I OSK 434/05
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-02-03
Skład orzekający: Izabella Kulig - Maciszewska, Irena Kamińska, Joanna Runge – Lissowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, który posiada lokal mieszkalny na innej podstawie niż decyzja administracyjna (np. spółdzielcze prawo lokatorskie), ale w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, jest uprawniony do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego tylko wtedy, gdy spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ale lokalu takiego nie otrzymał. Posiadanie lokalu mieszkalnego na innej podstawie prawnej, nawet w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, oznacza zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i wyklucza prawo do pomocy finansowej.Stan faktyczny
B. O., funkcjonariusz Służby Więziennej, złożył wniosek o pomoc finansową na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego. Organy administracji odmówiły przyznania pomocy, uznając, że funkcjonariusz posiada już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, zajmując lokal na podstawie spółdzielczego prawa lokatorskiego w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że czas złożenia wniosku nie ma znaczenia, a pomoc finansowa jest świadczeniem ekwiwalentnym za niezrealizowane prawo do lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i oddalił skargę B. O. Odstąpiono od zasądzania kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska, Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.), Joanna Runge – Lissowska, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Generalnego Służby Więziennej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1907/03 w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzania na rzecz Dyrektora Generalnego Służby Więziennej kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie I SA 1907/03 uchylił decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania administracyjnego, z którego wynika, że decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Generalny Służby Więziennej po rozpoznaniu odwołania B. O. od decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...], nr [...] z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu 4 kwietnia 2003 r. B. O. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego w spółdzielni.
Organ uznał, że brak jest prawnych możliwości przyznania odwołującemu się pomocy finansowej. Organ powołał się na treść art. 85 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.) i wskazał, że z porównania treści art. 85 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 tej ustawy należy wywieść, iż prawo do lokalu mieszkalnego może być zrealizowane poprzez wydanie decyzji administracyjnej o przydzieleniu lokalu. Jeżeli prawo to nie może być zrealizowane, funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie ekwiwalentne, to jest m.in. pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Okoliczności wykluczające przyznanie prawa do lokalu zostały wyliczone enumeratywnie w treści art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Skoro zatem zainteresowany zajmował - w dniu złożenia wniosku w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, lokal mieszkalny na podstawie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, to miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. W takim stanie rzeczy, nie powstało prawo zainteresowanego do lokalu mieszkalnego, a tym samym nie powstało jego prawo do świadczenia ekwiwalentnego w stosunku do tego prawa, to jest pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Organ podkreślił, że wniosek zainteresowanego o przyznanie pomocy na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego, złożony dnia 4 kwietnia 2003 r. nie jest uzasadniony również na gruncie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym przepisem "funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego".
Skoro stan faktyczny sprawy jest taki, iż na dzień złożenia wniosku, to jest 4 kwietnia 2003 r. zainteresowany nie zabiegał o uzyskanie lokalu przy ul. [...] w [...], bowiem prawo do tego lokalu posiadał już od dnia 20 września 2002 r. i lokal ten zajmował od dnia 23 września 2002 r., to przesłanka przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w postaci przyznania pomocy finansowej w celu uzyskania lokalu mieszkalnego nie została spełniona.
Brak jest zatem prawnych możliwości przyznania zainteresowanemu przedmiotowej pomocy również na gruncie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Ponieważ nie ma prawnych możliwości ustalenia uprawnień zainteresowanego do pomocy finansowej, na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej, to nie mogą znaleźć zastosowania w stosunku do niego przepisy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom służby więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. Urz. MS. Nr 4, poz. 50)., dotyczącego m.in. zasad przyznawania i wypłaty tej pomocy. Przesądza o tym również § 2 ust. 1 wspomnianego zarządzenia, który wskazuje, iż zarządzenie stosuje się wobec osób uprawnionych. W takim stanie rzeczy nie są trafne wywody odwołania, iż w przedmiotowej sprawie organ winien zastosować przepis § 4 ust. 2 tego zarządzenia o wysokości przyznawanej pomocy finansowej.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył B. O. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżący podał, że organy obydwu instancji uzależniają ustawowe prawo funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego od spełnienia dodatkowych warunków, które nie wynikają z ustawy. Ustawa nie przesądza bowiem o utracie powyższego uprawnienia w zależności od daty (terminu) złożenia stosownego wniosku, ani też nie obliguje do zaciągania pożyczek na ten cel.
Skarżący podniósł, że interpretacja przepisu art. 91 ust. 1 dokonana przez organy jest nieprawidłowa, gdyż przepis ten dotyczy odmowy przydziału lokalu. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I SA 124/00, w którym Sąd stwierdził, że użyte przez ustawodawcę określenie, iż pomoc finansowa przysługująca "na uzyskanie lokalu", nie upoważnia do interpretacji, że ogranicza ono to uprawnienie wyłącznie do otrzymania pomocy tylko przed nabyciem lokalu.
