I OSK 304/05

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2005-10-20

Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Wojciech Chróścielewski, Henryk Dolecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres praktycznej nauki zawodu, podczas której wykonywano prace spawalnicze, może zostać zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego?
Ratio decidendi
Okres praktycznej nauki zawodu, nawet jeśli obejmował prace spawalnicze, nie może zostać zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, jeśli praca ta nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a także nie stanowiła głównego przedmiotu działalności ucznia. W przypadku ucznia, który uczył się zawodu ślusarza i wykonywał prace spawalnicze jako pomocnik lub sporadycznie, nie spełnia on wymogów określonych w przepisach dotyczących pracy w szczególnych warunkach.
Stan faktyczny
Ryszard C. ubiegał się o zasiłek przedemerytalny, jednak organ odmówił przyznania tego świadczenia, uznając, że nie udowodnił wymaganego 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Kluczowym elementem sporu był okres praktycznej nauki zawodu w latach 1969-1972, podczas którego skarżący wykonywał prace spawalnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że praca ucznia nie spełniała kryteriów pracy w szczególnych warunkach. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.), Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski, Henryk Dolecki, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ryszarda C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 628/03 w sprawie ze skargi Ryszarda C. na decyzję Wojewody D. z dnia 18 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2004 r. 4/II SA/Wr 628/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Ryszarda C. na decyzję Wojewody D. z dnia 18 stycznia 2003 r. (...) w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wojewoda D. decyzją z dnia 18 stycznia 2003 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu D. z dnia 25 listopada 2002 r. o przyznaniu Ryszardowi C. prawo do zasiłku dla bezrobotnych i odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego wskazując jako podstawę prawną przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23, art. 24 ust. 1 i 3, art. 25 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 1 pkt 6, art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /....../ /Dz.U. nr 154 poz. 1793/ i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 11 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 17 lutego 2001 r. /Dz.U. nr 154 poz. 1793/ osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Zgodnie z przepisem art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązującym w dacie złożenia wniosku przez skarżącego, zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznawanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Podkreślono, iż strona bezsprzecznie w dniu rejestracji tj. 2 lipca 2001 r. udokumentował świadectwami pracy okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat, 8 miesięcy i 10 dni. Spór w sprawie dotyczy długości okresu wykonywania przez stronę pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Wyjaśniono, że Ryszard C. świadectwami pracy udowodnił, że posiada okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych wynoszący 12 lat 6 miesięcy i 12 dni, natomiast na potwierdzenie brakujących lat pracy w warunkach szczególnych wskazał okres pracy w Warsztacie Ślusarsko-Mechanicznym w Z. od 1 października 1969 r. do 1 października 1972 r. oraz wniósł o przesłuchanie trzech świadków, którzy mieli potwierdzić fakt wykonywania pracy przez niego w warunkach szczególnych w tym okresie. Organ odwoławczy zgodził się z poglądem wyrażonym przez Starostę Powiatu D., że w myśl przepisów dotyczących zatrudnienia, obowiązujących w latach 1969-1972, młodociani nie mogli być zatrudniani w szczególnych warunkach oraz w godzinach nadliczbowych oraz, że strona uczyła się rzemiosła w zawodzie ślusarstwo ogólne, a więc jako uczeń nie mógł samodzielnie spawać lub toczyć. Za uzasadnione uznał organ odwoławczy stanowisko Starosty, że okres wykonywania przez stronę pracy w Warsztacie Ślusarsko-Mechanicznym w Z. od 1 października 1969 do 1 października 1972 r. nie może zostać zaliczony do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy a w szczególności zaznania świadków, którzy potwierdzili fakt, iż podobnie jak oni, Ryszard C. uczył się rzemiosła, wykonując w czasie tej nauki roboty spawalnicze oraz kowalskie. Zgromadzone dowody w sprawie nie pozwalają uznać, że we wskazanym wyżej okresie strona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Dlatego też podzielono stanowisko Starosty D., że Ryszard C. nie udowodnił wymaganego okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, bo