II SA/Ka 239/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich o d d a l a s k a r g ę. Decyzją z dnia [...] na zasadzie art.105§1 k.p.a., Kierownik Urzędu Do |Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w sprawie z wniosku S. K. o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w więzieniu bez wyroku w [...] r. - za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Doszedł bowiem do przekonania, iż żądanie zgłoszone zostało po upływie terminu zastrzeżonego w art.22 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz.950 ze zm.). Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ ten decyzją z dnia [...] uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jego wyniku decyzją z dnia [...] na zasadzie art.22 ust.1 w związku z art.4§1 pkt 1 oraz art.8§2 pkt 2 lit. a cytowanej powyżej ustawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania S. K. uprawnień kombatanckich. Nabrał bowiem przekonania, że jego pobyt w więzieniu w roku [...] nie miał charakteru represji. W tej materii powołał się na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] mocą której odmówiono potwierdzenia, iż przebywał on w okresie od [...] do[...] w więzieniu bez wyroku za działalność polityczną bądź religijną związaną z walką o niepodległość i suwerenność. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. K. domagał się zmiany tej decyzji i uwzględnienia żądania. Wskazał, iż jako świadek Jehowy prowadził działalność o opisanych powyżej przesłankach, za co został aresztowany. Zatem zakwestionował zasadność również wspomnianej decyzji z dnia [...] Na tę okoliczność dołączył pisemne zeznania świadków oraz zaświadczenie stwierdzające, iż jest pokrzywdzonym w rozumieniu przepisu art.6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz.1016 ze zm.). Dlatego kwestionowane rozstrzygnięcie uznał za wadliwe i krzywdzące. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.138 §1 pkt 1 w związku z art.127 §3 k.p.a. oraz art.22 ust.1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach..., Kierownik Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Podtrzymał bowiem poprzednio zaprezentowane ustalenia i rozważania, które doprowadziły do wniosku, że odwołujący się nie wykazał represji, jakie były podstawą żądania. Jego argumentacji przeciwstawił motywy decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] która nie potwierdziła prezentowanych przez stronę okoliczności aresztowania, a którą podzielił. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, kwestionując zasadność przytoczonych w jej uzasadnieniu wywodów. Powołał się przy tym na te same twierdzenia, które zaprezentował we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na swą pozytywną działalność, która – w jego ocenie – nosi cechy represji podlegającej przepisom cytowanej na wstępie ustawy. Jego zdaniem rozstrzygnięcie to niezasadnie ich nie uwzględniło, zatem jest wadliwe i krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów, przy braku zatem zarzutów branych pod rozwagę z urzędu, nie mogła zostać uwzględniona. Na wstępie należy wyjaśnić, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne. Na mocy art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Stosownie do brzmienia art.145 tej ustawy kontrola legalności decyzji i innych aktów administracyjnych, do jakich z mocy art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) powołane są sądy administracyjne, sprowadza się do badania czy przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo naruszenia przepisów stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo wreszcie do uchybienia stanowiącego kwalifikowaną wadą uzasadniającą ich nieważność. W świetle art.134§1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy te oceny legalności dokonują również z urzędu, niezależnie od zarzutów, wniosków i podstawy prawnej podniesionych w skardze. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ogranicza się zatem do badania powodów odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich i trafności zastosowania odpowiednich przepisów ustawy o kombatantach..., jak też poprawności procedowania przez organ. Oceniając te aspekty w opisanych powyżej ramach, nie sposób było dostrzec uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego uzasadniających wzruszenie tego rozstrzygnięcia. Organ administracyjny dysponował pełnym materiałem dowodowym, który poprawnie oceniając, przyjął za podstawę dokonanych ustaleń faktycznych. Te zaś zasadnie rozważył, w konsekwencji czego wydał słuszną i prawidłowo umotywowaną decyzję, która z tego powodu nie narusza przepisów postępowania. Nie uchybia ona także powołanym jako podstawa prawna przepisom prawa materialnego. Jak głosi art.4 ust.1 ustawy o kombatantach... jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Są nimi okresy przebywania w więzieniach m.in. w latach 1944-1956 bez wyroku – za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość (pkt 4). Stosownie do brzmienia art.8 ust.2 pkt 2 lit.a tej ustawy, okoliczność, o której mowa potwierdza na wniosek osoby zainteresowanej Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący złożył wniosek o potwierdzenie tych faktów, wszak został on załatwiony negatywnie. Decyzja z dnia [...] utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia [...] (k.[...] ), zaś jak oświadczył skarżący podczas rozprawy sądowoadministracyjnej skarga na nią została oddalona przez sąd administracyjny. Nosi ona zatem przymiot decyzji ostatecznej i prawomocnej. W ocenie obecnego składu Sądu tego rodzaju decyzja jest wiążąca dla organu orzekającego o uprawnieniach kombatanckich. Przepis poddający ocenę charakteru aresztowania pod kognicję innego organu wyłączył tę kwestię spod właściwości organu orzekającego w przedmiocie uprawnień kombatanckich. Jednocześnie nadał wydanemu przezeń rozstrzygnięciu cechę decydującego dowodu w tej materii. Przeto Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzekając w niniejszej sprawie nie miał możliwości dokonania odmiennej oceny dowodów i faktów, niż uczynił to Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Decyzja tego organu wyłączała zatem konieczność i dopuszczalność prowadzenia innych dowodów, jak też implikowała wynik tej sprawy. Na marginesie wypadnie dodać, iż skarżący nie przedstawił dowodów pozwalających na obalenie wywodów zawartych w uzasadnieniu tej decyzji. Stanowią one bowiem o samym fakcie pobytu w więzieniu, nie mówią natomiast wiele o jego przyczynach i charakterze. Sam zaś fakt pokrzywdzenia potwierdzony zaświadczeniem z dnia [...] nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż nie może przekreślać rozstrzygnięcia zamieszczonego w decyzji, a więc stanowczego i wiążącego aktu wydanego we właściwym trybie, zresztą przez ten sam organ, który sporządził zaświadczenie. Nadto decyzja i zaświadczenie oparte są o inną podstawę prawną. Niekwestionowany fakt bezprawnego aresztowania, stanowiący o pokrzywdzeniu skarżącego, nie musi być przesłanką uznania go za represjonowanego i przyznania mu uprawnień kombatanckich. Do tego bowiem konieczne jest spełnienie dalszych jeszcze okoliczności. Głównie chodzi o przyczyny aresztowania, których – jak słusznie przyjął organ – skarżący nie wykazał. Z tych powodów kwestionowaną decyzję przyszło uznać za odpowiadającą prawu. Przeto mimo subiektywnego odczucia skarżącego, iż został on pokrzywdzony, nie mogło ono zostać uwzględnione, bo przesłanek mogących uzasadniać przyznanie mu uprawnień kombatanckich nie udowodnił. Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.