Skarżący podniósł także, że sugerowana przez organy wydające decyzje konieczność udokumentowania zobowiązań finansowych odnosi się jedynie do przypadku ponownego ubiegania się o dalszą pomoc finansową, o której mowa w § 4 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 30 września 1997 r., a nie do uprawnienia ustawowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpatrując skargę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...], nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Przepis ten nie określa w jakiej dacie powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Oznacza to, zdaniem Sądu, że okoliczność ta nie ma doniosłości prawnej.
Dokonując analizy przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie można ograniczać się jedynie do wykładni gramatycznej, a należy mieć na względzie wykładnię celowościową przepisu, pozwalającą traktować określenie "na uzyskanie lokalu" jako cel na jaki pomoc ta jest przeznaczona. Skoro więc przepisy prawa materialnego nie limitują czasu przyznania pomocy, to dopóki roszczenie się nie przedawni może być skutecznie dochodzone przez skarżącego. Nie bez znaczenia dla oceny roszczenia skarżącego jest zdaniem Sądu I instancji przepis art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, który przyznaje funkcjonariuszowi w służbie stałej, prawo do lokalu mieszkalnego. Skoro prawo to nie zostało wobec skarżącego zrealizowane uprawniony jest on do uzyskania pomocy finansowej określonej w art. 90 ust. 1 tej ustawy.
Sąd przyznał skarżącemu rację, że błędem jest powoływanie się przez organ na przepis art. 91 ust. 1 ustawy, gdyż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, skarżący zaś ubiega się o prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny II instancji reprezentowany przez r. pr. B. W. - zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego – art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej w związku z art. 85 ust. 1, 87 ust. 1 i art. 91 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy, § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235) oraz art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r., poprzez przyjęcie, na skutek błędnej ich wykładni lub niewłaściwego zastosowania, że funkcjonariusz Służby Więziennej, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego "od Służby Więziennej'' uprawniony jest do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego i to bezwarunkowo, tj. z pominięciem zasady, iż pomoc finansową przydziela się funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego, a ponadto na skutek błędnej wykładni pojęcia ustawowego "na uzyskanie lokalu".
Mając powyższe na względzie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, bądź przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
W ocenie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Wojewódzki Sąd Administracyjny bezpodstawnie przyjął, iż skoro prawo do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie zostało wobec skarżącego zrealizowane, to uprawniony jest on do uzyskania pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, z wyraźnym zastrzeżeniem, iż w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 91 ust. 1 ustawy, bowiem przepis ten dotyczy przydziału lokalu mieszkalnego, na podstawie decyzji administracyjnej, a nie prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu.
Wyrażony w ten sposób pogląd WSA prowadzi do wniosku, iż każdy funkcjonariusz, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej (tj. "od Służby Więziennej"), uprawniony jest do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, choćby nawet posiadał odpowiedni lokal mieszkalny eksploatowany na podstawie innego tytułu, aniżeli decyzja administracyjna. Inaczej mówiąc, oznaczałoby to, iż pomoc finansowa przyznawana jest nie tym funkcjonariuszom Służby Więziennej, którzy spełniają warunki do przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, bowiem nie posiadają lokalu, o którym mowa w art. 91 ust. 1 ustawy, lecz wszystkim którzy nie otrzymali lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 85 ust. 1 ustawy, tj. "od Służby Więziennej" choćby nawet posiadali inny odpowiedni lokal mieszkalny.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną Sąd I instancji błędnie przyjął w zaskarżonym wyroku, iż pojęcie "na uzyskanie lokalu", o którym mowa w treści art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, wiązać należy z celem na jaki pomoc ta jest przeznaczona.
Zastosowana przez WSA interpretacja celowościowa wspomnianego przepisu nie jest konieczna, bowiem wykładnia językowa pojęcia "na uzyskanie lokalu" zastosowana przez organ, nie budzi wątpliwości, a zwłaszcza nie prowadzi do nielogicznych bądź nieracjonalnych wniosków.
Wręcz przeciwnie, interpretacja WSA prowadzi do nieuprawnionej, rozszerzającej interpretacji wspomnianego przepisu w ten sposób, iż o przyznaniu pomocy finansowej - wbrew oczywistemu brzmieniu ustawy - nie miałyby decydować starania o uzyskanie lokalu, lecz starania o zwrot kosztów poniesionych w związku z uzyskaniem lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Art. 185 § 1 powołanej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. W wypadku gdy nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę, orzekając na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku - art. 188 ustawy.
Na wstępie należy wskazać, iż organ wnoszący skargę kasacyjną wskazał częściowo błędną podstawę prawną skargi kasacyjnej. Skarżący powołał się na § 2 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 132, poz. 1235 ). Jednakże wskazany wyżej akt prawny nie miał mocy obowiązującej w momencie złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej przez stronę w dniu 4 kwietnia 2003 r. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
W rozpatrywanej sprawie jako zasadny należy uznać, podnoszony w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r., o Służbie Więziennej, w związku z art. 85 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 91 ust 1 pkt 1 tej ustawy.
