II SA/Kr 420/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Elżbieta Kremer AWSA Dorota Dąbek (spr.) Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 r sprawy ze skargi S. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 15 stycznia 2002 r Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 18 września 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2000r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] stycznia 2000r., nr [...] , nie stwierdzającą u S. D. choroby zawodowej narządu słuchu, z powodu naruszenia przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie, że uszkodzenie słuchu poniżej 30 dB nie daje podstaw do uznania do za chorobę zawodową., podczas gdy obowiązujące przepisy nie przewidywały ograniczenia choroby zawodowej słuchu ze względu na stopień jego uszkodzenia. Rozpatrując ponownie sprawę choroby zawodowej, Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] uzupełnił postępowanie dowodowe poprzez uzyskanie dodatkowego wyjaśnienia do orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy ( pismo z dnia [...] grudnia 2001 r.) i decyzją z dnia [...] .12.2001 r. ponownie nie stwierdził u S. D. choroby zawodowej słuchu. W uzasadnieniu wskazano, że niespornym jest, iż S. D. pracował w Fabryce [...][...] S.A. w warunkach narażenia na hałas, który przekraczał dopuszczalne normy. Ponieważ zaś powodem uchylenia decyzji przez NSA były braki postępowania dowodowego przede wszystkim w zakresie uzasadnień wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, te wady postępowania zostały uzupełnione poprzez uzyskanie dodatkowych wyjaśnień [...] Ośrodka Medycyny Pracy. Ponieważ zaś z opinii tej wynika niezawodowy charakter uszkodzenia słuchu, nie było podstaw do uznania choroby zawodowej. Decyzję organu I instancji oparto na podstawie art. 4 pkt 5 i art. 12 ust. 1 Ustawy z 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej, art. 104 kpa oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych oraz orzeczeń lekarskich: MOMP [...] , MOMP [...] i Kliniki Chorób Zawodowych IMPiZŚ w [...] . Z treścią tej decyzji nie zgodził się S. D. W swoim odwołaniu stoi na stanowisku, że rozpoznane u niego uszkodzenie słuchu jest następstwem pracy w oddziaływaniu ponadnormatywnego hałasu. W wyniku rozpatrzenia jego odwołania organ II decyzją z dnia 15.01.2002r. nr [...] , utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Podniesiono, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie choroby przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i ustalenie jej związku przyczynowego z wykonywaną pracą. W przedmiotowej sprawie zaś brak jest rozpoznania choroby zawodowej. S. D. był badany w kierunku choroby zawodowej słuchu przez MOMP [...] , MOMP [...] i Kliniki Chorób Zawodowych IMPiZŚ w [...] . Pomiędzy orzeczeniami MOMP [...] a orzeczeniem Instytutu w [...] istniały rozbieżności, które IMPiZŚ w [...] wyjaśniał w piśmie z [...] .09.2001 r. Bezspornym w sprawie jest, że w trakcie wykonywania obowiązków służbowych S. D. był narażony na hałas przekraczający dopuszczalne normy. W badaniach specjalistycznych rozpoznano u S. D. obustronny niedosłuch typu odbiorczego ze średniki ubytkami słuchu 21 dB UP i 26 dB UL, zapisy zaś audiometryczne nie wykazują cech charakterystycznych dla uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie miał podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. W skierowanej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję S. D. nie zgadza się z orzeczeniem o odmowie rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, ponieważ jego zdaniem rozpoznane uszkodzenie słuchu powstało w następstwie pracy w hałasie. Kwestionuje uprawnienia i kompetencje wydającego opinię w tej sprawie lekarza Z. K. oraz wnosi o uchylenie decyzji, wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej, przyznanie odszkodowania i zawiadomienie z urzędu organów ścigania o popełnieniu przez tegoż lekarza przestępstwa karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą.. Stosownie do treści art 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, póz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 15 wykazu chorób zawodowych wymieniono "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. Zaskarżona decyzja została wydana po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, które było konieczne z powodu uchylenia wcześniejszych decyzji obu instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny. Uchylając decyzje, Sąd wskazał na błędne uzależnienie choroby zawodowej słuchu od stopnia jego uszkodzenia oraz braki postępowania. Orzekając ponownie organ I instancji poprzestał na uzupełnieniu postępowania dowodowego poprzez uzyskanie dodatkowego wyjaśnienia do orzeczenia lekarskiego [...] Ośrodka Medycyny Pracy (pismo z dnia [...] grudnia 2001 r.). Była to jedyna czynność, jaką wykonał organ I instancji w toku postępowania po uchyleniu wcześniejszych decyzji. Wydając zatem ponowną decyzję w tej sprawie, oparł się na wszystkich wcześniejszych orzeczeniach lekarskich (MOMP [...] , MOMP [...] i Kliniki Chorób Zawodowych IMPiZS w [...]), uzupełniając je jedynie dodatkowo przedmiotową opinią. Należy jednak podkreślić, że pomiędzy tymi wcześniejszymi opiniami istniały poważne, wręcz zasadnicze rozbieżności (por. próbę ich wyjaśnienia przez IMPiZS w [...] pismem z [...] .09.2001r.). Mając to na uwadze, za niewystarczające w niniejszym postępowaniu uznać należy zwrócenie się w ramach uzupełnienia postępowania dowodowego z prośbą o opinię jedynie do jednego z orzekających w niniejszej sprawie zespołów lekarskich. Organ pominął w ten sposób okoliczność istniejących w przedmiotowej sprawie rozbieżności w treści orzeczeń lekarskich. Takie zwrócenie się tylko do jednego z występujących w sprawie biegłych nie daje gwarancji obiektywizmu dokonanej przez nich oceny, skoro wcześniej występowały w sprawie takie rozbieżności. Dodatkowo należy podkreślić, że ta uzupełniająca opinia jest niezwykle lapidarna. Powołano się w niej ogólnie na analizę wykresów audiometrycznych, nie wskazując jednak z jakiej daty one pochodziły i przez kogo były przeprowadzane. Te wątpliwości dodatkowo wzmacnia treść pisma przewodniego, w którym organ zwraca się o przedmiotową opinię uzupełniającą (k. 26). Wynika z niego bowiem, że organ przesłał w załączeniu jedynie orzeczenie MOMP [...] , a więc że ta uzupełniająca opinia dotyczy wyłącznie tego orzeczenia. Należy podkreślić, że orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ obowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Tymczasem pomimo prób uzupełnienia postępowania dowodowego, nadal nie można uznać, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie spełniają wskazane powyżej wymogi. Uzasadnienia orzeczeń lekarskich są zbyt lakoniczne. Pomimo kategorycznych stwierdzeń o rozpoznaniu schorzenia i jednocześnie niezakwalifikowania go jako zawodowego, nie można uznać, że w/w orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniają treść dokonanego rozpoznania. Wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem podstawę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze. Sąd orzekł jak w sentencji