III SA/Wa 257/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Asesor WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia ... listopada 2003 r. nr ... w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia ... lutego 2003 r. nr ...; 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. Prezydent W. decyzją z dnia ... lutego 2003r. nr ... ustalił wysokość podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul..., za rok 2003 w łącznej kwocie 3.567,40 zł na rzecz L. S. W odwołaniu podatnik podniósł, że stawki podatku są zbyt wysokie, zaś pomieszczenia są w bardzo złym stanie. Twierdził, iż stawka 16,83 zł za pomieszczenie o pow. ... m2 będące piwnicą znajdującą się w nie ogrzewanym budynku gospodarczym w stanie surowym, za wynajęcie którego otrzymuje on 3,30 zł, jest za wysoka. Za zawyżoną uznał też stawkę 5,62 zł za pozostałe części budynku. Zakwestionował zasadność obliczenia podatku od konstrukcji stalowej, nieoszklonej, która przed 40 laty została postawiona z przeznaczeniem na szklarnię. Zwrócił uwagę, że budynek potraktowany jako mieszkalny mający pomieszczenia w stanie surowym, bez ogrzewania, nie został przyjęty przez Wydział Architektury jako nie nadający się do użytkowania. Zadał pytanie, dlaczego od tego budynku został wymierzony podatek. Nie zgodził się z przyjętą do opodatkowania powierzchnią budynków ... m2, jego zdaniem prawidłową jest powierzchnia ... m2. Zgłosił też zastrzeżenia co do wskazanej w decyzji powierzchni działki. Wskazał, że zgodnie z aktem notarialnym i wypisem z księgi wieczystej nieruchomość ma ... m2 i od takiej powierzchni płacił podatek przez 40 lat. Od trzech lat powierzchnia działki została zmniejszona o ... m2. Poinformował, że jest [...] o znacznej utracie zdrowia, wymagającym opieki, a przy tym jego dochód miesięczny nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia ... listopada 2003r. nr... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Stwierdziło, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) Rada Gminy określa wysokość stawek podatku od nieruchomości. W uchwale Rady W. z dnia ... grudnia 2002r. Nr ... w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na rok 2003 określono wysokość stawek w podatku od nieruchomości. Uchwała ta jest prawem obowiązującym na terenie Miasta W. Wysokość podatku od nieruchomości została naliczona zgodnie z obowiązującym prawem. Podkreśliło, iż Kolegium Odwoławcze nie jest organem kompetentnym do zmiany lub uchylenia tej uchwały i tym samym zarzut dotyczący wysokości stawek od nieruchomości nie może być uwzględniony. Przyjęte przez organ I instancji stawki podatku od budynków uznało za prawidłowe. Zwróciło uwagę, że na nieruchomości jest prowadzona działalność gospodarcza. Odnośnie powierzchni nieruchomości Kolegium wyjaśniło, że została ona ustalona w oparciu o dane z wypisu z rejestru gruntów, które dla organu podatkowego są wiążące. Zaznaczyło, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie jest zależny od dochodu, który ewentualnie właściciel nieruchomości uzyskuje. W skardze L. S. podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że nie prowadzi działalności gospodarczej, czego najlepszym dowodem jest jego [...]. W piśmie procesowym utrzymywał, iż protokół z grudnia 1998r. sporządzony na okoliczność określenia stanu faktycznego nieruchomości, którego ustalenia stały się podstawą wymiaru podatku za 2003r., został sfałszowany co do metrażu pomieszczeń. Z tego względu nie podpisał tego protokołu. Poinformował o uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji organu I instancji w sprawie podatku od nieruchomości za 2004r.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie nie został wyjaśniony stan faktyczny i prawny zarówno w zakresie zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynków znajdujących się na nieruchomości położonej w W. przy ul..., stanowiącej własność L. S., jak i podlegającej opodatkowaniu powierzchni tych budynków. Skarżący utrzymywał, iż budynek potraktowany przez organy podatkowe jako mieszkalny nie podlega podatkowi od nieruchomości, gdyż w rzeczywistości takim nie jest. Nie został on wykończony i z tego względu "nie został przyjęty przez Wydział Architektury jako nie nadający się do użytkowania". Zakwestionował zasadność obliczenia podatku od konstrukcji stalowej, która przed 40 laty została postawiona z przeznaczeniem na szklarnię. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wypowiedziało się w żadnej z tych kwestii. Stanowisko organów podatkowych nie znajduje też uzasadnienia w aktach sprawy. Tymczasem zgodnie z art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub jego części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Z przepisu tego wynika, że aby dany budynek mógł być opodatkowany nie wystarcza jego istnienie, ale poza tym budowa jego winna być zakończona albo powinno nastąpić rozpoczęcie jego użytkowanie, jeżeli miało ono miejsce przed ostatecznym wykończeniem budynku. Mając na uwadze kryteria ustanowione omawianym przepisem wyjaśnienia wymaga, czy budynek uznany przez organy podatkowe jako mieszkalny jest nim w rozumieniu tego przepisu, jak też i innych przepisów przywołanej ustawy, a zatem czy podlega on opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Zwrócenia uwagi wymaga, że przy kwalifikowaniu przedmiotu opodatkowania należy brać pod uwagę postanowienia art. 2 przywołanej ustawy, który w ust. 1 stanowi, iż opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Według zaś art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 określenie "budynek" oznacza obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach, natomiast określenie "budowla" oznacza obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Tylko tak rozumiane obiekty budowlane podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Dlatego obiekt nazwany przez skarżącego "konstrukcją stalową" może podlegać opodatkowaniu wyłącznie po uprzednim wykazaniu, że spełnia kryteria budowli. Jak już powiedziano, takich ustaleń organy podatkowe nie poczyniły, więc przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinny doprowadzić do wyjaśnienia tej kwestii. Kierując się przytoczonymi regulacjami prawnymi ocenie winny poddać również pozostałe obiekty budowlane znajdujące się na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, określane jako: "budynek z blachy", "budynek murowany". Z zaskarżonej decyzji, ani z ją poprzedzającej, nie wynika, na jakiej podstawie została określona podlegająca opodatkowaniu powierzchnia budynków. W aktach sprawy znajduje się protokół z przebiegu kontroli z dnia ... grudnia 1998r. przeprowadzonej na terenie nieruchomości położonej w W. przy ul..., stanowiącej własność L. S., według którego na terenie nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny o pow. ok. ... m2, budynek z blachy o pow... m2 i budynek murowany o pow... m2. Budynek z blachy i budynek murowany są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Jest w nich też wykaz nieruchomości z dnia ... maja 2001r. sporządzony przez L. S., zgodnie z którym na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny o pow... m2, zabudowania uboczne związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow... m2, zabudowania uboczne nie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow... m2, grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej ...m2, grunty będące użytkami rolnymi o pow... arów, ogólna powierzchnia gruntów - ... m2. Z kolei w decyzji organu I instancji jako "tytuł podatku" wskazano budynek mieszkalny - ... m2, budynek zajęty do prowadzenia działalności gospodarczej - ... m2, pozostałe budynki lub ich części - ... m2, grunty związane z działalnością gospodarczą - ... m2, grunty pozostałe - ... m2. Żadne z tych danych nie pokrywają się - inne wykazał protokół, inne podatnik, a jeszcze inne zostały zawarte w decyzji ustalającej podatek od nieruchomości. Przy takiej rozbieżności w rozmiarze powierzchni stanowiącej podstawę opodatkowania nie do zaakceptowania jest stanowisko organów podatkowych utrzymujących, iż podatek od obiektów budowlanych został ustalony prawidłowo. Brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który uprawniałby te organy do takiego stwierdzenia. Zasadniczo przy ustalaniu podatku brane są pod uwagę, złożone przez osobę fizyczną, informacje o nieruchomościach i obiektach budowlanych (art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). W niniejszej sprawie informacje złożone przez podatnika nie zostały uwzględnione, bez podważenia ich wiarygodności i wskazania przyczyny. Nie zostały też wzięte pod uwagę ustalenia poczynione w protokole kontroli z dnia ... grudnia 1998r., a zatem jedyne dokumenty istniejące w przedmiotowej sprawie zostały pominięte bez wyjaśnienia takiego stanu rzeczy. Nie wskazano, w jaki sposób określono dane zawarte w decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2003r.. W tej sytuacji bezwzględnie wymagane jest ustalenie rzeczywistej powierzchni obiektów budowlanych podlegających opodatkowaniu, przy zachowaniu wszystkich norm prawa materialnego i proceduralnego. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy obu instancji wydając decyzje w niniejszej sprawie naruszyły szereg przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a w szczególności art. 122 i art. 187, poprzez zaniechanie podjęcia działań mających na celu dokładne zbadanie stanu faktycznego sprawy oraz art. 191, art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6, nie dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wyjaśniając przesłanek, którymi kierowały się stwierdzając zasadność opodatkowania budynków i uwzględniając wskazaną w decyzji ich powierzchnię. Przede wszystkim jednak z naruszeniem art. 123 i art. 200 tej ustawy pozbawiły skarżącego udziału w postępowaniu podatkowym. Z akt sprawy wynika, iż w żadnym stadium postępowania nie brał on udziału w prowadzonym postępowaniu, nie został powiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Już tylko z tego ostatniego względu wydane w rozpatrywanej sprawie decyzje kwalifikują się do uchylenia. Uchybienie to ma bowiem istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż umożliwienie podatnikowi udziału w postępowaniu dałoby mu szansę na przedstawienie dowodów, żądania przeprowadzenia dowodu, złożenia wyjaśnień, które to działania mogłyby doprowadzić do wyjaśnienia sprawy i niewątpliwie pozwoliłyby mu pozostać w przekonaniu, że postępowanie zostało przeprowadzone z należytą starannością, z wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Natomiast w odniesieniu do pozostałych zarzutów L. S., tj. zastosowania zbyt wysokich stawek podatku i przyjęcia niewłaściwej powierzchni nieruchomości gruntowej rację należy przyznać Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, przy zastrzeżeniu, że przed zastosowaniem danej stawki podatkowej zostanie dokonana prawidłowa kwalifikacja budynków i budowli. Zgodnie z twierdzeniem tego organu wysokość stawek podatku od nieruchomości określa, w drodze uchwały, rada gminy, o czym stanowi art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Działając w ramach przyznanych kompetencji Rada W. w uchwale z dnia ... grudnia 2002r. Nr... w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na rok 2003 określiła wysokość stawek w podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie Miasta W. Organy podatkowe ustalając podatek od nieruchomości obowiązane są stosować stawki podatku określone w tej uchwale i nie są władne ich zmieniać. Prawidłowe jest też stanowisko Kolegium odnośnie związania organów podatkowych w zakresie ustaleń co do powierzchni nieruchomości danymi wynikającymi z wypisu z rejestru gruntów. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.). W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1994r. III SA 1685/93, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1999 nr 2, poz. 67, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 1995r. SA/Wr 1703/94, Wspólnota 1995 nr 42, poz. 24, wyrok SN z dnia 13 lutego 2003r. III RN 22/02, OSNP 2004 nr 6, poz. 92). Dane wynikające z ewidencji gruntów lub budynków mogą być oczywiście zakwestionowane, a wynikające z nich domniemanie zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy może być obalone. Jednakże weryfikacja tych danych nie może być przeprowadzona przez organy podatkowe, gdyż nie posiadają one takich kompetencji. Organy właściwe do prowadzenia ewidencji i sposób korygowania danych w nich zawartych zostały określone w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jeżeli więc skarżący kwestionuje zgodność danych wynikających z ewidencji gruntów ze stanem faktycznym, to powinien najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w powołanym akcie prawnym, a następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych w oparciu o ewidencję gruntów i budynków (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994r. III SA 911/94, OSS 1994 nr 4-5, poz. 164). Z wypisu z rejestru gruntów z dnia ... marca 1999r. wynika, że nieruchomość stanowiąca własność L. S. obejmuje ... ha i taka powierzchnia nieruchomości stanowi podstawę opodatkowania. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), postanowiono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 wyżej wymienionej ustawy uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.