II SA/Ka 256/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] nr [...]. I. A. zarejestrowała się w Urzędzie Pracy w G. w dniu [...] w wyniku czego decyzją Prezydenta G. z tej daty została uznana z tym dniem za osobę bezrobotną wraz z prawem do zasiłku, który przysługiwał jej do dnia [...]. W dniu [...] złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, załączając świadectwa pracy z dotychczasowych miejsc pracy. Decyzją z dnia [...] Miasta G. odmówił przyznania jej prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...] motywując rozstrzygnięcie brakiem wykazania wymaganych okresów zatrudnienia. Decyzja ta stała się ostateczną bez zaskarżenia. We wniosku z dnia [...] I. A. ponownie zwróciła się o przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, które później sprostowała na zasiłek przedemerytalny, dołączając dalsze dowody, w tym świadectwo pracy w Przedsiębiorstwie A wraz z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] ustalającymi okres pracy w warunkach szczególnych od [...] do [...]. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta G., na zasadzie art.37j ust.1 i 2, art.37l ust.2, art.6 pkt 6 lit. b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6,poz.56 ze zm.) oraz art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy...o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu... (Dz.U. Nr 154, poz.1793), przyznał I. A. prawo do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]. W jej uzasadnieniu podał, iż bezrobotna spełniła warunki do nabycia tego prawa, a skoro nastąpiło to w dacie rejestracji przed dniem [...], należało orzec jak w osnowie. W odwołaniu strona domagała się zmiany tegoż rozstrzygnięcia i przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia złożenia pierwszego wniosku. Argumentowała bowiem, iż wymagane warunki spełniła w dacie rejestracji, tyle tylko, iż nie potrafiła ich wówczas udowodnić. W tym celu z pozytywnym skutkiem złożyła pozew do sądu pracy. Przesunięcie daty początkowej wypłaty świadczenia uważała więc za wadliwe i krzywdzące. Zaskarżoną decyzją, na zasadzie art.37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w związku z art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy...o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu... oraz art.138(1 pkt 1 k.p.a., utrzymano powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił, iż odwołująca się zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. w dniu [...] spełniając warunki do uznania za osobę bezrobotną i do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Udokumentowała okres zatrudnienia wynoszący [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni, w tym[...] lat i [...] miesięcy wykonywania prac w szczególnych warunkach. W marcu [...] zwróciła się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, wykazując ponad 25-letni okres zatrudnienia, lecz nadal zbyt krótki okres pracy w warunkach szczególnych. Stało się to powodem wydania w dniu[...] ostatecznej obecnie decyzji odmownej. Dopiero do ponownego podania z dnia [...] dołączyła świadectwo wykonywania w czasie od [...] do [...] prac w warunkach szczególnych w [...] Przedsiębiorstwie A , co pozwoliło na ustalenie ponad 16-letniego okresu pracy w tych warunkach. Zatem, w ocenie organu, należało w stosunku do niej zastosować przepisy przejściowe przywołanej ustawy nowelizacyjnej i przyznać jej prawo do przedmiotowego zasiłku. Jednakowoż, po myśli art.37l ust.2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przysługuje on od następnego dnia po złożeniu niezbędnych dokumentów, czyli od dnia [...]. W jego przekonaniu czynione starania o uzyskanie stosownego dokumentu nie mają znaczenia dla tej kwestii, a skoro przed tą datą wspomniane świadectwo pracy nie było znane organowi orzekającemu, niepodobna uznać, aby odwołująca się mogła uzyskać ów zasiłek przed dniem dostarczenia opisanego powyżej dokumentu. Dlatego odwołania nie uwzględnił. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia tej decyzji, akcentując okoliczności podniesione w odwołaniu. W jej ocenie wykazała wymagane przesłanki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego od daty rejestracji. Wyraziła pogląd, iż poświadczenie tego faktu później nie powinno wpłynąć na odsunięcie daty początkowej wypłaty świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (p. art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zaś sądownictwo administracyjne stało się dwuinstancyjne, przy czym w pierwszej instancji orzekają wojewódzkie sądy administracyjne (p. art.3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Stosownie do brzmienia art.97 §1 powyższej ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez tutejszy sąd na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wedle treści art.1 cytowanej ustawy o ustroju sądów administracyjnych sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem poddanych ich kognicji aktów administracyjnych. W toku właściwego postępowania badają więc czy owe akty nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (p. art.145 §1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrolują również, czy owe akty nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (p. art.145 §1 pkt 2 tej ustawy). Przy czym, w myśl art.134 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zatem oceny legalności dokonują również badając zarzuty nie podniesione w skardze. Nadto, po myśli art.135 tej ustawy, są uprawnione do zastosowania przewidzianych nią środków także w stosunku do innych aktów wydanych w granicach danej sprawy, jeśli może się to przyczynić od końcowego jej załatwienia. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż oba rozstrzygnięcia dotknięte są kwalifikowaną wadą rażącego naruszenia prawa procesowego opisaną w art.156 §1 pkt 2 k.p.a., skutkującą stwierdzeniem ich nieważności. Oto bowiem zapadłe w sprawie decyzje wydane zostały w niewłaściwym trybie, a mianowicie w trybie zwyczajnym, podczas gdy należało orzec w trybie nadzwyczajnym; taki bowiem uruchomiła strona postępowania. Organy orzekające nie dostrzegły, iż w sprawie zapadła już wcześniej ostateczna decyzja w tym samym (objętym następnymi rozstrzygnięciami) przedmiocie. Mianowicie decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącej zasiłku przedemerytalnego. Uczynił to co prawda na skutek żądania przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, wszak zarówno z motywów wniosku strony, jak z treści uzasadnienia tejże decyzji, wynika, że chodziło w nich o zasiłek przedemerytalny. W tej sytuacji pojawia się zarzut orzeczenia w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Jeżeli jednak skarżąca występując z kolejnym żądaniem w tej materii przedstawiła dokumenty, którymi poprzednio nie dysponowała, trudno jest dopatrzyć się istnienia przesłanek uregulowanych w przepisie art.156 §1 pkt 3 k.p.a., gdyż są one spełnione tylko wówczas, gdy obie sprawy (poprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną i rozstrzygana obecnie) są tożsame podmiotowo, przedmiotowo, oraz jeśli dotyczą tego samego stanu faktycznego i prawnego (tak Janusz Borkowski w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., str.815). Tymczasem dwie ostanie przesłanki nie występują, bowiem nieco inny jest stan prawny (co prawda w świetle przepisów przejściowych ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. zastosowanie mają te same przepisy prawa materialnego, lecz de facto nie istnieje już art.37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), natomiast z pewnością inny jest stan faktyczny. Jak to już wyżej wskazano, skarżąca w sprawie niniejszej przedstawiła nowe dokumenty, o których wiadomości nie miał organ poprzednio orzekający. Zatem powołała się na podstawę wznowieniową uregulowaną w art.145 §1 pkt 5 k.p.a., wskazując na istotne dla wyniku sprawy, zgłoszone po raz pierwszy, dowody wykazujące fakty istniejące już w dacie decyzji dotychczasowej, bo świadectwo pracy ma charakter deklaratoryjny, nadto nie znane wówczas organowi orzekającemu (p. Janusz Borkowski op. cit., str.717-720). Rzeczą więc organów było rozpatrzenie nowego żądania w trybie przepisów o wznowieniu postępowania. Takie zresztą stanowisko zajmował Naczelny Sąd Administracyjny w podobnych okolicznościach w materii świadczenia przedemerytalnego po wygaśnięciu prawa do zasiłku na skutek upływu okresu do jego pobierania (p. uchwała z dnia 11 marca 2002 r., sygn. akt OPS 14/01, ONSA 2002, nr 4, poz.133). W ocenie obecnego składu Sądu błędne zastosowanie przez organ administracyjny trybu zwyczajnego zamiast nadzwyczajnego trybu postępowania, wynikłe z wadliwej kwalifikacji żądania strony, prowadzące do rozstrzygnięcia innej sprawy niż będąca przedmiotem podania, stanowi o rażącym naruszeniu zasad (głównie skargowości) i przepisów postępowania (zwłaszcza art.61 §1 i art.147 k.p.a.) administracyjnego (por. op. cit., str.730-731 i 812). W tym stanie rzeczy należało obie decyzje wyeliminować z obrotu prawnego. Rozstrzygając ponownie żądanie skarżącej przyznania jej prawa do zasiłku przedemerytalnego w trybie wznowionego postępowania, właściwy organ ustali czy skarżąca w dacie rejestracji spełniała warunki do przyznania jej przedmiotowego świadczenia (art.37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), które nabyłaby wówczas na tej podstawie z mocy art.11 ust.2 cytowanej powyżej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r.. Ustalenia te i rozważania prawne pozwolą na wydanie trafnej decyzji, którą organ umotywuje stosownie do wymogów art.107 §3 k.p.a.. Co mając na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na zasadzie art.145 §1 pkt 2 i art.135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku. Z braku wniosku nie orzekł o kosztach postępowania (art.210 §1 tej ustawy). Z uwagi na istnienie podstaw do dalszej wypłaty zasiłku na przyszłość, uznał wykonalność zaskarżonej decyzji przynajmniej do czasu prawomocności wyroku i dlatego nie zamieścił wyrzeczenia opartego o przepis art.152 tej ustawy.