II SA/Ol 639/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Adam Matuszak Bogusław Jażdżyk (spr.) Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. sprawy ze skargi D. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"r. nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" r.; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 31 maja 2004r. "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. po rozpatrzeniu wniosku D. H. z dnia 30 kwietnia 2004r. przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad B. H. w okresie od l maja 2004r. do 12 września 2004r. (tj. do dnia orzeczonej niepełnosprawności dziecka) w kwocie 420zł miesięcznie. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 17 i 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.). Od decyzji odwołanie złożyła D. H., podnosząc, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż świadczenie nią określone zostało przyznane jedynie do 12 września 2004r. W ocenie odwołującej organ nie wziął pod uwagę art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który jej zdaniem stanowi podstawę prawną do wydania decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2005r. osobom, które w dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych otrzymywały zasiłek stały. Według odwołującej w takim przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na ten okres nabywa się niezależnie od tego, czy po dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych posiada się orzeczony stopień niepełnosprawności. Decyzją z dnia 16 sierpnia 2004r. Nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu końcowego przyznania świadczenia i orzekło, że datę końcową wypłaty świadczenia stanowić będzie dzień 30 września 2004r. Kolegium natomiast nie podzieliło stanowiska zawartego w odwołaniu, zgodnie z którym skarżąca winna otrzymać świadczenie pielęgnacyjne do dnia 31 sierpnia 2005r. Organ odwoławczy dokonując wykładni art. 17 i 58 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wskazał, że z treści art. 58 ustawy wynika, iż osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.), nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Przytoczone •25, brzmienie cytowanego wyżej art. 58 ustawy nie budzi wątpliwości co do tego, że warunkiem korzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego w okresie przejściowym jest wypełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w dotychczasowych przepisach dla zasiłku stałego. Art. 27 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, póz. 414 ze zm.) dla uzyskania zasiłku stałego z pomocy społecznej wymagał orzeczenia o niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami bądź orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium nie podzieliło argumentacji odwołania wskazującej, że w okresie przejściowym można otrzymać świadczenie pielęgnacyjne nawet wówczas, gdy dziecko nie ma orzeczonej niepełnosprawności. Ani w nowych przepisach o świadczeniach rodzinnych, ani też w poprzedniej ustawie nie przewidziano możliwości przyznania świadczenia związanego ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym, bez orzeczenia o niepełnosprawności. Opisane świadczenia tj. poprzednio zasiłek stały, a obecnie świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami, których przyznanie możliwe jest jedynie po uzyskaniu odpowiedniego orzeczenia. Uregulowanie zawarte w przepisie przejściowym nie eliminuje więc konieczności legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka. W tej sytuacji świadczenia pielęgnacyjne mogą zostać przyznane w tym okresie tylko osobom, których dzieci legitymują się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła D. H. W skardze nie zgodziła się z wykładnią przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. Skarżąca podniosła, że osoba, która do dnia l maja 2004r. otrzymywała zasiłek stały określony ustawą o pomocy społecznej z mocy art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2005r. z mocy ustawy. Osoba taka nie musi się więc w okresie przejściowym legitymować orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka. Skutkiem braku takiego orzeczenia zdaniem skarżącej będzie jedynie utrata prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po dniu 31 sierpnia 2005r. Skarżąca wywodziła, iż taka konstrukcja art. 58 ustawy wskazuje, że ustawodawca dał określony okres czasu osobom opiekującym się niepełnosprawnymi dziećmi i pobierającym do dnia l maja 2004r. zasiłek stały na uregulowanie i nabycie odpowiedniego orzeczenia. Skarżąca w lipcu 2004r. złożyła stosowny wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności dziecka, ale ze względu na przewlekłość toczącego się przed tym organem postępowania do dnia wniesienia skargi nie otrzymała stosownego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Zgodnie natomiast z art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że sąd rozpatrując sprawę we wskazanych granicach obowiązany jest zbadać z urzędu, czy wydana decyzja nie narusza prawa i została oparta na obowiązujących przepisach prawnych, sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję m. in. w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 58 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776, z późn. zm.), nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach. Przepis ten stanowi materialnoprawną podstawę do ubiegania się przez osoby w nim wymienione do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach określonych tym przepisem. Słuszne jest stanowisko organu odwoławczego co do tego, że warunkiem korzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego w okresie przejściowym jest wypełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w dotychczasowych przepisach do otrzymania zasiłku stałego. Sąd podziela także stanowisko Kolegium, iż art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być interpretowany w oderwaniu od innych przepisów tej ustawy, jak i ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Z ustaw tych w sposób jednoznaczny wynika, iż konieczną przesłanką do otrzymania poprzednio zasiłku stałego, czy też obecnie świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie stosownego orzeczenia o niepełnosprawności dziecka. Z tych względów zarzuty skargi, z których wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne w okresie przejściowym winno być przyznane do 31 sierpnia 2005r. niezależnie od tego, czy wnioskodawca legitymuje się takim orzeczeniem pozbawione są podstaw prawnych. Jak wskazano wyżej podstawą otrzymania w okresie przejściowym świadczenia pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2005r. było spełnianie przez wnioskodawcę warunków do przyznania zasiłku stałego w dotychczasowych przepisach. W aktach sprawy brak jest wniosku Nr "[...]" z dnia 30 kwietnia 2004r. wszczynającego postępowanie, ale z treści późniejszych pism złożonych przez skarżącą wynika, że domagała się ona przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2005r. Jak wspomniano wyżej, art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest podstawą materialnoprawną uprawniającą do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w okresie przejściowym. Skarżąca otrzymywała zasiłek stały do 30 kwietnia 2004r. Oznacza to, iż dziecko musiało wymagać opieki w zakresie określonym w art. 27 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia, czy dziecko wymaga opieki do dnia 31 sierpnia 2005r., było uzyskanie stosownego orzeczenia lekarskiego, od którego uzależniona jest wypłata świadczenia. Niemniej jednak, art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia prawa do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od tego, ażeby już w przeddzień wejścia w życie tejże ustawy wnioskodawca musiał legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności, z którego wynikałaby konieczność opieki nad dzieckiem do dnia 31 sierpnia 2005r. Warunkiem koniecznym do otrzymania świadczenia jest spełnianie do tego dnia przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia tj. wymaganie przez dziecko opieki określonej w art. 27 ustawy o pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, iż orzeczenie stanowi jedynie potwierdzenie faktu, że dana osoba wymaga takiej opieki, wskutek czego spełnia wymogi do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro skarżąca w momencie składania wniosku legitymowała się orzeczeniem, którym ustalono okresowy stopień niepełnosprawności do dnia 12 września 2004r., a domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do 31 sierpnia 2005r. rzeczą organu I instancji było zbadanie, czy skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia na taki okres i zobowiązanie jej do przedłożenia orzeczenia, z którego wynikałaby niepełnosprawność dziecka do 31 sierpnia 2005r. Konieczność wyjaśnienia tej kwestii w ocenie Sądu zachodziła tym bardziej, że w trakcie postępowania odwoławczego skarżąca złożyła wniosek o wydanie stosownego orzeczenia. Przy czym należy przyjąć, że złożenie orzeczenia przez stronę będzie dawało uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile orzeczenie to potwierdzi, że dziecko wymagało opieki uprawniającej do jego przyznania w okresie od dnia poprzedzającego wejście ustawy w życie do dnia 31 sierpnia 2005r. Tak będzie w istocie zawsze, gdy orzeczenie o niepełnosprawności potwierdza istnienie ciągłości w zakresie opieki sprawowanej nad dzieckiem uprawniającej matkę do pobierania świadczenia tj. w przypadku kiedy stopień niepełnosprawności datuje się np. od urodzenia, a niepełnosprawność orzeczono co najmniej do 31 sierpnia 2005r. Nieistotne jest natomiast, czy orzeczenie takie zostało wydane już w przeddzień wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy też w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 58 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Za takim stanowiskiem przemawia także i to, że świadczenie pielęgnacyjne podobnie jak wcześniej zasiłek stały mają charakter świadczeń obowiązkowych tzn. przysługują w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę warunków do jego przyznania. Skoro organ wydał decyzję przed ustaleniem, czy skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia do dnia 31 sierpnia 2005r. należy przyjąć, iż decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Ze względu na przedmiot sprawy należy także wskazać, że skarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 9 kpa, który stanowi, że organy administracji są obowiązane należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.