III SA/Wa 182/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia WSA Hanna Kamińska (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty targowej oddala skargę III SA 182/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] Prezydent W., na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 55, art. 72 § 1 pkt 1, art. 75 oraz art. 207 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. Nr 240, poz. 2063), art. 16 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), uchwały Rady Gminy W. z [...] stycznia 1997 r. Nr [...] ( ze zm.) w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności oraz sposobu jej poboru, odmówił W. P. stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r. za dokonywanie sprzedaży na targowisku oraz określił zobowiązanie z tytułu opłaty targowej za poszczególne dni dokonywanej sprzedaży za wyżej wymieniony okres. W odwołaniu od tej decyzji skarżący stwierdził, że "Zarząd Terenów Publicznych, w imieniu ówczesnej Gminy W. pobierał opłatę targową w formie abonamentu nie licząc się z tym, że opłata ta winna być pobierana w formie opłaty dziennej przez określonych inkasentów w dniach prowadzenia działalności gospodarczej". Zarzucił, że postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone w sposób niestaranny, z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 lit a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 i art. 21 § 3 cyt. ustawy oraz art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania z tytułu opłaty targowej za okres od 26 sierpnia 1999 r. do 31 października 2002 r. i w tym zakresie wskazało kwotę do zapłaty w innej wysokości (wysokość zobowiązania podatkowego pomniejszonego o wpłaty zaliczone na poczet opłaty targowej), zaś w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło wprawdzie pogląd strony, że pobieranie opłat targowych w formie abonamentu pozbawione było podstaw prawnych, ale zarazem stwierdziło, że strona powinna była uiszczać opłatę targową oddzielnie za każdy dzień, w którym prowadziła działalność handlową na targowisku. Zdaniem organu odwoławczego, to na stronie spoczywa ciężar wykazania powstania nadpłaty na skutek nie prowadzenia przez nią sprzedaży na targowisku, ponieważ mimo dwukrotnych wezwań nie przedłożyła ona dowodów za pomocą, których możliwe byłoby stwierdzenie, kiedy nie była prowadzona działalność handlowa. Organ zauważył, iż skarżący mógł wybrać jedną z dwóch form regulowania zobowiązań z tytułu opłaty targowej: za pomocą jednorazowych stawek dziennych lub za pomocą abonamentu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący był zmuszany przez zarządcę targowiska do uiszczenia opłaty targowej w formie abonamentu. Ponadto, z wyjaśnień udzielonych przez zarządcę targowiska wynikało, że w przypadku, gdy w danym miesiącu liczba dni, w których faktycznie była prowadzona działalność handlowa, była niższa niż 20, kupiec mógł domagać się zmniejszenia kwoty należnej opłaty za następny miesiąc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniło zastosowanie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, jeśli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku podatkowego nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Z tego względu prowadząc postępowanie w sprawie nadpłaty opłaty targowej organ podatkowy był uprawniony do określenia wysokości zobowiązania do zapłaty, którego była zobowiązana strona. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., której zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, błędy w zakresie rozpoznania faktycznego sprawy oraz nierozpoznanie istoty sprawy i naruszenie praw skarżącego. Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy naruszył art. 122, art. 187 oraz art.210 § 4 i art. 235 Ordynacji podatkowej, uchylając się od wszechstronnego i wyczerpującego zbadania sprawy. Nie uzupełniony został także materiał dowodowy, tym samym naruszono art. 229 powołanej ustawy. Skarżący podkreśla w uzasadnieniu skargi, iż żądanie wpłacania opłat targowych w formie abonamentu miesięcznego za dni, w których nie prowadził sprzedaży narusza wymogi określone w art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 19 pkt 2 ustawy o opłatach i podatkach lokalnych oraz uchwałę Nr [...] Rady Gminy W. Opłata targowa winna być, bowiem opłatą dzienną, pobieraną od osób dokonujących sprzedaży w rozumieniu art. 533 Kodeksu cywilnego przez wyznaczonego inkasenta, a nie opłatą abonamentową za rezerwację miejsca na targowisku, pobieraną również za dni, w których nie była prowadzona działalność handlowa. Zdaniem skarżącego część informacji zebranych w toku postępowania wyjaśniającego jest,, zwykłym oszustwem Zarządu Terenów Publicznych". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutu uchylania się organu odwoławczego od uzupełnienia materiału dowodowego, Kolegium podkreśliło, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji dwukrotnie zwracało się do skarżącego w kwestii wyjaśnienia okoliczności sprawy, wzywając go do przedłożenia stosownych dowodów pozwalających na ustalenie ilości dni, w których nie była prowadzona przez niego działalność handlowa. Skarżący jednak na te wezwania nie odpowiedział. W ocenie Kolegium nie ma dowodów na podstawie, których można by kwestionować prawdziwość oświadczeń złożonych przez pracownika Zarządu Terenów Publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż pomiędzy skarżącym i Zarządem Terenów Publicznych w W. została zawarta w dniu [...] sierpnia 1999r. umowa najmu lokalu użytkowego Nr [...], położonego na terenie targowiska,, H." w W. Zgodnie z § 8 umowy najemca był zobowiązany, do płacenia czynszu miesięcznego, przy czym w ust. 5 powołanego paragrafu postanowiono, iż w przypadku zaniechania poboru opłaty targowej stawka czynszu zostanie zwiększona o wysokość tej opłaty, bez konieczności wypowiedzenia warunków umowy. Natomiast w § 9 umowy wprowadzony został obowiązek najemcy do wnoszenia opłaty targowej określonej aktualną uchwałą Rady Gminy W., w kwocie i terminie ustalonymi tą uchwałą. Kolejna umowa najmu została zawarta w dniu [...] października 2000r. i zawierała takie same postanowienia w przedmiocie zapłaty czynszu i opłaty targowej Z postanowień ww. umów nie wynikał obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości. W. P. wnosił za okres objęty sporem opłatę targową w formie abonamentu, łącznie kwotę 10.838,24zł. Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 19 pkt 1 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zauważył, iż przepis art. 1 tej ustawy określa między innymi obowiązek w opłacie targowej. Obowiązek podatkowy jest kategorią ogólną, którego konkretyzację stanowi zobowiązanie podatkowe, którego definicję zawiera art. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Opłata targowa stanowi, zatem rodzaj podatku od handlu prowadzonego na targowiskach. Stanowi ona zobowiązanie do uiszczenia na rzecz gminy określonego świadczenia pieniężnego. Rada gmina, ustalając stawki podatku ( opłaty targowej) działa na podstawie przepisów ustawowych tj. przepisu art. 19 pkt 1a, pkt 2 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy opłatę targową pobiera się od osób lub jednostek dokonujących sprzedaży na targowiskach. Opłatę targową pobiera się niezależnie od należności przewidzianych w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko ( art. 15 ust. 3). Jedynym wyjątkiem zwalniającym od opłaty targowej, wynikającym z art. 16 cyt. ustawy, jest zwolnienie dotyczące osób, które są podatnikami podatku od nieruchomości, czyli właścicieli lub samoistnych posiadaczy nieruchomości. Dla celów opodatkowania opłatą targową ma zastosowanie definicja targowiska zawarta w treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Dekret z dnia 2 sierpnia 1951r. o targach i targowiskach nie ma tu zastosowania, bowiem przepisy tego dekretu regulowały zasady organizowania targowisk. Rada Gminy W. w uchwale z dnia [...] stycznia 1997r. Nr [...] w § 1 pkt 6 przewidywała uiszczanie opłaty targowej w dwóch formach tj. jednorazowych opłat dziennych i abonamentów miesięcznych stanowiących dwudziestokrotność opłaty dziennej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2002r. sygn. akt III SA 680/02 stwierdził, iż obowiązek opłaty targowej powstaje z momentem dokonania w danym dniu sprzedaży na targowisku. Wprowadzenie tej opłaty w formie abonamentu miesięcznego nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o podatkach i opatach lokalnych. Reasumując powyższe ustalenia, należy stwierdzić, iż podatnik prowadząc latach 1999-2002 sprzedaż w lokalu użytkowym znajdującym się na terenie targowiska,, H." w łączniku pomierzy H. i HI, dokonywał sprzedaży na targowisku w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, od której pobiera się opłatę targową stosownie do ust. 1 tego artykułu. Obowiązek uiszczenia opłaty targowej powstaje z mocy prawa ( art. 1 i art. 15 ww. ustawy). Jej pobór uzależniony jest od dwóch przesłanek; dokonywania sprzedaży i realizowania tej czynności na targowisku. W tej sytuacji skarżący był zobowiązany do opłaty targowej z mocy prawa. Nadpłata podatku ma miejsce, gdy świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa, albo też, gdy świadczenie to w świetle obowiązującego prawa nie powinno mieć miejsca. Instytucję tę reguluje przepis art. 72 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie organ odwoławczy dokonał prawidłowego ustalenia wysokości kwoty należnej opłaty targowej za okres objęty wnioskiem wg stawki dziennej pobieranej za dni prowadzenia sprzedaży na targowisku pomniejszonej o kwoty rzeczywiście uiszczone przez skarążcego. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że podatnik dobrowolnie uiszczał opłatę z opóźnieniem. Kierownik targowiska, co wykazuje dokumentacja przedstawiona przez Zarząd Terenów Publicznych, prowadził dokładny wykaz dni, w których kupiec dokonywał sprzedaży oraz dni, w których obiekt handlowy był zamknięty. Ponadto, w dokumentach będących w posiadaniu organu podatkowego znajdują się kopie zawiadomień o dniach, w których nie była prowadzona działalność handlowa z powodu urlopu. Z wyjaśnień złożonych przez zarządcę targowiska wynika, iż w przypadku, gdy w danym miesiącu liczba dni, w których faktycznie była prowadzona działalność była niższa niż 20, kupiec mógł domagać się zmniejszenia kwoty należnej za następny miesiąc. Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wiarygodności informacji zawartych w tych dokumentach, tym bardziej, iż skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów pozwalających ustalić, w których dniach nie była prowadzona działalność handlowa, pomimo dwukrotnych wezwań w tej sprawie. W aktach sprawy jednocześnie nie znajduje się dowód, z którego wynikałoby, iż skarżący podjął jakiekolwiek działania zmierzające do do zaliczenia wniesionych nienależnie opłat na poczet opat należnych w następnym miesiącu. Również twierdzenie Pana W. P., że był,, zmuszany ‘’ przez zarządcę targowiska do uiszczania opłaty targowej w formie abonamentu, nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. W piśmie dnia [...] września 2003r. Dyrektor Zarządu Terenów Publicznych W. wyjaśnił, iż Zarząd jako administrator targowiska,, H." pobierał opłatę w formie abonamentu. W tym celu została zorganizowana została na targowisku kasa, do której kupcy dobrowolnie wnosili opłatę targową. Należy zauważyć, iż to kupiec decydował, czy wybrać jedną z dwóch form regulowania zobowiązań z tytułu opłaty targowej- za pomocą jednorazowych stawek dziennych, czy tez w postaci abonamentu. Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, na podstawie dokumentów, których treść dotyczyła wpłat, jakie strona uiszczała na poczet opłaty targowej oraz wykazu dni, w których strona prowadziła sprzedaż określił zobowiązanie z tytułu opłaty targowej oraz po zaliczeniu wniesionych wpłat na poczet wymienionej opłaty oraz uwzględnieniu odsetek z tytułu nieterminowych wpłat – określił wysokość zobowiązania podatkowego, stosownie do dyspozycji art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. Z dniem 1 stycznia 2003r. w wyniku otrzymania nowego brzmienia art. 21 § 3 i art. 53 § 4, na podstawie ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy – ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 169, poz. 1387) organ podatkowy nie ma już obowiązku określenia w decyzji deklaratoryjnej ani zaległości podatkowej ani odsetek. Określa jedynie wysokość zobowiązania podatkowego. W świetle powyższych ustaleń, brak jest podstaw do stwierdzenia, że organ odwoławczy naruszył przepisy proceduralne wymienione w zarzutach skargi. Zasada prawdy obiektywnej sformułowana w art. 122 Ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego – możliwie wiernie odzwierciedlającego rzeczywisty stan faktyczny. Organy podatkowe obu instancji nie uchybiły temu obowiązkowi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji wynika, iż przeprowadziły one z urzędu wszelkie dowody mające na celu ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy. Artykuł 187 § 1 Ordynacji nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja tego obowiązku polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do okoliczności, z którymi na gruncie obowiązujących przepisów wiążą się skutki prawne. Organy podatkowe nie uchybiły temu obowiązkowi, w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe z uwzględnieniem wszelkich dowodów, w zakresie pozwalającym na rozstrzygnięcie istoty sporu. Stosownie do art. 210 § 4 organ podatkowy w uzasadnieniu faktycznym decyzji powinien przytoczyć wszelkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem składu orzekającego organ podatkowy wypełnił ten obowiązek, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji odzwierciedla tok rozumowania organu leżący u podstaw przyjęcia zawartego w tej decyzji rozstrzygnięcia. Organ podatkowy ustosunkował się do całego występującego w sprawie materiału dowodowego. Organ odwoławczy w celu ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokonuje przede wszystkim oceny materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji. Jeżeli organ odwoławczy w wyniku tej oceny uzna, że znajdujący się w aktach materiał dowodowy nie jest wystarczający do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadza dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia tego materiału (art. 229 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej). W rozpatrywanej sprawie nie zachodziła taka konieczność, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wniosku strony o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty targowej za lata 1999-2002. Z przedstawionych względów żądanie strony o dokonanie zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty targowej za lata 1999-2002. wraz z oprocentowaniem było bezzasadne i wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.