wykazany okres 12 lat, 6 miesięcy i 12 dni, nie przekroczył 15 lat a tym samym nie spełniał warunków do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Ryszard C., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przepisów załącznika Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach - Dział XIV poz. 12, oraz przepisów art. 11 i 107 par. 3 Kpa. Zdaniem skarżącego udowodnił on wymagany okres zatrudnienia ogółem, w tym 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach czyli spełnił ustawowe wynikające z art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przesłanki do przyznania stronie zasiłku przedemerytalnego. Praca "przy spawaniu" a nie jak twierdzi organ administracji - "jako spawacza" przesądza o tym, że strona była narażona na uszczerbek na zdrowiu, zatem pracował w szczególnych warunkach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę przede wszystkim powołał się na przepis art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ pozwalający temu sądowi rozpoznać wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę Ryszarda C. a nie rozpoznaną przed dniem 1 stycznia 2004 r. Podstawowym zaś zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia w sprawie zdaniem Sądu I instancji było ustalenie czy odbyta przez stronę praktyka w Warsztacie Ślusarsko-Mechanicznym w Z. należącym do Eugeniusza B. była pracą uznawana w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wykazano, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadniał przyjęcie przez organy obu instancji, że skarżący w czasie praktycznej nauki zawodu trwającej od 1 października 1969 r. do 1 października 1972 r. wykonywał roboty spawalnicze, ślusarskie oraz kowalskie. Świadkowie przesłuchani w sprawie zgodnie podali, że tak jak skarżący wykonywali jako uczniowie głównie czynności pomocnicze przy pracach spawalniczych, ślusarskich oraz kowalskich, przy czym miejscem pracy była jedna hala oraz kuźnia. Nie bez znaczenia jak zauważono jest też fakt, że skarżący uczył się rzemiosła w zawodzie ślusarstwo ogólne. Tym samym Sąd uznał, że trudno jest przyjąć, ażeby stale wykonywał tylko prace spawalnicze /pomagając czy samodzielnie/, bądź przebywał cały czas obok stanowiska spawalniczego. Zasady logiki i doświadczenia życiowego w ocenie Sądu nakazują uznać za wiarygodne zeznania świadków, według których uczniowie wykonywali wszystkie czynności właściwe dla konkretnego warsztatu, a więc w zależności od potrzeb były to prace spawalnicze, ślusarskie, kowalskie, oraz tokarskie. Sam skarżący w piśmie z dnia 3 lipca 2002 r. również podał, że wykonywał czynności ślusarza i spawacza. Dlatego też wykazano, iż słusznie organy obu instancji przyjęły, że wykonywana przez skarżącego praca podczas nauki zawodu nie była "pracą przy spawaniu". Zaznaczono także, iż zgodnie z przepisem par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze - okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. W świetle okoliczności sprawy jak wywiedziono organy orzekające obu instancji prawidłowo stwierdziły, że praca wykonywana przez skarżącego w czasie nauki zawodu nie spełniała kryteriów ustawowych warunkujących uznanie jej za okres pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Stanowisko organów administracji zdaniem Sądu I instancji znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym i ocenionym zgodnie z przepisami art. 7, 77 i 80 Kpa. Drugorzędne w tych okolicznościach jak wywiedziono znaczenie miał zarzut skargi dotyczący zakazu zatrudniania młodocianych w szczególnych warunkach oraz wysokości osiąganego wynagrodzenia w badanym okresie gdyż argumenty te podnoszone były jedynie dla wzmocnienia stanowiska o braku wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, a to prowadziło do uznania przez Sąd I instancji, że w sprawie nie został udowodniony co najmniej 15 letni okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze co nakazywało oddalić wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Skargę kasacyjną od powyższego wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik Ryszarda C. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie par. 1 ust. 1 i 2 oraz par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ i pkt 12 Działu XIV Załącznika do tego rozporządzenia a w konsekwencji naruszenie art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./. W motywach skargi kasacyjnej wyjaśniono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielając pogląd prawny organów administracji pośrednio też jakby zaakceptował pogląd, iż praca w warunkach szczególnych /w latach 1969-1972/ dotyczyła tylko i wyłącznie zatrudnienia w jednostkach państwowych. Podkreślono, że z wywodów Sądu wynika, że skarżący miał w umowie ustalone, że uczy się zawodu ślusarza to jego praca nie mogła być praca przy