II SA/Łd 1788/02

Dnia 27 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi T.K. i Z.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz T.K. i Z.K. solidarnie kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 4. nakazuje zwrócić solidarnie T.K. i Z.K. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem nadpłaconego wpisu uiszczoną w dniu [...], a zaksięgowaną pod poz. [...]. II SA/Łd 1788/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], Nr [...],wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na T.K. obowiązek wykonania rozbiórki bramy stalowej wykonanej w poprzek drogi o nr ewid. 17 (zagradzającej przejazd) w miejscowości D. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w czasie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 26 lipca 2002 r. stwierdzono, że w poprzek drogi /działka o nr ewid. 17/ wykonana została brama wyjazdowa. Brama stanowi przedłużenie ogrodzenia wzdłuż drogi oznaczonej nr ewid. 16. Brama zamocowana została na dwóch słupkach stalowych wykonanych z rury okrągłej o średnicy 100 mm zabetonowanych w gruncie. Szerokość bramy w świetle słupków wynosi 6,05 m – bramę stanowią dwa skrzydła nierównej wysokości: jedno o szerokości 2,55 m, drugie połączone na stałe z furtką zespawaną ze skrzydłem o szerokości 3,50 m. Brama została wykonana z elementów stalowych przed czterema latami , bez wymaganego prawem zgłoszenia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. powołał się na prowadzone wcześniej postępowanie administracyjne - decyzją z dnia [...], Nr [...] został nałożony na inwestora nakaz rozbiórki bramy wjazdowej. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., a następnie w toku postępowania egzekucyjnego spowodowano rozbiórkę bramy. W postępowaniu prowadzonym w 1999, 2000 i 2001 r. inwestor powoływał się na postanowienie Sądu Grodzkiego z dnia 12 listopada 1936 r. sygn. akt C.640/36, wskazując, iż działka oznaczona nr ewid. 17 stanowi jego własność. W dniu 22 sierpnia 2000 roku T.K. wystąpił do Starosty Powiatowego w S. z wnioskiem o wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów. Starosta [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów wynikającej z wniosku. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. utrzymał w mocy powyższą decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 maja 2002 r. (sygn. akt II SA/Łd 2082/00) uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że inwestor, zdaniem którego powyższy wyrok przyznał mu prawo do działki nr ewid. 17, ponownie zamontował bramę wyjazdową bez dokonania wymaganego przez Prawo budowlane zgłoszenia. Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] Nr [...] zawiesił postępowanie do czasu ustalenia przez sąd powszechny istnienia prawa do przedmiotowych nieruchomości. To zdaniem organu oznacza, że w chwili obecnej działka o nr ewid. 17 zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi własność Skarbu Państwa w administracji Urzędu Gminy N. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wskazał, iż na mocy art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego budowa ogrodzeń nie wymaga pozwolenia na budowę. Jednak zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych. Przepis art. 48 Prawa budowlanego stanowi, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź pomimo sprzeciwu organu. Z uwagi na to, że bramę wjazdową wykonano bez wymaganego zgłoszenia oraz fakt, że jej lokalizacja uniemożliwia dojazd do działki nr ewid. 30 M.M. nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W odwołaniu od powyższej decyzji T K. i Z K. stwierdzili, że działka nr 17 nie jest drogą, lecz sadem. Zdaniem odwołujących się, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nie zażądał od Gminy aktu własności działki i narusza mienie prywatne. T. i Z. K. wskazali, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zezwolił inwestorom na zamontowanie bramy po okazaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II SA/Łd 2082/00) stwierdzając, że nie ma potrzeby uzyskiwania zezwolenia na usytuowanie bramy w środku pola. Odwołujący się podkreślili, że celem działań organów nadzoru budowlanego jest znalezienie drogi dla osób nie związanych prawnie z działką T. K. i Z. K. . Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z "Wypisu z rejestru gruntów z 26 lipca 2002 r." sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w S. wynika, iż działki o nr ewid. 16 i 17 są własnością Skarbu Państwa, ich administratorem jest Urząd Gminy N. oraz że dla powyższych działek nie zostały założone księgi wieczyste. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podniósł, iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Ł. wyrokiem z dnia 21 maja 2002r. (sygn. akt II SA/Łd 2082/00), nie zmienił istniejących wpisów w ewidencji gruntów dotyczących właściciela działki, ich przeznaczenia oraz zarządcy; stwierdził natomiast, iż należy ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu ustalenia, czy istnieją przesłanki do zmiany treści wpisów w ewidencji gruntów dotyczących działki nr 16 i nr 17, a jeżeli tak, to że należy ustalić ostateczną treść tych wpisów. Organ odwoławczy nie może uwzględnić w prowadzonym postępowaniu wyroku Sądu Grodzkiego w S. z dnia 12 listopada 1936 r. sygn. akt C.640/36, gdyż dla organu jedynym właściwym dokumentem informującym o przeznaczeniu działki, jej właścicielu i zarządcy jest aktualny "Wypis z rejestrów gruntów" lub aktualny odpis Księgi Wieczystej, a przywołany przez skarżącego wyrok Sądu Grodzkiego może być przez niego wykorzystany jedynie w postępowaniu sądowym z powództwa cywilnego przed sądem powszechnym o zmianę istniejącego wpisu w ewidencji gruntów. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w ustawie Prawo budowlane brak jest wyraźnej dyspozycji odnośnie sposobu klasyfikacji "bram wjazdowych", tj. czy winny być one klasyfikowane jako samodzielne obiekty budowlane typu "budowla", czy też jako część obiektu budowlanego typu "budynek" bądź "budowla". W opinii organu, w przypadku zaklasyfikowania bramy wjazdowej do obiektów budowlanych - inwestor miałby prawo ją wybudować, zgodnie z przepisem art. 28 Prawa budowlanego, po uprzednim uzyskaniu z właściwego organu decyzji o pozwoleniu na jej budowę w trybie art. 32 i art. 33 tegoż prawa, natomiast w przypadku zakwalifikowania bramy jako części obiektu budowlanego - inwestor miałby prawo ją wybudować, po pozytywnym rozpatrzeniu przez właściwy organ dokonanego przez niego, zgodnie z przepisem art. 30 ust. l Prawa budowlanego, zgłoszenia zamiaru jej budowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż T. K. wybudował bramę wjazdową w poprzek drogi gminnej usytuowanej na działce nr 17, nie posiadając decyzji właściwego organu zezwalającej na jej budowę, jak również bez dokonania wcześniejszego zgłoszenia zamiaru jej budowy do właściwego organu. Niezależnie zatem od sposobu zaklasyfikowania przedmiotowej bramy wjazdowej, inwestor naruszył art.28 Prawa budowlanego, co skutkuje nałożeniem obowiązku dokonania rozbiórki na podstawie art. 48 . Na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli T. K. i Z. K. T. K. i Z. K. ponownie przytoczyli argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji i podkreślili, że działka nr ewid. 17 nie jest drogą i organy nadzoru budowlanego wyraziły zgodę na zamontowanie przedmiotowej bramy po okazaniu powołanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazali, że nie ma na sporną działkę aktu prawnego własności, jakim jest akt notarialny. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, powołując się na merytoryczne i prawne podstawy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2003 r., na wniosek skarżących, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) decyzja /lub postanowienie/ podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: - po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy . Stosownie do § 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola legalności zaskarżonych decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. W tym świetle skarga jest zasadna, ponieważ Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego (art.7 i art.77 § 1 kpa ), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś stanowi podstawę uwzględnienia skargi z przyczyn wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 litera c) powołanej na wstępie ustawy. Postępowanie administracyjne przeprowadzone przed wydaniem przez organ administracji publicznej decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 7 kpa. Przepis ten nakłada na organ administracji obowiązek zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy jak i stosowania norm prawa materialnego. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego i często uniemożliwia prawidłowe zastosowanie prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa stanowiący, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie. Sytuacja taka występuje w niniejszej sprawie. Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy administracji publicznej obu instancji powołały art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane ( t. j. Dz. U. Z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Stosownie do art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane ( t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz. 1126 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Powyższy przepis przewiduje przesłanki, których wystąpienie obliguje organy administracji publicznej do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Warunkiem koniecznym do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, jest stwierdzenie, że budowa prowadzona była bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo sprzeciwu właściwego organu. Tym samym dla właściwego zastosowania norm prawa materialnego niezbędne jest ustalenie, czy przedmiotowa budowa ( roboty budowlane ) wymagała uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W myśl art. 28 roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Na mocy art. 29 ust. 1 tejże ustawy z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zostały zwolnione budowy, o których mowa w pkt 1 – 10 powołanego przepisu. W tym miejscu wskazać należy dodatkowo na treść art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten zawiera wyczerpujący wykaz robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę. A zatem w art. 29 Prawa budowlanego zamieszczono enumeratywne wyliczenie obiektów ( ust. 1 ) i robót budowlanych ( ust. 2 ) zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W większości tych przypadków obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę został zastąpiony obowiązkiem zgłoszenia budowy i zamierzonych robót właściwemu organowi ( art. 30 ust. 1). Skoro nie każda budowa ( roboty budowlane ) wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organy administracji publicznej winny ustalić zakres prac wykonanych przez inwestora, aby ponad wszelka wątpliwość przyjąć, że prace te wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Takie dopiero ustalenia pozwalają zastosować rygorystyczne środki administracyjno-prawne zwalczania samowoli budowlanej. W rozważanej sprawie brak jest wyjaśnienia podstawowej kwestii związanej z orzeczeniem nakazu przymusowej rozbiórki ogrodzenia, a mianowicie czy inwestor tego typu ogrodzenia miał obowiązek zgłoszenia jego budowy. Nie ma bowiem samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego z 1994 roku, jeżeli na wzniesienie danego obiektu (jego części) lub urządzenia nie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m ( ... ). Pojęcie "drogi publicznej" dla potrzeb ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane ( t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 106, poz.1126 ze zm.) należy rozumieć według przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych ( t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 71, poz.838 ze zm. – aktualnie t. j. Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ), zwanej dalej w skrócie u. d. g. Drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych - art. 1 u. d. g. Zasadniczymi wyróżnikami drogi publicznej zatem są dwa elementy: nieograniczona podmiotowo możliwość korzystania z drogi oraz zaliczenie drogi do określonej ustawowo kategorii. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 1989 roku, sygn. akt IV SA 992/87, ONSA 1989, z.2, poz.70). Ustawa z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych ( t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 71, poz.838 ze zm.) w art.2 ust.1 drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzieli na następujące kategorie: 1/ drogi krajowe, 2/ drogi wojewódzkie, 3/ drogi powiatowe, 4/ drogi gminne. Do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji niezbędne jest określenie prawnego statusu działki o nr ewid. 17. A mianowicie, niezbędne jest wyjaśnienie, czy działka nr ewid. 17 - spełnia kryteria dające podstawę do zakwalifikowania jej jako drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy o drogach publicznych. Zakwalifikowanie przedmiotowej działki o nr ewid. 17 do jednej z kategorii publicznych pozwala na uznanie, iż budowa ogrodzenia od jej strony wymagała zgłoszenia właściwemu organowi. Artykuł 30 ust.1 Prawa budowlanego wyraźnie stanowi o ogrodzeniach budowanych od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych ( ... ). Użyte przez ustawodawcę sformułowanie " i innych miejsc publicznych" oznacza, iż wyrażenie " publicznych " odnosi się także do dróg, ulic i placów wymienionych przed powyższym sformułowaniem jako przykłady miejsc publicznych. Każda z kategorii dróg publicznych winna spełniać nie tylko względy techniczne, ale i warunki formalne, prawne. Brak jednego z tych elementów powoduje zaliczenie danej drogi do dróg wewnętrznych (art.8 ust.1 ustawy o drogach publicznych). (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2000 roku, sygn. akt III SA 1432/99, LEX nr 47974). Według art.8 ust.1 i 2 ustawy o drogach publicznych drogi nie zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami są drogami wewnętrznymi a ich budowa, utrzymanie, zarządzanie i oznakowanie należy do zarządcy terenu. Skarżący T. i Z. K. podnoszą, iż teren uznany przez organ za przedmiotową drogę / działka nr 17 / stanowi ich własność i jest w istocie sadem. Organy obu instancji przyjęły, iż działka nr 17 według ewidencji gruntów stanowi własność Skarbu Państwa w administracji Gminy N. Tymczasem z wypisu z rejestru gruntów wg stanu na dzień 26 lipca 2002 roku, załączonego do akt administracyjnych, wynika, iż Skarb Państwa jest samoistnym posiadaczem działek nr 13, 16, 17 a administratorem Urząd Gminy. Ustalenia organów dokonane zostały zatem z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału dowodowego, a tym samym z naruszeniem art. 80 kpa. Swobodna ocena materiału dowodowego nie może oznaczać oceny dowolnej. Samoistne posiadanie nie jest równoznaczne z prawem własności. To zaś oznacza, że wypis z rejestru gruntów nie potwierdza prawa własności Skarbu Państwa. Nadto zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne / t. j. Dz. U. z 2000 roku, Nr 100, poz. 1086/ ewidencja gruntów i budynków jest zbiorem informacji, nie kształtuje nowego stanu prawnego a jedynie potwierdza stan zaistniały wcześniej . Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje określone w art. 20 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, a w szczególności dane dotyczące położenia gruntów, ich granic, powierzchni, rodzaju użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenie ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty /ust. 1 pkt 1/, dane dotyczące budynków /ust. 1 pkt 2/, a nadto właściciela gruntu i budynków lub ich części /ust. 2 pkt 1 i 2/. Ewidencja gruntów służy nie ochronie praw właściciela bądź innych podmiotów władających gruntami, ale polityce fiskalnej państwa, gospodarce przestrzennej, prawu budowlanemu, ochronie gruntów rolnych itp. Ograniczony zakres postępowania związanego z wprowadzeniem zmian w operacie ewidencji gruntów co do osoby właściciela powoduje ograniczenie znaczenia prawnego dokonanego wpisu. Wpis ewidencyjny co do osoby właściciela danej nieruchomości nie korzysta z domniemania prawdziwości jak wpisy w księdze wieczystej, tj. z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 1992 roku - II SA 765/92 – P i Ż 1994/22, str. 15/. Do ochrony i rejestracji praw podmiotowych na nieruchomości służą księgi wieczyste, spory na tle prawa własności mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż organy administracji publicznej nie wyjaśniły charakteru i stanu prawnego działki nr 17. Organy nie powołały się na inne dokumenty oprócz wypisu z rejestru gruntów jak też na przepisy ustaw stanowiące o nabyciu nieruchomości z mocy prawa. W szczególności w myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną /Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm./ - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Stosownie do ust 3 art. 73 tejże ustawy podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody. Żaden inny organ nie jest zatem władny przesądzić w sposób wiążący tej okoliczności. A zatem, choć nabycie prawa własności gruntu, na którym znajduje się droga następuje z mocy prawa w określonej dacie kalendarzowej /art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną/, to jednak wymaga ono - już choćby dla celów dowodowych - potwierdzenia stosownym dokumentem. Dokumentem tym jest ostateczna decyzja wojewody. Podkreślić także należy, iż - jak wynika z oświadczenia M.M. i S.M., złożonego na rozprawie przed Sądem w dniu 18 listopada 2004 roku – M.M. w 1991 roku przekazała / darowizna / nieruchomość będącą jej własnością swojemu synowi S.M.. Tymczasem organ II instancji uznał za stronę M.M. a nadto z akt administracyjnych nie wynika, aby S.M. uczestniczył w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – dalej w skrócie p. s. a. -w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) – dalej w skrócie p. w. u. p. orzekł jak w sentencji. W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p. s. a. w związku z art. 97 § 1 p. w. u. p. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p. s. a. w związku z art. 97 § 1 p. w. u. p. W punkcie czwartym wyroku Sąd nakazał zwrot nadpłaconego wpisu.