IV SA/Wa 326/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska sędzia WSA Łukasz Krzycki ( spr.) asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność państwa. oddala skargę Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. (nr [...]), Utrzymaną w mocy decyzją wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w D. z dnia [...] listopada 1963 r. (nr [...]) orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa, na wniosek właścicielki K. Z., gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,43 ha wraz z zabudowaniami położonego we wsi S. gmina L. W uzasadnieniu decyzji Ministra wskazano iż, jak wynika z akt sprawy, osoba która wnioskowała o przejęcie gospodarstwa - K. Z. - była jego właścicielem. W aktach sprawy znajduje się wniosek tego właściciela wymagany w świetle ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U. Nr 38, poz. 166) datowany na dzień 11 września 1963 r. Wskazano, iż właścicielka nigdy za życia nie kwestionowała decyzji o przejęciu gospodarstwa. Jak wynika z akt sprawy, K. Z. przekazała gospodarstwo gdyż jej syn, występujący następnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, nie pomagał w jego prowadzeniu oraz znęcał się fizycznie nad matką. W tej sytuacji nie ma przesłanek do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego. W skardze na powyższą decyzje M. Z., syn właścicielki gospodarstwa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem oraz o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa.. Skarżący podnosi, iż w postępowaniu naruszono zasady postępowania dowodowego określone w K.p.a. (art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § I oraz § 84 § 1 K.p.a.). Wskazał, iż wobec zgłaszanych przez wnioskującego o stwierdzenie nieważności zarzutów podrobienia podpisu K. Z. konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego. W skardze podniesiono, iż skarżący do 1982 roku był traktowany jako właściciel gospodarstwa należącego wcześniej do K. Z. Dopiero później został poinformowany, iż K. Z. wnioskiem z 11. września 1963 r. przekazała gospodarstwo na rzecz Skarbu Państwa. W końcu w 1997 roku, gdy okazało się, iż Skarb Państwa nie został wpisany do księgi wieczystej w miejsce K. Z., skarżący uzyskał dostęp do akt sprawy, które zawierały wniosek jego matki o przejęcie gospodarstwa. Stwierdził wówczas, iż znajdujący się pod wnioskiem podpis był sfałszowany. Podpis ten różnił się znacznie od innego autentycznego podpisu K. Z. znajdującego się na innym dokumencie zawartym w aktach sprawy. Zażądał na tę okoliczność przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego grafologa lecz wniosek jego nie został uwzględniony. Skarżący podważa twierdzenie organu orzekającego, iż K. Z. nigdy nie kwestionowała decyzji o przejęciu gospodarstwa. W jego ocenie formą zakwestionowania tej decyzji było nieformalne przekazanie gospodarstwa synowi. Skarżący nawiązuje tu do umowy, w której wyniku anulowano wcześniejszą decyzję o przejęciu gospodarstwa w związku z wcześniejszym wnioskiem K. Z. (z 6. marca 1963 r.). Skarżący podnosi dodatkowo, iż brak jest dowodów aby jego matka, z tytułu przejęcia gospodarstwa, pobierała rentę. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygniecie nie narusza prawa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określa enumeratywnie art. 156 §.1 K.p.a. Przepisy dotyczące stwierdzania nieważności decyzji, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 §. 1 K.p.a.), nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W rozpatrywanym przypadku rozważaną podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być ewentualnie art. 156 §. 1 pkt 2 K.p.a., w świetle którego wadą nieważności dotknięte są decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego naruszenie to polega na wydaniu decyzji w oparciu o sfałszowany dokument - wniosek jego matki o przejecie gospodarstwa rolnego. Przesłanka ta jednak nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Wynika to z faktu, iż sfałszowanie wniosku może stanowić ewentualnie podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.). Skoro, hipotetycznie mogą zachodzić przesłanki do wyeliminowania wadliwej decyzji w trybie wznowienia postępowania, który wywiera mniej daleko idące skutki prawne (w przypadku potwierdzenia się podstawy do wznowienia postępowania dotychczasowa decyzja może zostać zmieniona - art. 151 K.p.a.), nie dopuszczalne byłoby, w oparciu o wystąpienie tych samych przesłanek, stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż skutki prawne nieważności są dalej idące (przyjmuje