III SA/Łd 199/04

Dnia 23 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska /spr./, p. o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 roku przy udziale sprawy ze skargi E.J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. l ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132 poz. 1115) i art. 138 § l kpa, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. nr [...] z dnia [...] nie stwierdzającej choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej u E.J. - postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż w 1994 r. skarżąca E.J. nabyła prawa do świadczeń rentowych w związku z rozpoznaną i stwierdzoną chorobą zawodową skóry - uczuleniowym zawodowym zapaleniem skóry z nadwrażliwością na nikiel i glutaraldehyd. Skarżąca została skierowana przez Niepubliczny ZOZ na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej. E.J. została poddana dwukrotnie badaniom specjalistycznym (zgodnie z § 5 wymienionego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów) w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz po odwołaniu się od orzeczenia tej Poradni w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. W wyniku przeprowadzonych badań E.J. uzyskała dwukrotne orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nie stwierdził choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej u E.J. Decyzja została wydana w oparciu o dokumentację o przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe oraz o orzeczenie lekarskie dwóch specjalistycznych uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, które stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odwołaniu od powyższej decyzji E.J. podniosła, że we wskazanych przychodniach specjalistycznych nie zostały przeprowadzone żadne badania w przedmiocie choroby zawodowej. Nie wykonano bowiem stosownych testów, ze względu na wystąpienie u badanej wyprysków na skórze rąk. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył co następuje. Zgodnie z § 2 pkt 1 rozpatrzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych - uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanej dalej "narażeniem zawodowym". Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o stwierdzeniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną jednostkę organizacyjną służby zdrowia. Z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że pani E.J. w latach 1976-1994 zatrudniona była na stanowisku pomocy dentystycznej w narażeniu na środki dezynfekcyjne (chloramina, glutaraldehyd, etanol skażony, para-formaldehyd) oraz na kontakt z niklem (narzędzia stomatologiczne). Narażenie zawodowe ustało w grudniu 1994 r. W wyniku przeprowadzonych badań E.J. uzyskała dwukrotne orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Orzeczenie WOMP Nr [...] z dnia [...] w ustaleniu klinicznym w pkt. l zawiera informację - obserwacja w kierunku astmy oskrzelowej pochodzenia zawodowego negatywna, a w uzasadnieniu informację, że zainteresowana od grudnia 1994 r. nie pracuje jako pomoc dentystyczna i nie ma zawodowego kontaktu z czynnikami alergizującymi oraz że pani E.J. nie spełnia zatem wymogu formalnego, koniecznego do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej, który określa, iż zgłaszanie oraz rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić w trakcie zatrudnienia lub po zakończeniu pracy w narażeniu, ale nie później niż w okresie, który został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w tym wypadku nie później niż rok. Orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] - Przychodni Chorób Zawodowych IMP w Ł. w uzasadnieniu zawiera informację: analiza dokumentacji lekarskiej przedłożonej przez pacjentkę, oraz będącej w posiadaniu Przychodni nie pozwala na rozpoznanie astmy oskrzelowej w okresie aktywności zawodowej pacjentki, tj. do 1994 roku oraz w okresie 8 lat od zakończenia pracy w charakterze pomocy dentystycznej. Również na podstawie obecnego badania nie znaleziono podstaw do rozpoznania astmy o podłożu zawodowym. Przychodnia Chorób Zawodowych IMP w Ł. w piśmie znak [...] z dnia [...] podtrzymała w pełni stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim i poinformowała, że pacjentka skierowanie do Przychodni Alergologicznej uzyskała dopiero na wrzesień 2002 r., natomiast skargi pacjentki na dolegliwości o charakterze duszności zostały pierwszy raz odnotowane w dniu 18 listopada 2002 r. dlatego też brak dowodów na to, iż pacjentka chorowała na astmę w okresie kontynuowania pracy zawodowej, bądź pierwszych pięciu lat po jej zakończeniu. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Powyższą decyzję E.J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że upoważnione jednostki organizacyjne służby zdrowia wydając orzeczenia lekarskie pominęły dokumentację chorobową, z której wynika, iż w latach od 1985 r. występowały u niej objawy silnych duszności oraz suchego kaszlu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca poparła skargę i wyjaśniła, iż swoje starania o uznanie astmy jako choroby zawodowej rozpoczęła na długo przed wejściem w życie rozporządzenia z 2002 r. Po zamknięciu rozprawy nadesłała pismo z dnia 19 listopada 2004 r przedstawiając plik dowodów ( dokumentacja medyczna) . Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej wyjaśnił w głosie do protokółu nadesłanym dnia 10 listopada 2004 r., iż skarżąca otrzymała od lekarza skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej wystawione na druku sporządzonym według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. ( DZ. U. nr 132 poz. 1121). Okoliczność ta zdaniem pełnomocnika organu odwoławczego niezbicie dowodzi, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej skarżącej zostało wszczęte i było prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych sposobu dokumentowania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132 poz. 115 )., bowiem oba wyżej przytoczone rozporządzenia weszły w życie jednocześnie i nie było możliwe stosowanie przez lekarzy takiego druku skierowania na badania wcześniej niż ten druk stał się obowiązujący. W tej sytuacji zdaniem pełnomocnika każdy dowód skarżącej przedstawiony na okoliczność, że skierowanie na badanie odbyło się przed 2 września 2002 r tj. przed dniem wejścia w życie tych przepisów będzie niewiarygodny. Wyjaśniono również, iż we wzorze druku skierowania na badania nie