IV SA/Wa 563/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska Asesor WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.) Protokolant Małgorzata Sokolska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Agencji N. Oddział Terenowy w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. decyzją z dnia [...] stycznia 1959r" wydaną na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz, U. Nr łg, poz. 107), przejęło na własność Państwa nieruchomość rolną o pow. 8,30 ha, położoną w G., pow. W., wobec porzucenia jej przez dotychczasowego właściciela- S. A., przed datą wejścia w życie powołanego wyżej dekretu. Wnioskiem z dnia 6 czerwca 2002 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wystąpił F. A. - spadkobierca –S. A. byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości rolnej Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2004r, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959r., uznając, że przejęcie przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, albowiem w dniu 29 kwietnia 1955r,, tj. w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. Nr 18, poz. 107) była we władaniu jej właściciela – S. A., a więc nie była opuszczona. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania Agencji N. Oddziału Terenowego w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że organ pierwszej instancji słusznie uznał w świetle materiału dowodowego, że przejęcie nieruchomości, stanowiącej własność S. A., nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, stąd też należało stwierdzić nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1959 r. W skardze na powyższą decyzję Agencja N. Oddział Terenowy w P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji , podnosząc, że organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na zeznaniach świadków wskazanych przez F. A. W sprawie nie został w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy, organy orzekające obu instancji, poza zeznaniami świadków, nie przedstawiły żadnego dokumentu na okoliczność, że w dniu 29 kwietnia 1955r. S. A. był we władaniu przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego zaskarżona decyzja narusza przepis art, 77 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrole pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i granicami skargi. Oznacza to, że Sąd w dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego z urzędu bierze pod uwagę także okoliczności nie podniesione w skardze. Dlatego też, działając na podstawie powyższego przepisu Sąd doszedł do przekonania, że sprawę rozpoznały organy niewłaściwe rzeczowo i w związku z tym decyzja z dnia [...] maja 2004r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzja z dnia [...] lutego 2004r. Wojewody [...] dotknięte są wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pki 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiło podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji ( por. postanowienie NSA z dnia 3,01.2003r. sygn. I SA 3120/01, LEK nr 81672), W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość organu w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 kpa określa się organ wyższego stopnia ( B. Adamiak / J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydaw. C.H. Reck , Warszawa 2000, str.674). W niniejszej sprawie, kontrolowana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] stycznia 1959 r. została wydana na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. Nr 18. poz.107 ze zm. ). Powołany art. 15 wymienionego dekretu utracił w dniu 4 listopada 1971r. moc obowiązującą w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Stosownie do treści art. 157 § 1 kpa właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. O tym, jakie są organy wyższego stopnia przesądza przepis art. 17 kpa. Jednak z jego treści nie można wprost ustalić właściwości organu wyższego stopnia wobec nie istnienia już w obowiązującym systemie prawnym organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji oraz decyzję w drugiej instancji i równocześnie nie istnieją podstawy materialnoprawne na jakich te decyzje zostały oparte. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32. poz.191 ze zm.) przestały istnieć dotychczasowe terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy nowo utworzonych gmin oraz organy administracji rządowej. W myśl art. 5 pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych.ustaw (Dz.U. NR 34, poz.198 ze zm.) do właściwości rejonowych organów rządowej administracji ogólnej przeszły zadania, i kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego : określone w dekrecie z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (jedn, tekst z 1959r. Dz. U. Nr 14, poz. 78 ze zm.) . Wskazany artykuł stanowiący o kompetencji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej został skreślony przez art. 12 pkt 2 ustawy z dnia.29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa ( Dz. U. Nr 162, poz. 1126 ze zm.). W obecnie obowiązujących przepisach właściwość w tego rodzaju sprawach nie została przypisana żadnemu organowi a także brak jest podstawy materialnoprawnej odpowiadającej art. 15 powołanego powyżej dekretu dnia 18 kwietnia 1955r. Zgodnie z art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) do właściwości starosty przeszły, jako zadania z zakresu administracji rządowej, określone w przepisach zadania urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej i kompetencje kierowników tych urzędów, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Dlatego też kompetencja do orzekania we wspomnianych sprawach w pierwszej instancji przeszłaby obecnie ną starostę, a wiec organ samorządowy. W myśl art, 17 pkt 1 kpa, w jego brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1998r. o zmianie niektórych ustaw i w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej ( Dz. U. Nr 162, poz. 1126) organami wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu tciytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej. W niniejszej sprawie brak jest zaś przepisów szczególnych, które stanowiłyby o wfaściwości w tych sprawach wojewody jako organu wyższego stopnia. Powyższe prowadzi do wniosku, iż organem wyższego stopnia właściwym do oceny w trybie nadzoru decyzji prezydium powiatowej rady narodowej jest właściwe samorządowe kolegium odwoławcze. Dlatego też rozpoznanie wniosku z dnia 6 czerwca 2002r. F. A. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 1959r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. o przejęciu nieruchomości rolnej przez Wojewodę [...] a następnie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oznacza, ze postępowanie nadzorcze przeprowadziły niewłaściwe rzeczowo organy i wobec tego wydane przez te organy decyzje są dotknięte wadą nieważnością przewidzianą w art- 156 § 1 pkt 1 kpa. Zważywszy na podane powyżej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 210 ww. ustawy.