się, iż nieważna decyzja nigdy nie obowiązywała - rozstrzygniecie wywiera więc skutki wsteczne). Jeżeli prawodawca określonej wadliwości decyzji przypisał określone skutki (wynikające ze wznowienia postępowania) naruszałoby zasady K.p.a. przyjęcie, iż ta sama przesłanka może powodować skutki dalej idące a wynikające ze stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji, skoro ewentualne sfałszowanie podpisu K. Z. nie mogło stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, bezzasadne byłoby prowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tej okoliczności. Stanowiłoby to naruszenie zasad wynikających z art. 12 § 1 K.p.a., który nakazuje organom administracji działać zgodnie z zasadą ekonomiki procesowej (wnikliwie i szybko, posługując się najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia). W tym świetle zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 oraz § 84 § 1 K.p.a. trzeba uznać za nieuzasadniony. Jak słusznie wskazał to organ orzekający w sprawie, z akt sprawy nie wynika aby zachodziły inne okoliczności uzasadniające twierdzenie, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z poprawnej oceny materiału dowodowego dokonanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, abstrahując do kwestii czy K. Z. osobiście podpisała wniosek, trudno przypuszczać, aby decyzja została wydana wbrew jej woli. Z akt sprawy wynika, czego nie kwestionuje skarżący, iż K. Z. już w marcu 1963 roku zamierzała przekazać gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa. Znajdujące się w aktach dokumenty opisujące sytuacje rodzinną K. Z., w szczególności relacje z synem M. Z. (informacje o ponawiających się konfliktach) nie pozwalają przypuszczać, iż decyzja została podjęta w oczywistej sprzeczności z wolą właścicielki gospodarstwa. Nie znajdują potwierdzenia wywody skarżącego, iż o fakcie przejęcia gospodarstwa przez Skarb Państwa dowiedział się dopiero w roku 1982, gdy w aktach sprawy znajduje się skierowane do niego pismo z dnia 12 lutego 1964 r., w którym został on poinformowany o przesłankach wydania decyzji z dnia [...] listopada 1963 r. Trudno zakładać, iż skoro o fakcie przejęcia gospodarstwa wiedział syn i podejmował określone działania będąc niezadowolony z tego faktu, mogła nie wiedzieć o tym jego matka. Jednocześnie brak jest jakichkolwiek dokumentów wskazujących, aby decyzja ta była kwestionowana przez K. Z. Z pewnością dowodem kwestionowania tej decyzji nie może być podnoszony przez skarżącego nieformalny akt darowizny, gdyż został on sporządzony w kwietniu 1963 roku, a więc przed wydaniem przedmiotowej decyzji i w czasie, gdy K. Z. czasowo zrezygnowała z przekazania gospodarstwa. Dokument potwierdzający zmianę woli właścicielki z tego okresu nie podważa wiarygodności woli późniejszego przekazania gospodarstwa w szczególnej sytuacji rodzinnej w jakiej znajdowała się K. Z. Tylko stwierdzenie oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia z wolą uprzedniej właścicielki (nie zależnie, czy byłoby to następstwem przestępstwa) mogłaby w danym przypadku prowadzić do uznania, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Tylko bowiem naruszenie prawa mające znamię rażącego umożliwia stwierdzenie nieważności decyzji w świetle brzmienia art. 156 § 1 pkt2 K.p.a. W tej sytuacji Minister słusznie skupił się na ocenie okoliczności faktycznych wydania decyzji, nie prowadząc postępowania w kierunku ustalenia, czy decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, polegającego na sfałszowaniu podpisu K. Z. Natomiast bez znaczenia, dla oceny czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, pozostaje podnoszona w skardze kwestia, iż brak jest dowodów aby K. Z. faktycznie pobierała rentę z tytułu przejęcia gospodarstwa, w sytuacji, gdy z mocy decyzji rentę taką, zgodnie z ustawą przyznano. Jedynie na marginesie można wskazać, iż akta sprawy potwierdzają przesłanie wniosku o wypłatę takiej renty do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w W. w dniu 16. grudnia 1963 r. Pozwala to domniemywać, iż świadczenie takie było wypłacane, choć jak wynika z akt sprawy (pismo KRUS oddział regionalny w W. z dnia 19 sierpnia 1997 r.), nie zachowała się w tym zakresie odnośna dokumentacja, gdyż została ona zniszczona zgodnie z przyjętymi zasadami dotyczącymi czasu przechowywania takich dokumentów. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie stwierdził, aby w zaskarżonym orzeczeniu mylnie przyjęto, iż nie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego K. Z. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.