III SA/Wa 209/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Dudra, Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku od towarów i usług . 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].10.2003 r. Nr [...], 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 4.100 zł (cztery tysiące sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I I I SA/Wa 209/04 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] października 2003 r. ustalającą odpowiedzialność J. P. za zaległości B. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 1998 r. w kwocie 59.805 zł, odsetek od tej zaległości w kwocie 101.448,10 zł oraz kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie 46,10 zł. Jak ustalił organ decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. [...] Urząd Skarbowy W. określił spółce zaległość podatkową w podatku VAT za niektóre miesiące 1998 i 1999 r. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ustalono, że firma nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem, nie posiada majątku ruchomego na terenie działalności urzędu a rachunek bankowy został zamknięty i tym samym egzekucja zaległości podatkowej okazała się bezskuteczna. W tej sytuacji urząd postanowił orzec o odpowiedzialności kolejnych członków zarządu za zaległości podatkowe powstałe w okresie pełnienia przez nich funkcji. Skarżący J. P. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki od [...] lipca 1998 r. do [...] września 1998 r. W okresie późniejszym funkcję tę pełnił J.W., który złożył do sądu dwa wnioski o ogłoszenie upadłości spółki w dniach [...] grudnia 1998 r. oraz [...] kwietnia 1999 r., ze względu na fakt, że spółka miała problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań. Wnioski te nie zostały jednakże uwzględnione, jako złożone przedwcześnie, gdyż nie została spełniona przesłanka z art. 5 § 1 i 2 prawa upadłościowego. Nie wystąpił, bowiem stan trwałego zaprzestania płacenia długów, a Spółka po złożeniu wniosków nadal regulowała swoje zobowiązania. Zgodnie, z art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej (dalej: ord. pod.), W brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba, że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Skarżący nie wskazał mienia, z którego możliwa byłaby egzekucja zaległości podatkowych. Zgłoszono wprawdzie dwa wnioski o ogłoszenie upadłości spółki, ale były one przedwczesne skoro spółka regulowała jeszcze swoje zobowiązania. Zatem nie zostały one złożone we właściwym czasie w rozumieniu art. 116 § 1 ord. pod. Ewentualne wykazanie zaistnienia przesłanek zwalniających osobę trzecią z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki ciąży na tej osobie, a skarżący tego nie wykazał. Skoro, zatem zobowiązanie w podatku VAT powstało w okresie, kiedy J. P. pełnił funkcję prezesa zarządu, to w tej sytuacji odpowiada on swoim majątkiem za zaległości z tego tytułu. W skardze z dnia [...] stycznia 2004 r. pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 7, 8 i 11 k.p.a. oraz art. 116 § 1 pkt 1b, art. 121 § 1, art. 122 i 123 oraz art. 187, art. 191 i art. 229 ord. pod. i wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Co do naruszenia art. 116 §1 pkt 2 lit. b) podniósł, że błędnie przyjęto, iż nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność J. P. jako członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej przyznał w decyzji, że wnioski o ogłoszenie upadłości zgłoszone przez jego następcę były przedwczesne. Organ ten całkowicie zignorował wniosek dowodowy o zażądanie dokumentów obrazujących sytuację finansową spółki w okresie pełnienia przez niego funkcji. Jemu bowiem jako byłemu prezesowi, nie będącemu wspólnikiem, nie przysługuje prawo żądania wglądu do dokumentów. Zaniechanie przeprowadzenia tych dowodów stanowi naruszenie obowiązków wynikających z treści art. 122 i art. 187 ord. pod. Podkreślił, że z przedstawionych przez skarżącego danych bilansowych wynika, iż w okresie pełnienia przez niego funkcji nie było podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż regulowała ona swoje zobowiązania. Niezależnie od tego podniósł, ze organ egzekucyjny ograniczył się jedynie do próby wyegzekwowania zaległości podatkowej z rachunku bankowego. Przy piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącego przedstawił bilans spółki B. na dzień [...] grudnia 1998 r. wykazujący nadwyżkę aktywów nad pasywami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Przechodząc do rozważań nad zasadnością skargi za uzasadniony należało uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 122 i 187 § 1 ord. pod. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu podatkowego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 nakładający powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ podatkowy zobowiązany jest, więc zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego.. Powyższe obowiązki nałożone zostały nie tylko na organ rozstrzygający w pierwszej instancji, ale również na podatkowy organ odwoławczy. Skoro zaś skarżący powoływał się na okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność i podnosił, że nie mając dostępu do dokumentacji firmy nie może ich udowodnić, to obowiązek przeprowadzenia stosownego postępowania w tym zakresie spoczywał na organie podatkowym. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że stan sprawy pozwala na wykazanie naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik . Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387), w przedmiotowym stanie faktycznym do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich mają zastosowanie zasady określone w art. 116 § 1 i 2 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Stosownie do treści tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Do ustalenia, zatem odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko ustalenia pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowe oraz powstania zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tą odpowiedzialność. W przedmiotowej sprawie organy ograniczyły się do wykazania przesłanek pozytywnych, pomijając bądź dokonując błędnej oceny okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego za zaległości spółki. J. P. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki do [...] września 1998 r. i tylko do tej daty miał wpływ na jej działalność. Gdyby w tym okresie wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość to byłby to jego obowiązek, którego zaniedbanie mogłoby skutkować odpowiedzialnością w trybie art. 116 § 1 ord. pod. Jeżeli natomiast stan taki zaistniał po tej dacie to jest to okoliczność wyłączająca jego odpowiedzialność, bowiem ewentualne niezgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Tymczasem zgłoszone przez jego następcę dwa wnioski o upadłość spółki, sąd uznał za przedwczesne, co zdaniem organu przesądza, że nie zostały wniesione we właściwym czasie jak tego wymaga przepis art. 116 § 1 ord. pod. Tymczasem wnioski te zostały oddalone, ponieważ nie zachodziły przesłanki określone w art. 5 § 1 i 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r.- Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 518 z poźn. Zm.) , a zatem spółka zachowywała jeszcze w tych datach zdolność regulowania zobowiązań. Okoliczność ta wynika także z przedstawionego przez stronę skarżącą jej bilansu na dzień [...] grudnia 1998 r. Organy podatkowe nie ustaliły wprawdzie czy i w jakiej dacie wystąpiły przesłanki obligujące do wystąpienia o ogłoszenie upadłości spółki, bądź wszczęcie postępowania układowego, ale z powyższych rozważań w sposób oczywisty wynika, że nastąpiło to po zaprzestaniu pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa jej zarządu. Skoro tak to niezgłoszenie stosownego wniosku w tym przedmiocie nastąpiło bez jego winy. Okoliczność ta, o czym była uprzednio mowa, przesądza więc o wyłączeniu jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku VAT za lipiec 1998 r. . Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że decyzje organów obu instancji wydane zastały z naruszeniem art. 116 § 1 ord. pod. co, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skutkowało ich uchyleniem . Orzeczenie w przedmiocie wykonalności uchylonych decyzji oparto na podstawie art. 152, zaś o zasądzeniu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania na podstawie art. 200 tejże ustawy.