co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych, wykazywało niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek emerytalny (60 lat mężczyzna, 55 lat kobieta) lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Organ wskazał, że C. K. - właścicielka przejętej nieruchomości - w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia spełniała warunki określone w art. 9 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy. W tej dacie miała 76 lat, natomiast z treści protokołu z dnia [...] marca 1976 r. z przeprowadzonej lustracji jej gospodarstwa rolnego oraz siedliska wynika, że plony zbóż były niższe o 1/3 od innych gospodarstw w danej gminie o podobnych glebach jak i od średniej gminnej, stan budynków był zły, były one zaniedbane. Komisja oceniła, że "gospodarstwo pozostaje na poziomie niższym niż średni". Organ odwoławczy wskazał zatem, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo w odniesieniu do zarzutów C. K. organ przyznał, że świadczenie rentowe przysługujące C. K. nie było wypłacane ani jej, ani innej osobie. Uznał jednak, że okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości podjętej decyzji przez Wojewodę [...] w odniesieniu do przepisów art. 156§1 kpa. Skargę na tę decyzję wniósł C. K. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1976 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Zaskarżonej decyzji C. K. zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 140 kc i art. 222 kc przez przyjęcie, że decyzja z dnia [...] czerwca 1976 r. oraz zaskarżona decyzja nie zostały wydane bez podstawy faktycznej i prawnej i bez rażącego naruszenia prawa; 2. naruszenie prawa materialnego - art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Skarbu Państwa za rentę i spłaty pieniężne przez niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie że zachodzą przesłanki do przejęcia z urzędu nieruchomości stanowiącej własność C. K.; 3. sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią materiału dowodowego przez przyjęcie, że nieruchomość położona w P. w dacie wydania decyzji znajdowania się w stanie zaniedbania; 4. naruszenie przepisów postępowania przez niezapewnienie C. K. czynnego udziału w postępowaniu i wglądu do akt sprawy 5. naruszenie przepisów postępowania : art. 6,7,8,67 i 68 w zw. z art. 9 i 10 kpa. W uzasadnieniu tak przedstawionych zarzutów skarżący dodatkowo wskazał, że C. K. nigdy ze skutkiem prawnym nie przekazała Skarbowi Państwa swej nieruchomości, gdyż od wstępnego zamiaru uchyliła się i żadnego świadczenia pieniężnego od Skarbu Państwa do swej śmierci nie otrzymała - co zdaniem skarżącego uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]. C. K. wskazał także, że organ administracyjny nie ustosunkował się do kwestii cofnięcia przez C. K. oświadczenia o przejęcie gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Podniósł też, że C. K. nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, w szczególności nie podpisywała protokołu lustracji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując się na wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że sądy administracyjne uprawnione są do badania legalności decyzji wydawanych przez organy administracji (art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu ustalenie, czy kontrolowany akt dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Organ orzekający w niniejszej sprawie uznał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Analizując zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy należy stwierdzić, iż organ orzekający dokonał prawidłowej oceny tego materiału i zasadnie stwierdził, że podjęta przez Wojewodę [...] decyzja z dnia [...] czerwca 1976 r. nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, które miałyby skutkować jej nieważnością. Jak wynika z treści zakwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji - podstawą prawną jej wydania był art. 9 i 31 ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne ( Dz. U. nr 21 poz. 118). Wprawdzie decyzja ta ani poprzedzająca ją decyzja Prezydenta P. z dnia [...] kwietnia 1976 r. wskazywały nieprecyzyjnie podstawę prawną przejęcia nieruchomości, jednakże okoliczność ta sama przez się nie może skutkować stwierdzeniem, że decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Art. 9 pow. ustawy regulował kwestię przejęcia gospodarstw rolnych w zamian za rentę przy spełnieniu 2 różnych zespołów przesłanek. Ust. 1 odnosił się do przejęcia gospodarstwa rolnego na wniosek właściciela tegoż gospodarstwa natomiast ust. 2 - do przejęcia gospodarstwa z urzędu. W tym drugim przypadku gospodarstwo rolne obejmujące, co najmniej 2 ha gruntów rolnych i leśnych mogło