Wskazany wyżej art. 90 ust. 1 ustawy stanowi co do zasady, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.
W ocenie Sądu gramatyczna wykładnia art. 85 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc ta jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który nie ma lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, do otrzymania lokalu mieszkalnego. Dlatego też przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz taki spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia on warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej ( por. też uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r. w sprawie OPS 1/99, publ. ONSA 1999 nr 3 poz. 77 ).
Należy wskazać, na co nie zwrócił uwagi Sąd I instancji w swoich wywodach, iż prawidłowe jest stanowisko organów administracyjnych uznających, że pomoc finansowa nie przysługuje zainteresowanemu również na gruncie zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 września 1997 r. w sprawie określenia wysokości, szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Skoro bowiem nie ma prawnych możliwości ustalenia uprawnień zainteresowanego do pomocy finansowej, na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej, to nie mogą znaleźć zastosowania w stosunku do niego, przepisy zarządzenia wykonawczego dotyczącego m. in. zasad przyznawania i wypłaty tej pomocy. Przesądza o tym również § 2 ust. 1 wspomnianego zarządzenia, który wskazuje, iż zarządzenie stosuje się wobec osób uprawnionych.
Zdaniem Sądu prawo funkcjonariusza w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie może być rozumiane jako prawo całkowicie oderwane od praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego funkcjonariusza. Celem tego przepisu jest niewątpliwie to, ażeby funkcjonariusz w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej. Z tym celem, a nie z przywilejem jako takim, związane jest prawo, o którym mowa w art. 85 ustawy. Tak rozumianemu uprawnieniu funkcjonariusza odpowiadają obowiązki organów Służby Więziennej zaspokojenia tego prawa. Oznacza to, że jeżeli funkcjonariusz ma odpowiednie mieszkanie w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, to cel przepisu jest osiągnięty, a wobec tego nie powstaje prawo do lokalu, o którym mowa w art. 85 ustawy.
Prawo funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego jak już wyżej wskazano, jest wyraźnie powiązane z przesłanką niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej uprawnionego funkcjonariusza Służby Więziennej. Omawiane uprawnienia funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego lub pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie mogą być interpretowane w oderwaniu od treści art. 91 ustawy. Zgodnie z tym przepisem lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji nie przydziela się funkcjonariuszowi zajmującemu, w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lub dom. (...). A więc ani prawo do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, ani pomoc finansowa udzielona na cel wymieniony w 90 ust. 1 ustawy nie przysługują policjantowi mającemu zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, w sposób określony w art. 91 ust. 1, pkt 1-4 ustawy. Warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu wiązać zatem należy tylko z taką sytuacją, w której funkcjonariusz spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, o jakim mowa w art. 87 ustawy, na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej w formie przewidzianej przez ustawę (art. 91 ustawy), to nie spełnia on ustawowych warunków do uzyskania prawa do lokalu ( art. 85 ustawy ).
W konsekwencji funkcjonariusz taki nie spełnia niezbędnej przesłanki przyznania pomocy finansowej (określonej w art. 90 ust. 1 ustawy).
Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy Sąd miał również na uwadze orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie wyrażał stanowisko, że zasada równości nie wyklucza różnicowania sytuacji prawnej adresatów normy prawnej, jeżeli to zróżnicowanie znajduje uzasadnienie w odrębnościach sytuacji prawnej lub faktycznej poszczególnych kategorii adresatów (wyrok z 16 grudnia 1997 r.. K. 8/97. OTK w 1997 r., poz. 30, wyrok z 13 kwietnia 1999 r.. K. 36/98, OTK ZU Nr 3/1999, poz. 40).
Należy bowiem wskazać, iż cechą wspólną adresatów powyżej wskazanych przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. jest odniesienie ich do funkcjonariuszy Służby Więziennej, cechą różnicującą zaś posiadanie lub nieposiadanie lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby. Ograniczenie zakresu podmiotowego funkcjonariuszy Służby Więziennej uprawnionych do pomocy finansowej udzielanej w celu nabycia mieszkania na własność do tych, którzy nie mają zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych jest zgodne z celem, dla którego została wprowadzona w ustawie o Służbie Więziennej szczególna pomoc dla funkcjonariuszy w uzyskaniu mieszkania - umożliwienia im zamieszkania w miejscu pełnienia służby.
Należy jednak podkreślić, że przewidziana ustawą pomoc finansowa w celu nabycia mieszkania na własność nie została ukształtowana jako prawo z tytułu pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Pomoc ta jest tylko jedną z przewidzianych ustawą form pomocy tym funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przeciwnym razie musiałaby być traktowana jako przywilej funkcjonariuszy, budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli.
W tym stanie rzeczy, skoro zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię jest zasadny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło