II OSK 123/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-11-08

Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Krystyna Borkowska, Tomasz Zbrojewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania scaleniowego, polegające na nieosiągnięciu celu w postaci stworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania w gospodarstwach rolnych, może stanowić podstawę do uchylenia wyroku sądu administracyjnego na skutek skargi kasacyjnej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie były uzasadnione. Sąd podkreślił, że postępowanie scaleniowe ma charakter techniczny i wymaga od organów pewnej swobody w wyborze optymalnych rozwiązań, przy uwzględnieniu interesów uczestników. Kontrola sądowa ogranicza się do oceny, czy działania organów nie noszą cech dowolności. W analizowanej sprawie skarżący nie wykazali pogorszenia swojej sytuacji ani nie udowodnili następstwa prawnego po zmarłych krewnych, co uniemożliwiło uwzględnienie ich żądań.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Lubelskiego w przedmiocie scalenia gruntów. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania scaleniowego, twierdząc, że cel postępowania, jakim jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania, nie został osiągnięty. Wskazywali na nieuwzględnienie ich wniosków dotyczących wydzielenia gruntów po zmarłych krewnych oraz na nierówne przydzielenie gruntów wspólnotowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Sędziowie NSA Krystyna Borkowska (spr.), Tomasz Zbrojewski, Protokolant Dorota Korybut - Orłowska, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2004r. sygn. akt II SA/Lu 403/04 w sprawie ze skargi Z. M. i S. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 26 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę Z. M. i S. M. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...]. w przedmiocie scalenia gruntów. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd stwierdził co następuje: Decyzją z dnia [...] Starosta [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi B. gm. Z. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Scaleniem objęto 103 uczestników i obszar 467,1664 ha, w tym wspólnotą gruntową wsi B., na podstawie uchwały udziałowców wspólnoty. Wniosek o przeprowadzenie scalenia spełniał warunki obszarowe jak i podmiotowe ponieważ chęć scalenia gruntów wyraziło ponad 50% właścicieli, a proponowany obszar przekraczał połowę projektowanego obszaru scalenia. Odnosząc się do zarzutów skargi złożonej przez Z. M. i S. M. stwierdził, że respektowane były przy scalaniu wymogi zawarte w art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Uczestnicy scalenia otrzymają bowiem grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane. Skarżąca Z. M. wniosła do scalenia (po połączeniach) 351.23 jednostki szacunkowe i otrzymała w zamian pełny ekwiwalent gruntowy przy zachowaniu proporcji użytków t.j. 9 działek ewidencyjnych o łącznej powierzchni 11.01137 ha o wartości 356,84 jednostek szacunkowych. Tak więc otrzymała grunty większe obszarowo i poprawiła się struktura jej gospodarstwa. Skarżący S. M. wniósł do scalenia 19,65 ha gruntów o wartości 700,76 jednostek szacunkowych, a wydzielono mu 17.8963 ha o wartości 715,00 jednostek szacunkowych. Wydzielono wiec grunty z dodatnią różnicą dla skarżącego, położone bliżej miejsca zamieszkania. Nie mogły być rozpatrywane przez Sąd zarzuty dotyczące ekwiwalentów gruntowych A. M. i syna skarżącej ponieważ skarżąca nie wykazała, iż jest ich następca prawnym. Kwestia zbycia udziałów we wspólnocie gruntowej nie była przedmiotem niniejszego postępowania. W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Z. M. i S. M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnieśli zarzut naruszenia przepisów postępowania t.j. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Celem postępowania scaleniowego jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw. W przypadku skarżących wymóg ten wynikający z art. 1 cyt. ustawy nie został spełniony. Nie zostały uwzględnione wnioski skarżącej dotyczące wydzielenia obok jej działek gruntów należących do jej zmarłego syna i siostry. Nadto skarżący zostali pozbawieni gruntów wspólnotowych położonych nad rzeką, ponieważ większa część tego terenu została przydzielona tylko jednemu uczestnikowi scalenia. Wszystko to świadczy o tym, że została naruszona zasada tworzenia korzystniejszych warunków gospodarowania. W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Lubelski wnosząc o jej oddalenie podkreślił, że zarzuty w niej zawarte są bezzasadne gdyż skarżący nie wykazali, aby w wyniku scalenia sytuacja ich uległa pogorszeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za nieusprawiedliwione. Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do brzmienia art. 183 cyt. wyżej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Oznacza to, że władny jest badać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej. Przypomnieć w tym miejscy wypada, że skarga kasacyjna wymaga nie tylko przytoczenia podstaw, ale także ich uzasadnienia. Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej jest poza przytoczeniem przepisu, wskazanie sposobu jego naruszenia, na czym ono polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna opiera się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, konkretnie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd administracyjny "nie uwzględnił dokonanych przez organy scaleniowe naruszeń przepisów postępowania scaleniowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący ograniczyli się wyłącznie do wskazania art. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, jako przepisu postępowania scaleniowego, którego naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżących w wyniku przeprowadzonego postępowania scaleniowego nie został bowiem osiągnięty cel tego postępowania t.j. stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w prowadzonych przez nich gospodarstwach rolnych. Zauważyć w związku z powyższym należy, że scalenie gruntów cechują rozwiązania mające charakter techniczny. Stanowi ono zbiorowy zabieg urządzeniowo-rolny przy opracowywaniu projektu, którego organy administracyjne korzystają z pewnej swobody. Jest ona niezbędna dla wybrania optymalnego w danych warunkach rozwiązania, przy jednoczesnym uwzględnieniu – w miarę możliwości – interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia. Rozstrzygnięcie organów w tym zakresie ma niewątpliwie charakter uznaniowy. Powoduje to, że kontrola Sądu ograniczać się może jedynie do oceny czy nie posiadają one cech dowolności. W szczególności czy należycie zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesu poszczególnych osób. Oceniając w tym aspekcie zaskarżony wyrok, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska sądu wyrażonego w tym zakresie, aprobującego ustalenia i ocenę zadań skarżących dokonaną przez organy scaleniowe. Skarżąca nie kwestionuje tego, iż otrzymała grunty większe obszarowo i że poprawiła się struktura jej gospodarstwa, a jedynie domaga się wydzielenia ekwiwalentu gruntowego należnego jej zmarłemu synowi i siostrze w dogodnym dla niej miejscu. Zauważyć w tym miejscu należy, że żądania te nie mogły być uwzględnione już tylko z tego powodu, iż nie wykazała on, iż jest następcą prawnym wymienionych wyżej osób. Również grunty wydzielone dla S. M. wydzielone zostały z dodatnią różnicą dla skarżącego i położone są bliżej jego miejsca zamieszkania. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło