III SA/Wa 598/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński ( spr. ), Sędziowie sędzia WSA Grażyna Nasierowska, asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Teresa Iwaćkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie kosztu postępowania egzekucyjnego oddala skargę Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] marca 2004r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 64c § 1, § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.); po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., Dyrektor Izby Skarbowej w W. w P. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia napisał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na "I. " P. Spółka Akcyjna, przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. Oddział w P. z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne - wszczął postępowanie egzekucyjne. W wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstały określone koszty egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2004r. Nr [...] obciążył wierzyciela powstałymi kosztami egzekucyjnymi w kwocie 119.887,81 zł. Opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 i § 6 oraz określone w art. 64b wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego - art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W rozpatrywanej sprawie w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego został dokonany szereg czynności egzekucyjnych u zobowiązanego, który spowodował powstanie kosztów egzekucyjnych. W dniu [...] grudnia 2003 r. Sąd Rejonowy w P. Sygn. Akt [...] wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości I. P. S.A., które stało się prawomocne w dniu [...] grudnia 2003r. Konsekwencją zaistniałej sytuacji było zgodnie z treścią art. 146 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( Dz.U. Nr 60 poz. 535) umorzenie postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego z mocy prawa. W tej sytuacji powstałe koszty w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego. Art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie podzielił stanowiska wierzyciela, że wierzycielem upadłego dłużnika jest organ, który poniósł koszty postępowań egzekucyjnych i może na zasadach określonych prawem upadłościowym i naprawczym dochodzić zaspokojenia z masy upadłościowej. Czynności egzekucyjne są to czynności formalne, tzn. uregulowane przepisami co do formy, miejsca i czasu dokonania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ich cechą konieczną jest możność wywołania, określonego w przepisach postępowania egzekucyjnego, skutku prawnego w konkretnej sprawie egzekucyjnej. Do czynności takich niewątpliwie należy doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, relacja o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych, zajęcie ruchomości, wpis hipoteki przymusowej, zajęcie innych wierzytelności u zobowiązanego. Egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze na wymienione postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucając naruszenie art. 64c § 4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 189 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535) wniósł o jego uchylenie. Stwierdził, iż mocą art. 146 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zasadą jest, iż koszty egzekucyjne w pierwszej kolejności obciążają dłużnika, a wierzyciela dopiero gdy staną się nieściągalne (art. 64c & 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym). Zgodnie z art. 189 Prawa upadłościowego i naprawczego wierzycielem jest każdy uprawniony do zaspokojenia z masy upadłościowej, choćby wierzytelność nie wymagała zgłoszenia. Nieistotne jest przy tym podstawa zaspokojenia. Jest to definicja bardzo szeroka i nie można przyjąć, że organ egzekucyjny, który poniósł koszty egzekucyjne takim wierzycielem nie jest i że nie przysługuje mu prawo zaspokojenia z masy upadłościowej. Natomiast dopóki organ egzekucyjny ma możliwość zaspokojenia się z masy upadłościowej zobowiązanego (ściągnięcie w postępowaniu upadłościowym swej należności) to tym samym nie są spełnione przesłanki art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przeciwnym razie ciężar pokrycia kosztów obciąży wierzyciela, a nie w pierwszej kolejności dłużnika. Zaskarżone postanowienia umożliwi wszczęcie egzekucji przeciwko wierzycielowi z pominięciem dłużnika - zobowiązanego, którego majątek objęty jest upadłością. Dodał, że powstałe koszty egzekucyjne wynikają z dokonanego przez poborcę skarbowego dnia [...].07.2003r. zajęcia nieruchomości, 26 pozycji samochodów ciężarowych i sprzętu specjalistycznego - protokół zajęcia i odbioru ruchomości. Do dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu uprawomocnienia postanowienia o ogłoszeniu upadłości, tj. do [...].12.2003r. Urząd Skarbowy nie podjął dalszych czynności egzekucyjnych i nie zlecił wyceny zajętych ruchomości i ich nie sprzedał. Tym samym nie uzyskał środków finansowych ani na pokrycie kosztów egzekucyjnych ani na realizację tytułów wykonawczych wierzyciela. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd związany jest przedmiotem zaskarżenia. A więc kwestia związana z brakiem, zdaniem skarżącego, podjęcia czynności egzekucyjnych w okresie trwania postępowania egzekucyjnego, w postępowaniu dotyczącym postępowania będącego przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia nie ma żadnego znaczenia. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa w toku postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny, wierzycielowi służyły stosowne środki prawne przewidziane w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Przechodząc do meritum sprawy należy przede wszystkim wskazać, iż zasadą jest, że koszty egzekucyjne związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 u.p.s.a.). Ustawa dopuszcza wyjątki od tej zasady, polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2-4 u.p.s.a.). Jest niesporne między stronami, iż w sytuacji przewidzianej w art. 146 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535), a co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, postępowanie egzekucyjne z mocy prawa umarza się po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. A zatem skoro od zobowiązanego "I." P. S.A. w związku z ogłoszeniem upadłości nie mogły być ściągnięte koszty egzekucyjne, to należy przyznać rację organom, iż w sprawie miał zastosowanie art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie może zasługiwać na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej, w której upatruje ona zasadność swojego stanowiska, wskazując na treść art. 189 cyt. ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Organ egzekucyjny w świetle treści art. 1a pkt 8 u.p.s.a. tj. organ uprawniony w tej ustawie do stosowania środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązków nie jest wierzycielem w rozumieniu ww. art. 189. Interpretacja art. 64c u.p.s.a. zaprezentowana przez stronę skarżącą skutkowałaby obciążeniem kosztami postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny w sytuacji, gdy nie może ona być ściągnięta od zobowiązanego. Ustawa dopuszcza możliwość obciążenia należnościami z tytułu kosztów egzekucyjnych w przypadku określonym w art. 64c § 3 ustawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.