być przejęte na własność państwa za rentę, jeżeli wykazywało niski poziom produkcji rolnej a rolnik osiągnął wiek 60 lat mężczyzna a 55 lat kobieta lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów. Kryterium, wg którego należy ustalać "niski poziom produkcji zostało wskazane w §1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wskazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz. U. nr 11 poz. 58). Stosownie do tego przepisu gospodarstwa rolne były uznawane za wykazujące niski poziom produkcji wskutek zaniedbania, a w szczególności wskutek nieskorzystania ze środków wpływających na wzrost produkcji rolnej, jeżeli w ciągu ostatnich 3 lat przed przejęciem: 1. nie wszystkie grunty orne były rolniczo wykorzystane lub 2. plony 4 zbóż i ziemniaków były niższe co najmniej o 1/3 od przeciętnych plonów osiąganych w danej wsi na podobnych glebach a przy tym 3. obsada bydła, trzody chlewnej i owiec wynosiła łącznie na 1 ha użytków rolnych mniej niż 0,4 sztuki przeliczeniowej. Decyzja z dnia [...] czerwca 1976 r. została poprzedzona przeprowadzeniem postępowania, które wykazało, że plony zbóż były niższe o 1/3 od innych gospodarstw oraz średniej gminnej, gospodarstwo było ogólnie zaniedbane, części gruntów nie uprawiano, a inwentarz żywy był "zabiedzony" (dane z protokołu z analizy poziomu produkcji rolnej z dnia [...].03.1976 r.). Nadto gospodarstwo to było znacznie zadłużone w stosunku do Wydziału Finansowego - wysokość zadłużenia stanowiła 99,6% wartości całego gospodarstwa. Wbrew twierdzeniom skarżącego - w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...].06.1976 r. C. K. nie kwestionowała stanu gospodarstwa i poziomu produkcji rolnej, a jedynie wysokość zadłużeń. Tylko taki zarzut podniosła w odwołaniu od decyzji Prezydenta P. z dnia [...] kwietnia 1976 r. orzekającego jako organ pierwszej instancji. Co więcej - skarżący w toku postępowania nieważnościowego również nie wykazywał nieprawidłowości ustaleń organów w tym zakresie. Zarzut skargi dotyczący omawianej okoliczności również nie został poparty żadnym dowodem, ani rzeczowym uzasadnieniem, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami organu. W tej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa - art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze wskazać należy, iż twierdzenia C. K. dotyczące naruszenia przepisów postępowania w związku z nie uczestniczeniem w nim C. K. nie znalazły uzasadnienia w zachowanych dokumentach. Jak bowiem wynika z akt sprawy - C. K. została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa w zamian z rentę gospodarstwa rolnego o powierzchni 10.2146 ha. Zostały jej również prawidłowo doręczone decyzje organów orzekających w sprawie przejęcia gospodarstwa a z uzasadnienia tych decyzji powzięła wiadomość również o treści protokołu lustracyjnego. Powyższe czyni nieuzasadnionym zarzut skarżącego w omawianym zakresie. Tak samo należało ocenić zarzuty dotyczące nienależytego rozpatrzenia sprawy przez organ w związku z nieuwzględnieniem faktu, że C. K. cofnęła złożony wcześniej wniosek o przejęcie gospodarstwa w zamian za rentę. Organy orzekające nie kwestionowały, że taka okoliczność miała miejsce. Art. 145 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 poz. 1270) wskazuje jako przesłankę do uchylenia decyzji naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że istotnie organ nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do kwestii cofnięcia wniosku przez C. K. dotyczącego przejęcia gospodarstwa rolnego w zamian za rentę, jednakże okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wymaga wszak podkreślenia, że przejęcie tego gospodarstwa nastąpiło z urzędu, a zatem niezależnie od tego czy były właściciel gospodarstwa wyrażał na to zgodę. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości podjęcia decyzji z dnia [...].06.1976 r. pozostaje również to, że C. K. odmówiła pobierania przyznanej jej renty. Nie kwestionując tej okoliczności organ słusznie przyjął, że fakt ten pozostaje bez znaczenia dla ustaleń dotyczących prawidłowości podjętej decyzji w punktu widzenia przesłanek wymienionych w art.156 § 1 kpa. Przyznanie renty jest czynnością następczą w porównaniu z wydaniem decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa, a ustawa nie uzależnia ważności decyzji wydanej w trybie art. 9 ust. 2 i 31 wskazanej wyżej ustawy z dnia 29.05.1974 r. od spełnienia jakichkolwiek warunków w tym także od pobierania renty. Wszystkie te okoliczności wskazują, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa czego konsekwencją było oddalenie skargi. Z tych wszystkich względów na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.