II SA/Ka 2445/02

Dnia 19 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Krzysztof Targoński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 roku sprawy ze skargi B.M. i H.M. na decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpadów: 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Państwowego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. i H.M. pismem z dnia [...] wystąpili do organów inspekcji sanitarnej o podjęcie stosownych działań w związku z usytuowaniem kompostownika na sąsiedniej posesji, stanowiącej własność B.W., który to obiekt jest "[...]". Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. decyzją z dnia [...], nr [...], powołując się na art. 27 ust. 1i art. 36 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych ( Dz. U. nr 50, poz. 279) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie ochrony środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami oraz utrzymania czystości i porządku w miastach i wsiach (Dz. U. nr 24, poz. 491) zarządził: "zlikwidować pryzmę odpadów stałych organicznych – prowizoryczny kompostownik w terminie do końca [...]. Do wykonania decyzji została zobowiązana B.W. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B.W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 o Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzją z dnia [...], nr [...] uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i umorzył postępowanie. Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez B. i H.M., który wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1402/00 uchylił ją. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy ustalić czy stan faktyczny stwierdzony na spornej nieruchomości stanowi naruszenie warunków higienicznych lub zdrowotnych w kontekście uregulowań wynikających z art. 4 ustawy o Inspekcji Sanitarnej, a tym samym czy obliguje organy do wydania decyzji w oparciu o art. 27 ust. 1 tej ustawy, czy też stwierdzony stan faktyczny nie daje podstaw do działania organom inspekcji sanitarnej w formach władczych, co skutkuje, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Uwzględniając ocenę wyrażoną w wyżej opisanym wyroku, organ inspekcji sanitarnej w dniu [...] dokonał ponownych oględzin kompostownika, w trakcie których ustalono, że jest on pryzmą składającą się z warstw trawy przesypanej ziemią. Nie stwierdzono występowania nieprzyjemnych zapachów oraz obecności owadów lub gryzoni. Do takich ustaleń zastrzeżenia wnieśli B. i H.M. zarzucając , iż komostownik nie jest pryzmą składającą się z warstw trawy i ziemi, lecz pryzmą zgnitej trawy oraz odpadków kuchennych i z ogrodu, co jest niezgodne z zapisami protokołu. Po dokonaniu oględzin, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...], nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji oraz przekazał sprawę do rozpatrzenia przez właściwe organy administracji publicznej uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o przepisy i rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). W podstawie prawnej powołano art. 4 pkt 1 i 2, art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), § 35 i § 36 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 140 ze zm.). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, które obecnie stanowi przedmiot rozważań Sądu, w pierwszej kolejności nawiązano do okoliczności sprawy. W tych zaś ramach nawiązano do oceny wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1402/00, a następnie przedstawiono usytuowanie spornego kompostownika oraz ustalenia dokonane w trakcie oględzin w dniu [...]. Podkreślono, że w dniu oględzin nie stwierdzono, aby stan kompostownika naruszał uregulowania wynikające z art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zauważono jednak, że nie posiada on uszczelnionego, nieprzepuszczalnego podłoża zabezpieczającego przed wnikaniem do gruntu ciekłych produktów kompostowania, co jest niezgodne z § 35 i § 36 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zatem w kontekście przedstawionych nieprawidłowości sprawę kompostownika powinien rozpatrzyć Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. Powyższa decyzja została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez B. i H.M., którzy zarzucili, iż nie wyjaśniono czy przedmiotowa pryzma odpadów (kompostownik) stanowi zagrożenie dla zdrowia oraz czy może ona być usytuowana w pobliżu budynku mieszkalnego. Zwrócono również uwagę, że błędnie skierowano sprawę do organu nadzoru budowlanego, który twierdzi, iż go nie dotyczy ponieważ sporna pryzma nie jest żadną zabudową. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 r. stawili się tylko skarżący, którzy podtrzymując żądania skargi rozszerzyli je o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo, iż skarga wniesiona została pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) to jednak rozpoznać należało ją w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Konsekwencja taka wynika bowiem z przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), który stanowi, że "sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Zaskarżona decyzja, zdaniem Sądu, musiała być uchylona i to z dwóch powodów. Po pierwsze nie wyjaśniono w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, a po drugie zawiera ona rozstrzygnięcie, którego nie przewidują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia z dnia 8 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1402/00, uchylając poprzednią decyzję organu nadzoru sanitarnego z dnia [...], nr [...], jednoznacznie wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ustalić dokładny stan sprawy, który będzie stanowił podstawę do jednoznacznych rozstrzygnięć. Chociaż przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w dniu [...], dokonano oględzin spornego kompostownika, nie stwierdzając naruszenia art. 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), to nie ustosunkowano się do uwag skarżących, wniesionych do protokołu z oględzin ,wskazujących iż jego treść nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy, czyli nadal otwartą pozostaje kwestia jaki faktycznie był stan sanitarny kompostownika. Zaś ta okoliczność upoważnia Sąd do sformułowania oceny, iż nie dokonano takich ustaleń, które mogły stanowić podstawę do jednoznacznego rozstrzygnięcia. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnia uwzględnienie skargi. Sąd nie będąc związany granicami skargi ( art. 134 § 1 ostatnio powołanej ustawy) postanowił poddać ocenie prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego określone zostały rodzaje rozstrzygnięć jakie może podjąć organ odwoławczy. W zaskarżonej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie, z którym " organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji". Natomiast decyzja, będąca przedmiotem oceny Sądu, oprócz rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. i umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego, rozstrzyga również o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez właściwe organy administracji publicznej uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o przepisy i rozporządzenia wydane na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz. 1126 ze zm.). Ostatni element rozstrzygnięcia o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez inny organ nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach, co uprawnia Sąd do stwierdzenia, iż rozstrzygnięcie w tym zakresie zostało podjęte bez podstawy prawnej, tj. obarczone jest taką wadą , która zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach". Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy ustali dokładny stan faktyczny sprawy, wskazując jakie okoliczności zostały udowodnione, a w przypadku rozbieżności pomiędzy ustaleniami organu, a stanowiskiem stron postępowania, wykaże jakie przesłanki przemawiają za ich ewentualnym odrzuceniem, bądź uwzględnieniem. Nadto rozstrzygnięcie zostanie podjęte w granicach zakreślonych przez art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na koniec Sąd uznał za konieczne wyjaśnić, że do 31 grudnia 2003 r. zgodnie z art. 65. § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, był niewłaściwy w sprawie, to powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Natomiast z dniem 1 stycznia 2004 r. przepis ten uległ nowelizacji - art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) - i przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W sumie zatem wszystkie dotychczas poczynione uwagi w pełni potwierdzają sformułowaną już wyżej ocenę, że zaskarżona decyzja została wydana w taki sposób, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie całokształt okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.), stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, orzekając zarazem o jej niewykonalności. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.