przewidziano miejsca na wpisanie daty – stąd brak daty w dokumencie złożonym do akt administracyjnych. Samo zatem wystawienie skierowania na badania na druku obowiązującym świadczy o tym, iż do postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej mają zastosowanie przepisy aktualnie obowiązujące, a nadto, iż ta data jest nieistotna bowiem wystawienie przez lekarza takiego skierowania nie wszczyna postępowania w sprawie choroby zawodowej , lecz jedynie stanowi podstawę do wszczęcia takiego postępowania przez właściwego inspektora sanitarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie sporna przede wszystkim pozostaje okoliczność czy postępowanie przed organem winno się toczyć według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65 poz. 294 ze zm. ), czy też według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r w sprawie wykazu chorób zawodowych, zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych sposobu dokumentowania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132 poz. 115 ). Okoliczność ta ma niezwykle istotne znaczenie dla skarżącej, gdyż w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 1983 r. astma oskrzelowa była wymieniona, a przepisy rozporządzenia nie uzależniały - tak jak obecnie obowiązujące przepisy - zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznania od okresu 1 roku po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Jest bezsporne w przedmiotowej sprawie, iż narażenie zawodowe ustało w przypadku skarżącej w 1994 r. Dokonując oceny czy organ prawidłowo ustalił i zastosował przepisy prawa w tym postępowaniu stwierdzić należy, iż zastosowanie przez organy w tym postępowaniu przepisów rozporządzenia z 2002 r. budzi poważne wątpliwości. Z art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynika, iż do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Zgodnie z treścią art. 37 tej ustawy - w postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 61. § 1 kpa - postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. § 2. Organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. § 3. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. § 4. O wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Nie budzi wątpliwości, iż organ wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie na wniosek skarżącej. Należy jednak zauważyć, iż z treści § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r w sprawie wykazu chorób zawodowych, zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych sposobu dokumentowania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. nr 132 poz. 115 ) wynika , iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej lub jej stwierdzenia , rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Zdaniem Sądu w tym składzie - użycie słowa " rozpoczęte", a nie " wszczęte" - tak jak w art. 61 kpa - było celowe z uwagi na sposób prowadzenia tego postępowania . Otóż postępowanie to rozpoczyna się – zgodnie z § 2 tego rozporządzenia zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej, a nie wszczęciem tego postępowania przez organ administracji. Zgłoszenia tego mogą dokonać osoby wymienione w § 3 pkt.3 rozporządzenia – w tym – lekarz który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u byłego pracownika ( § 3 pkt. 1 ppkt. 2 w związku z § 2pkt 2 rozporządzenia ). W aktach administracyjnych znajduje się dokument pn. " skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej " – bez daty. Skarżąca przedstawiła dokumentację medyczną swojej choroby w tym – skierowanie z dnia 15 lipca 2002 r do poradni specjalistycznej - alergologicznej i pulmonologicznej z rozpoznaniem u skarżącej astmy przez lekarza M.K.. Podniosła również, iż swoje starania o uznanie astmy jako choroby zawodowej rozpoczęła na długo przed wejściem w życie rozporządzenia z 2002 r. Nie można stwierdzić jednoznacznie bez dokładnego wyjaśnienia czy rozpoznanie to wiązało się ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż nie zostało wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości kiedy rozpoczęto postępowanie w sprawie choroby zawodowej skarżącej - czy przed dniem 3 września 2002 r ( wejście w życie rozporządzenia z 2002 r ) , czy też po tym dniu. Wyjaśnienie przez pełnomocnika organu braku daty w dokumencie i powołanie się na druk obowiązujący według nowych przepisów - nie może stanowić niezbitego dowodu na to, iż postępowanie rozpoczęto po dniu 3 września 2002 r. Okoliczności te mogą natomiast stanowić wskazówkę dla organu, który winien zbadać bardzo dokładnie dokumentację lekarską przedstawioną przez skarżącą oraz pozostałe dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych lub zebrać inne dowody i ustalić, który lekarz i kiedy zgłosił podejrzenie choroby zawodowej. Należy w tym miejscu podkreślić, iż w orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych w Ł. dnia 14 marca 2003 r o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej podniesiono, iż skarżąca nie spełnia wymogu formalnego koniecznego do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej, gdyż zarówno zgłoszenie jak i rozpoznanie choroby zawodowej - astmy oskrzelowej nie może nastąpić później niż w okresie 1 roku od ustania narażenia zawodowego. Z uzasadnienia tego nie można się zorientować czy skarżąca w ogóle jest chora na astmę, czy też nie jest chora. Uzasadnienie natomiast orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 15 maja 2003 r. jest niezmiernie lakoniczne, choć nie zawiera odniesienia do braku możliwości rozpoznania choroby zawodowej z przyczyn formalnych. Dodatkowe wyjaśnienie tej jednostki z dnia 29 października 2003 r pozostają w sprzeczności z przedstawioną przez skarżącą dokumentacją lekarską. Do tej okoliczności organ nie odniósł się w swoim uzasadnieniu , nie wiadomo także czy dokumentacją tą dysponowały jednostki wydające orzeczenia. Organ zatem przede wszystkim powinien ustalić kiedy rozpoczęto postępowanie w sprawie choroby zawodowej skarżącej, a następnie określić według jakich przepisów winno być ono prowadzone, jeśli okazałoby się, iż powinno być prowadzone według przepisów poprzednio obowiązujących – postępowanie winno być zmodyfikowane zgodnie z treścią tych przepisów, łącznie z wymogami w stosunku do orzeczeń lekarskich wynikających z utrwalonego orzecznictwa sądów w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.