spawaniu i, że istotne też w sprawie było ustalenie charakteru konkretnie wykonywanej pracy przez samego skarżącego, która musiała być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu obowiązującym. To stałe i w pełnym wymiarze czasu wykonywanie pracy odnosi się jak wskazano w skardze kasacyjnej nie do stanowiska pracy osoby pracującej, ale do stanowiska pracy ślusarza czyli formalistycznie i bez uwzględnienia realiów życia i konkretnej spornej sytuacji. Wyjaśniono, iż niezależnie od treści umowy wszyscy uczniowie w tym prywatnym zakładzie pracowali praktycznie przy spawaniu i wyłącznie tylko w jednym pomieszczeniu. Ich pracodawca produkował kotły centralnego ogrzewania, co oznaczało, że pracownicy cięli blachy i je czyścili /przygotowywali do spawania/, z których to spawanych odpowiednio blach powstawały piece co. Prace ślusarskie były zupełnie marginalne. Nieuprawnione jest też absolutyzowanie pojęcia stałego wykonywania określonej pracy. Nie pozbawia charakteru pracy przy spawaniu jednoczesne sporadyczne wykonywanie prac ślusarskich. Skarżący jak zaznaczono cały czas tkwił w tym samym pomieszczeniu spawalni i w początkowej fazie nauki tylko pomagał spawaczowi a później sam spawał. Natomiast naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawa materialnego art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, polega na tym, że nie zastosował w sposób zgodny z ich treścią a także z ich celem /ochronnym/ lecz dokonał wykładni contra legem. Nieuprawnione jest bowiem dodawanie w trybie wykładni do jasno brzmiącego sformułowania "praca przy spawaniu" warunków dodatkowych w postaci formalnego zawarowania, by było to tylko i wyłącznie praca spawacz, by była ona także zgodna z umową o prace i by pracodawca przestrzegał bezwzględnie przepisów prawa pracy. Takich dodatkowych warunków wspomniane przepisy nie formułują. Przepis dotyczy pracy przy spawaniu a nie pracy polegającej na osobistym wykonywaniu na podstawie umowy o pracę technicznej czynności spawania. Gdyby ustawodawca chciał ograniczyć zastosowanie tego przepisu tylko do spawaczy sensu stricto użyłby sformułowania "prace spawaczy" lub równorzędnego. Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest bardzo sformalizowanym środkiem prawnym jest obwarowana przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego Ryszarda C. oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 174 pkt 1 cytowanej ustawy skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd /porównaj wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. OSK 121/04 - ONSAiWSA 2004 Nr 1 poz. 11/. W ramach wskazywanego zarzutu powołano przepis par. 1 ust. 1 i 2 oraz par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./ i pkt 12 Działu XIV Załącznika do tego rozporządzenia a w konsekwencji naruszenie art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podstawą przyznania zasiłku przedemerytalnego w oparciu o cytowany przepis art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest legitymowanie się przez bezrobotnego okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 35 lat dla mężczyzn lub 30 lat dla mężczyzn w tym 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Rodzaje i stanowiska pracy w warunkach szczególnych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze /Dz.U. nr 8 poz. 43 ze zm./. Zgodnie z przepisem par. 1 ust. 1 cytowanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r.- uregulowania tego rozporządzenia stosuje się do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymienione w par. 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego aktu normatywnego. Według zaś par. 1 ust. 2 rozporządzenia właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wymienione w wykazach A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia. Wykazy stanowisk stosuje się także w jednostkach organizacyjnych wymienionych w ust. 3 tego przepisu. Określając zatem podmiotowy zakres obowiązywania tego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., podnieść należy, iż decydujące znaczenie ma przepis cytowanego wyżej par. 1 rozporządzenia, który zgodnie z zawartym w art. 55 ustawy upoważniającej, nie różnicuje pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze ze względu na rodzaj zakładu. Tym samym należy uznać, że przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach - mają zastosowanie również do pracowników zatrudnionych przez prywatnego pracodawcę. Pogląd ten jest już ugruntowany w judykaturze - porównaj wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 25/99 - OSNAPU 2000 nr 12 poz. 453/. Zauważyć w tym miejscu należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie przyjął stanowiska, że przepisy powołanego rozporządzenia nie mają zastosowania do prywatnego pracodawcy skoro merytorycznie ocenił charakteru wykonywanej przez skarżącego pracy w takim zakładzie w odniesieniu do uregulowań powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Zatem do uznania konkretnego rodzaju lub stanowiska pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze istotne jest to czy jest to praca wymieniona w par. 4-15 rozporządzenia oraz wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia, natomiast wykazy stanowisk ustalone przez właściwe podmioty w odniesieniu do podległych zakładów pracy mają jedynie charakter techniczno-porządkowy. Równocześnie niezbędne jest przy ubieganiu się o uznanie pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze spełnienie przesłanki określonej w par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, zaś przepis ten stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującej na danym stanowisku. Zatem wykładnia gramatyczna dotycząca tego przepisu pozwala jednoznacznie uznać iż odnosi się on do pracy wykonywanej niezmiennie, jednakowo, ciągle, przez cały czas i zawsze. Tym samym musi to być praca stale wykonywana w pełnym wymiarze takich czynności, bez przerwy na inną pracę i do tego osobiście przez osobę, która wywodzi z tego dla siebie pozytywny skutek. Przebywanie jedynie czasowo w środowisku pracy w tzw. narażeniu zawodowym, w którym inne osoby wykonywały pracę mogącą być uznaną za wykonywaną w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie stanowi podstawy do przyznania takiego uprawnienia. W załączniku do omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. zawierającego wykaz prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie upoważnia do niższego wieku emerytalnego w tym Działu XIV dotyczącego - Prac różnych - w pkt 12 wskazano prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowym. Skarżący Ryszard C. ubiegał się w toku przedmiotowego postępowania o zaliczenie praktycznej nauki zawodu jako młodociany w Warsztacie Ślusarsko-Mechanicznym w Z. w okresie od 1 października 1969 r. do 1 października 1972 r. jako okresu pracy w szczególnych warunkach powołując się na przesłankę wykonywania prac przy spawaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku ustalił, że skarżący w ramach praktycznej nauki zawodu w Warsztacie Ślusarsko-Mechanicznym w Z. należącym do Eugeniusza B. w opisanym wyżej okresie jako uczeń wykonywał roboty spawalnicze, ślusarskie oraz kowalskie. Przesłuchani w sprawie świadkowie zgodnie podali, iż jako uczeń skarżący wykonywał głównie czynności pomocnicze przy pracach spawalniczych, ślusarskich oraz kowalskich przy czym miejscem pracy była jedna hala oraz kuźnia. Tym samym Sąd I instancji przyjął, że wykonywana przez skarżącego praca podczas nauki zawodu nie byłą pracą przy spawaniu przy czym także uznano, że strona uczyła się rzemiosła w zawodzie ślusarstwo ogólne i stale nie wykonywała tylko prac spawalniczych. Ustalenia te nie zostały zakwestionowane w skardze kasacyjnej w ramach zarzutu z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszenia prawa procesowego mimo, że pełnomocnik skarżącego kwestionuje te ustalenia przedstawiając wyłącznie niepotwierdzoną materiałem dowodowym wersję skarżącego. Brak wskazania w skardze kasacyjnej przepisów procedury sądowej, które zdaniem autora skargi kasacyjnej zostały naruszone, nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na podważenia tak ustalonego stanu faktycznego sprawy. Skoro stan faktyczny sprawy nie został skutecznie podważony to przechodząc do skontrolowania procesu subsumpcji przedmiotowego stanu faktycznego pod zastosowane przez Sąd I instancji przepisy prawa materialnego tj. art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001 nr 6 poz. 56 ze zm./ w związku z przepisami par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze i pkt 12 Działu XIV Załącznika do tego rozporządzenia przyjąć należy, iż Sąd I instancji w okolicznościach tej sprawy dokonał właściwej ich wykładni i prawidłowo je zastosował. Jest niesporne, że skarżący legitymował się okresem zatrudnienia wynoszącym 30 lat 8 miesięcy i 10 dni i udokumentował okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze wynoszący 12 lat, 6 miesięcy i 12 dni. Dlatego też, nie zaliczenie skarżącemu praktycznej nauki zawodu do okresu pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wobec nie wykonywania stale i w pełnym zakresie prac przy spawaniu, stanowiło podstawę odmowy przyznana stronie zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37j ust. 1 cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stąd też nie można skutecznie Sądowi I instancji zarzucić wobec wydanego orzeczenia naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego też na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji oddalając skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło