I SA/Łd 413/04

Dnia 7 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Z. Kmieciak, Sędziowie NSA A. Świderska (spr.), A. Cudak, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie zwolnienia z zapłaty podatku od odsetek od otrzymanego w 2003 roku odszkodowania i zadośćuczynienia. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 1.250 (tysiąc dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte z wniosku M. L. w sprawie zwolnienia z zapłaty podatku od odsetek od otrzymanego w roku 2003 odszkodowania i zadośćuczynienia. Na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W toku postępowania ustalono następujący stan sprawy. Pismem z dnia 10 października 2003 roku M. L. zwróciła się do Ministra Finansów z prośbą o zwolnienie od podatku dochodowego odsetek od odszkodowania i zadośćuczynienia zasądzonych wyrokiem sądowym w związku z utratą zdrowia. Pismo to zostało przesłane do załatwienia zgodnie z właściwością do organu podatkowego pierwszej instancji. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, iż przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują zwolnienia podatnika z obowiązku płacenia zaliczek na podatek od otrzymanych świadczeń i umorzył postępowanie z wniosku podatniczki jako bezprzedmiotowe. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na treść art. 22 § 1 pkt 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, wskazał, że wydanie przez organ podatkowy decyzji zwalniającej płatnika z obowiązku pobrania podatku oznacza ze swej istoty jedynie odsunięcie terminu zapłaty podatku i przeniesienie obowiązku jego płacenia na podatnika. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że podatek od odsetek został już pobrany, a obowiązujące przepisy nie przewidują zwolnienia z zapłaty pobranego podatku, co powoduje, że zasadnym jest umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Nie zgłaszając żadnych merytorycznych zarzutów dotyczących decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. podatniczka podniosła, iż organy podatkowe mogły, ale nie wykazały dobrej woli dla uwzględnienia jej wyjątkowej sytuacji życiowej, na co zezwalają przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżąca wskazała również na celowe przedłużanie postępowania i podjęcie decyzji narażającej skarżącą na dodatkowe dolegliwości natury fiskalnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto zdaniem organu odwoławczego, rozżalenie skarżącej może wynikać z samego faktu opodatkowania wypłaconych odsetek od zasądzonego odszkodowania rozumianego jako dodatkowa krzywda, jednakże przepisy prawa nie przewidują zwolnienia z podatku odsetek, obejmując zwolnieniem jedynie kwoty odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Postępowanie podatkowe prowadzone przez organy podatkowe jako proces stosowania prawa winno toczyć się według reguł określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U.Nr 137 poz. 926 z późn. zm.). W toku postępowania, zgodnie z art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa, organy podatkowe zobligowane są do działania na podstawie przepisów prawa. Wyrażona z powyższym przepisie zasada praworządności oznacza obowiązek działania w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2001 roku o sygn. akt III SA 55/00). Prawidłowe zastosowanie normy prawnej wymaga jednak uprzedniego rozstrzygnięcia, jaka norma prawna w ogóle znajduje zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. W rozpatrywanej sprawie, skarżąca zwróciła się do organów podatkowych z wnioskiem o "zwolnienie z podatku od odsetek". Sformułowania zawarte w żądaniu strony nie były precyzyjne, miały charakter bardzo ogólny. Skarżąca nie wskazała wprost o skorzystanie z jakiej instytucji prawa podatkowego wnosiła. Organy podatkowe samodzielnie dokonały kwalifikacji prawnej charakteru wniosku skarżącej i nie podjęły żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia, co jest przedmiotem żądania strony. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych notatki służbowej, sporządzonej przez pracownika Urzędu Skarbowego, skarżąca w myśl art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa została poinformowana o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania, jednakże należy zauważyć, iż fakt ten miał miejsce już po zakwalifikowaniu żądania strony przez organ podatkowy. W ocenie Sądu, organy podatkowe miały obowiązek wyjaśnienia podatniczce jej sytuacji prawnej i wskazania przysługujących jej w związku z tym uprawnień, a także dokładnego wyjaśnienia przedmiotu żądania, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w sentencji.