II OSK 400/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka – Muszyńska (spr. ), Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki, Bogusław Moraczewski, Protokolant Dorota Korybut – Orłowska, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. i M. A. i Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 grudnia 2004 r. sygn. akt SA/Sz 1471/03 w sprawie ze skargi M. J. i T. P. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki części obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie 2) zasądza od M. J. na rzecz G. i M. A. oraz Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie po 250 zł. (słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych) i od T. P. na rzecz G. i M. A. oraz Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie po 250 zł. (słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 1 grudnia 2004 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), uchylił decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2003 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Grodzkim Szczecin, wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) i nakazującą M. J. i T. P. rozbiórkę wybudowanych bez pozwolenia na budowę części obiektu budowlanego – wiatrołapu - od strony ulicy i werandy od strony ogrodu, dobudowanych do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w Szczecinie. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podał, że zaskarżone i poprzedzające ją decyzje wydane zostały bez wystarczającego wyjaśnienia okoliczności, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Nakaz rozbiórki wydany bowiem został w oparciu o okoliczności przyznane przez inwestorów we wniosku o legalizację tych robót i o wydanie pozwolenia na użytkowanie wybudowanych bez pozwolenia, ani zgłoszenia nowego ganku (wiatrołapu) i nowej werandy, które zostały rozebrane. Zdaniem Sądu, organy administracji nie rozważyły i nie oceniły wskazywanych przez inwestorów problemów technicznych, związanych z wykonaniem rozbiórki, jak również podnoszonego przez skarżących zarzutu, że wybudowanie ganku i werandy było remontem i przebudową części budynku, a nie budową obiektu budowlanego lub jego części, wobec czego do robót tych nie ma zastosowania przepis art. 48 Prawa budowlanego. Takie braki w analizie stanu technicznego i prawnego – zdaniem Sądu – uzasadniają przyjęcie, że decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 7,8, 9 i 77 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę do uchylenia tych decyzji. Skargi od tego wyroku wniesione zostały przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, reprezentowanego przez radcę prawnego oraz przez G. i M. A., reprezentowanych przez adwokata. W skardze Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zarzucono, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c pow. ustawy, w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny ustalony został w oparciu o przedłożoną przez inwestorów inwentaryzację i orzeczenie techniczne oraz oświadczenia M. J., zawarte w jego piśmie z dnia 24 września 2002 r. jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Stwierdzenie Sądu I instancji, że decyzje wydano w oparciu o nieustalony stan faktyczny z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, jest więc niezasadne. Skarżący zwraca przy tym uwagę na to, że skoro możliwe było wykonanie nowych części obiektu w miejsce wcześniej istniejących, to niezrozumiałe jest twierdzenie o niemożliwości technicznej ich rozbiórki. W skardze G. i M. A., zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. przepisu art. 91 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie uczestnikom postępowania zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 1 grudnia 2004 r. Z tych względów skarżący zarzucają naruszenie postępowania - art. 183 § 2 pkt 5 pow. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na skutek pozbawienia ich możliwości obrony swoich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymagała skarga kasacyjna G. i M. A., podnosząca zarzut nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Jest w sprawie niesporne, że G. i M. A., jako właściciele nieruchomości przylegającej do nieruchomości, na której wykonano roboty budowlane związane z budową (dobudową) ganku i werandy do istniejącego budynku mieszkalnego, usytuowanego bezpośrednio przy granicy z ich nieruchomością, mają przymiot strony w tym postępowaniu, brali udział w postępowaniu przed organami administracji I i II instancji, zostały doręczone im decyzje, wydane w tym postępowaniu, a w zarządzeniu o wyznaczeniu sprawy na rozprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w dniu 1 grudnia 2004 r. wymienieni zostali jako uczestnicy postępowania, których należy zawiadomić o terminie tej rozprawy. Akta sprawy potwierdzają zarzut skarżących, że nie zostali oni powiadomieni o terminie rozprawy i z tego powodu – nie uczestniczyli w tej rozprawie i – jak twierdzą – nie mieli możliwości obrony swoich praw w przedmiotowej sprawie, poprzez wykazanie bezzasadności zarzutów i argumentów M. J. i T. P. W tych okolicznościach uznać należało, iż zarzut nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 pow. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest w pełni uzasadniony, co skutkować musi uchyleniem zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 pow. ustawy. Oceniając skargę kasacyjną wniesioną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut wydania wyroku Sądu I instancji z naruszeniem przepisu postępowania, a dokładnie – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c pow. ustawy - jest trafny. Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia samowoli budowlanej i w dacie wydawania decyzji przez organy I i II instancji, nakładał na właściwy organ nadzoru budowlanego, bezwzględny obowiązek nakazania rozbiórki jeśli roboty wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W sprawie było niesporne, że na wybudowanie werandy i ganku, inwestorzy nie uzyskali pozwolenia na budowę. Nie zgłaszali także zamiaru przystąpienia do remontu budynku mieszkalnego, obejmującego odtworzenie wcześniej istniejących tych części budynku. Powołany przepis art. 48 Prawa budowlanego nie uzależniał wydania nakazu rozbiórki od żadnych innych okoliczności, tj. przyczyn i skutków tego stanu rzeczy, prawidłowości technicznych wykonanych robót czy trudności technicznych lub kosztów związanych z rozbiórką. Przyjęta więc w wyroku Sądu I instancji okoliczność niedokonania ustaleń w tych kwestiach, jako podstawa do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organów administracji, nie mogła mieć żadnego wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej więc wpływu istotnego – jak tego wymaga przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c pow. ustawy – o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.