II SA 4176/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie : Sędzia NSA Sędzia WSA Sędzia WSA Stanisław Gronowski Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Dorota Wdowiak Protokolant: Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego "K." S.A. w W. na decyzję Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia [...] grudnia 1999 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1.uchyla decyzję Zarządu Dróg Miejskich w W. z dnia [...] marca 1999 r. nr [...]; 2.stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 3.zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz skarżącego [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego "K." S.A. w W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. decyzje wymienione w pkt 1 i 2 nie podlegają wykonaniu W dniu [...] marca 1999 r. pracownicy Zarządu Dróg Miejskich w W. przeprowadzili na drodze W. – N. kontrolę pojazdu - samochodu ciężarowego marki [...] należącego do [...] Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego K. S.A. w W.. W trakcie kontroli ustalono ,że pojazd z przewożonym ładunkiem (żuraw) przekroczył dopuszczalne parametry , wynikające z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 40, poz.230). W tej sytuacji działający z upoważnienia Zarządu Miasta W. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w W. decyzją dnia [...] marca 1999 r. obciążył WPBP K. S.A opłatą drogową w wysokości [...] zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Na skutek wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w dniu [...] grudnia 1999 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję , powołując się dodatkowo na przepis art. 61 ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, który stanowi że jeżeli masa, naciski lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonym w ustępach 6,8 i 10 przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. W skardze do Sądu strona domagała się uchylenia tej decyzji powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1999 r. uznający za niezgodne z Konstytucją przepisy, na podstawie których zostały wymierzone kary pieniężne. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dróg Miejskich w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Postępowanie w sprawie niniejszej w dniu 18 kwietnia 2000 r. zostało zawieszone do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny zagadnienia prawnego zgłoszonego w postanowieniu NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r. /II SA 279/00/ i zostało podjęte w dniu 31 października 2003 r. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co na- stępuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyj- nych (Dz. U. Nr 153 poz.1269), • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana p.p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Pra- wo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 wymienionych wyżej przepisów wprowadza- jących sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Ad- ministracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy admini- stracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi. Odnośnie zarzutów podnoszonych w skardze stwierdzić należy, że Trybu- nał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 1999 r. w sprawie sygn. akt P 7/98, uznał, iż § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 paź- dziernika 1996 r. w sprawie opłat drogowych jest niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP ponieważ naruszał zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowił przepis o charakterze represyjnym. Natomiast w przedmiotowej sprawie obie decyzje administracyjne zostały wydane na podstawie § 9 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie opłat drogowych. Jednakże ta zmiana re- gulacji prawnej w zakresie opłat drogowych, zawartej w zakwestionowanym przez Trybunał przepisie, nie doprowadziła do usunięcia z porządku prawne- go wskazanych wad bowiem § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. posługiwał się nadal podobnymi instrumentami dla ustalenia opłat drogowych z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez stosowne- go zezwolenia, jak to miało miejsce w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 października 1996 r. (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r. II SA 1669/99). W wymienionym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził po- gląd, że stwierdzenie przez NSA na tle rozpoznawanej sprawy niekonstytucyj- ności § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 marca 1998 r. w sprawie opłat drogowych (w świetle skutków prawnych cytowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 7/98, wydanego w podobnej jury-dycznie sprawie) stanowi podstawę do uchylenia decyzji wydanej w oparciu o powoływany przepis. Zgodnie z treścią art. 145 a § 1 kpa w sytuacji, gdy Trybunał Konstytu- cyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. zobowiązuje Sąd do uchylenia decyzji w razie zaistnie- nia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania admi- nistracyjnego. Dlatego też ewentualne przyjęcie dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji braku orzeczenia Trybunału byłoby skutkiem dalej idącym, niż to przewidział ustawodawca dla spraw, w których Trybunał wcześniej się już wypowiedział. Z uwagi na powyższe okoliczności orzeczono jak w pkt. 1 wyroku, uchyla- jąc decyzję z dnia [...] marca 1999 r. Natomiast analizując decyzję z dnia [...] grudnia 1999 r. stwierdzić przede wszystkim należy, iż wydał ją ten sam organ, który wydawał decyzję w I instancji, czyli Zarząd Miasta W., w imieniu którego działał Zarząd Dróg Miejskich w W.. Stosownie do art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a zatem zgodnie z art. 127 § 2 kpa właściwym do rozpoznania odwołania strony jest organ administracyjny wyższego stopnia, chyba, że ustawa przewi- duje inny organ odwoławczy. W niniejszej sprawie Zarząd Miasta W. uzyskał prawo do wydawania decyzji administracyjnych jako zarządca dróg publicznych na mocy porozumienia zawartego w dniu 4 czerwca 1993 r. pomiędzy Wojewodą Warszawskim z Związkiem Dzielnic-Gmin Warszawy (Dz. Urz. Woj. Warszaw- skiego z 1993 r. Nr 12, poz. 128 ze zm.) w sprawie kompetencji do wydawa- nia decyzji administracyjnych w sprawach należących zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) do wyłącznej właściwości zarządców dróg. Porozumienie to, zgodnie z uchwałą NSA z dnia 8 listopada 1999 r. (sygn. akt OPK 20/99), jest umową kompetencyjną, będącą podstawą dla Zarządu Miasta W. do załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej zastrzeżonych dla zarządców dróg. Z kolei kompetencje Zarządu Dróg Miejskich w W. do wydawania decyzji administracyjnych w omawianym zakresie wywodzą się z art. 268 a kpa, lecz dotyczą jedynie decyzji wydawanych w pierwszej instancji. Brak jest natomiast podstaw prawnych do przyjęcia, iż Zarządowi Miasta W. i w konsekwencji Zarządowi Dróg Miejskich przysługiwał status "ministra" lub "samorządowego kolegium odwoławczego" w rozumieniu art. 127 § 3 kpa, a co za tym idzie, aby organy te władne były do ponownego rozpoznania spraw dotyczących opłat drogowych (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2002 r. II SA 2496/00). W zaistniałej sytuacji uznać trzeba, że Zarząd Dróg Miejskich wydając za- skarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 1999 r. naruszył właściwość funkcjonalną organu (art. 156 § 1 pkt 1 kpa), co uzasadnia stwierdzenie przez Sąd nieważności tej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z mocy art. 152 p.p.s.a. obydwie decyzje nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 i 209 p.p.s.a.