I SA/Gd 1105/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w dniu 27 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi J.M. i A.M., M.Z. i M.Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 maja 2001r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia opłaty skarbowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 28 grudnia 2000 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 220 zł (dwieście dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 1105/01 UZASADNIENIE Urząd Skarbowy decyzjami z dnia 10 grudnia 1999 roku ustalił stronom umowy – A.M. i J.M. oraz M.Z. i M.Z.’ zobowiązanie podatkowe w opłacie skarbowej w kwocie 3 545,40 zł oraz pozostałą do uiszczenia opłatę skarbową w kwocie 895,40 zł. z tytułu zniesienia współużytkowania wieczystego gruntu i współwłasności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość. Od powyższej decyzji strony nie wniosły odwołania. Następnie pełnomocnik stron umowy złożył w urzędzie skarbowym pisma z 21 stycznia 2000 roku, w których wnosi o doręczenie wszystkich pism dotyczących postępowania w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w opłacie skarbowej. Stwierdził w nim ponadto, że pomimo zawiadomienia o udzielonym pełnomocnictwie, Urząd Skarbowy pominął go w trakcie postępowania. Pełnomocnik pismami z dnia 9 marca 2000 roku wniósł, w imieniu stron, żądania wznowienia postępowania. Wskazał w nich, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), zgodnie z którą wznawia się postępowanie, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ podatkowy pierwszej instancji pominął bowiem osobę pełnomocnika w trakcie prowadzonego postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w opłacie skarbowej, a pominięcie pełnomocnika należy traktować jak pominięcie strony. Pomimo sformułowanych wniosków o wznowienie postępowania, Urząd Skarbowy nie podejmował żadnego rozstrzygnięcia. Pełnomocnik stron złożył do Izby Skarbowej skargi z dnia 2 czerwca 2000 roku na nie załatwienie sprawy w terminie. Izba Skarbowa postanowieniami z dnia 6 września 2000 roku, nr [...] oraz nr [...] uznała skargi za uzasadnione i jednocześnie wyznaczyła termin załatwienia wniosków strony do dnia 29 września 2000 roku. Następnie organ podatkowy pierwszej instancji przystąpił do badania formalnej dopuszczalności wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Urząd Skarbowy stwierdził, że został on wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 242 § 1 Ordynacji podatkowej i decyzją z dnia 28 grudnia 2000 roku, nr [...] na podstawie art. 242 § 2 Ordynacji podatkowej, odmówił wznowienia postępowania podatkowego. Organ podatkowy wskazał, że z treści pism z dnia 21 stycznia 2000 roku wynika, że pełnomocnik najpóźniej w tym dniu powziął wiadomość o wydaniu decyzji, natomiast wnioski o wznowienia postępowania złożone zostały dnia 9 marca 2001 roku. Pełnomocnik stron zaskarżył powyższą decyzję i w odwołaniu z dnia 29 stycznia 2001 roku wniósł o uchylenie decyzji Urzędu Skarbowego. Wskazał w nim, że organ pierwszej instancji naruszył art. 242 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, bowiem został dochowany termin do złożenia żądania wznowienia postępowania. Podniósł, że o wydaniu decyzji powziął wiadomość od podatników 14 lutego 2000 roku, a żądanie wznowienia postępowania wniósł 9 marca 2000 roku. Ponadto zdaniem pełnomocnika, organ podatkowy naruszył obowiązek doręczenia pełnomocnikowi strony oryginału decyzji ustalającej wysokość opłaty skarbowej. Tym samym naruszone zostały przepisy art. 145 § 2 i art. 211 Ordynacji podatkowej. Izba Skarbowa decyzją z dnia 9 maja 2001 roku, nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż zasadnie Urząd Skarbowy oparł swoje rozstrzygnięcie na kwestii nie zachowania przez strony terminu określonego w art. 242 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnik najpóźniej w dniu 21 stycznia 2000 roku powziął wiadomość o wydaniu decyzji ustalających zobowiązanie w opłacie skarbowej, o czym ma świadczyć powołany przez pełnomocnika w pismach z dnia 21 stycznia 2000 roku numer rejestru wymiarów. Nie zgadzając się z decyzją organu odwoławczego, pełnomocnik stron wniósł skargę z dnia 17 czerwca 2001 roku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że organy podatkowe błędnie ustaliły datę powzięcia przez niego wiadomości o decyzji w przedmiocie opłaty skarbowej, gdyż w dacie wystosowania pisma z dnia 21 stycznia 2000 roku nie miał żadnej udokumentowanej informacji o wydaniu decyzji. Zdaniem pełnomocnika skarżących za datę powzięcia wiadomości o decyzji należy przyjąć 14 lutego 2000 roku. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 211 Ordynacji podatkowej pełnomocnikowi doręcza się oryginał decyzji a nie jak uczynił to organ podatkowy kserokopię decyzji. Wskazuje, że pominięcie pełnomocnika jest jednoznaczne z pominięciem strony i okoliczność ta uzasadnia wznowienie postępowania. Na potwierdzenie zasadności powyższych poglądów powołał wyrok NSA z 10 lutego 1987 roku (SA/Wr 875/86 publ. ONSA 1987 Nr 1 poz. 13) oraz wyrok Sądu Najwyższego z 9 września 1993 roku (III ARN 45/93). Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji nie podzielając argumentów zawartych w skardze. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na jej uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tak pojmując rolę Sądu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że skarga w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości opłaty skarbowej jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że strony postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w opłacie skarbowej ustanowiły pełnomocnika. Przyznaje to Izba Skarbowa, która w postanowieniach z 6 września 2000 roku stwierdza, że z akt sprawy wynika iż A.M. i J.M. oraz M.Z. i M. Z.’ ustanowili pełnomocnika – R.J. – właściciela "A" w G. Nie jest spornym również, iż decyzje Urzędu Skarbowego nie zostały doręczone pełnomocnikowi stron. Z akt sprawy wynika, że oryginały tych decyzji nie zostały doręczone, pomimo wniosku pełnomocnika zawartego w piśmie z 21 stycznia 2000 roku. Organ podatkowy doręczył pełnomocnikowi tylko kopie decyzji i to dopiero w dniu 16 października 2000 roku. Zgodnie z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku-Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Decyzje powinny zatem zostać doręczone pełnomocnikowi a nie stronom postępowania. Nie ma żadnego znaczenia procesowego fakt doręczenia decyzji stronom postępowania, w sytuacji gdy te działają przez ustanowionego pełnomocnika. Skutki prawne, w tym w szczególności bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, związane są z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi (postanowienie NSA z 11 marca 1997 roku, I SA/Po 1333/96, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002; C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. III). Należy mieć także na uwadze treść art. 212 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Datą doręczenia decyzji w sytuacji, gdy strony działają przez pełnomocnika jest dzień doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Dopóki organ podatkowy nie doręczył prawidłowo decyzji, nie wywołuje ona dla stron skutków prawnych. W rozpoznawanej sprawie nie doręczono decyzji pełnomocnikowi, nie można zatem rozpatrywać jej w kontekście wznowienia postępowania. Środek prawny w postaci wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy na skutek błędnego działania uniemożliwił stronom uruchomienie trybu zwyczajnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji. Organ podatkowy pierwszej instancji powinien niezwłocznie doręczyć decyzje pełnomocnikowi stron co ewentualne złożenie odwołania. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 28 grudnia 2000 roku, nr [...]. Ponadto Sąd z uwagi na charakter sprawy nie orzekł w przedmiocie wykonalności decyzji w trybie art. 152 cytowanej powyżej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w związku z art. 209 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.