II SA/Ka 268/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Stanisław Nitecki /spr./ Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w S. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych bez uiszczenia opłaty 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł /[...] zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Miejski Policji w G. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm./ nałożył na [...] sp. z o.o.. karę pieniężną w wysokości [...] zł /[...] /. Jako uzasadnienie podał, że kierowca przedsiębiorcy wykonywał transport drogowy bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Od decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik strony skarżącej radca prawny E. K. W odwołaniu tym podniosła, że wydana decyzja narusza postanowienia § 5 ust. 1 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. /Dz.U. Nr 150, poz. 1684/ w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem odwołującej się okazana do kontroli karta opłat posiadała wpisany nr rejestracyjny pojazdu oraz początek ważności karty, jednocześnie karta posiadała stempel z datą i miejscem zakupu oraz datą wydania karty. Ponadto podniosła, że podmiotem wypełniającym kartę opłat jest jednostka, o której mowa w art. 42 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i jednostką tą nie jest przedsiębiorca, a karta opieczętowana datą jej wydania stanowi dostateczny dowód poniesienia przez przedsiębiorcę opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył treść obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Organ ten stwierdził, że faktycznie przedstawiona do kontroli karta opłat wypełniona powinna być przez podmiot, któremu wniesiono opłatę, jednakże Policja jako organ kontrolny ma obowiązek sprawdzania kart posiadanych przez kierujących oraz kontrolowania czy dokumenty te spełniają warunki określone w przepisach. Wobec ujawnienia faktu, że kontrolowana karta opłat nie stanowiła potwierdzenia uiszczenia opłaty słusznie nałożono karę na przedsiębiorcę wykonującego określony rodzaj działalności transportowej. Skargę na powyższą decyzję pełnomocnik [...] sp. z o.o. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej zarzucił wskazanej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż skarżący w trakcie wykonywania przewozu na potrzeby własne nie uiścił opłat za przejazd po drogach krajowych; obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą ich interpretację i błędne zastosowanie art. 92 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych oraz obrazę przepisu prawa procesowego a to art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i wystąpił o uchylenie wskazanej decyzji. W motywach skargi podniesiono, że w dniu przeprowadzania kontroli, przedsiębiorca uiścił opłatę za przejazd po drogach krajowych, gdyż przedstawiona do kontroli karta opatrzona została pieczątką jednostki sprzedającej, to jest Poczty Polskiej z datą [...] co stanowi dowód uiszczenia opłaty. Dodatkowo wskazano, że po myśli art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 15.000 zł. Z treści tego przepisu wynika, że kara jest nakładana na osoby wykonujące przewozy bez uiszczenia opłaty a nie wprowadził sankcji w postaci kary pieniężnej za nieprawidłowo wypełnioną kartę opłaty. Dodatkowo skarżący zarzucił decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji niezgodność w zakresie okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu, w szczególności dotyczących ustaleń związanych z kontrolowanym samochodem, numerem karty opłat, osoby przeprowadzającej kontrolę i numer protokołu kontroli. W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Komendant Policji w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczne motywy jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wskazał, że strona skarżąca nieprawidłowo ustaliła okoliczności faktyczne, które miały miejsce tego samego dnia a dotyczyły dwóch różnych samochodów Firmy. Pismem z dnia [...] pełnomocnik strony skarżącej wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach tego wniosku podniesiono, że wykonanie postanowień wynikających z decyzji przyczyni się do pogorszenia sytuacji finansowej Firmy, a w konsekwencji może doprowadzić do zwolnień pracowników. W wyniku złożonego wniosku Sąd pismem z dnia [...] wezwał stronę skarżącą do wykazania okoliczności umożliwiających jego uwzględnienie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca pismem z dnia [...] przedstawiła ponownie swoje stanowisko w sprawie i przedłożyła przyjmowaną wykładnię przepisów prawa, jednocześnie wskazano, iż nie jest celowym przeprowadzanie postępowania egzekucyjnego skoro istnieje duże prawdopodobieństwo uwzględnia skargi, a to spowoduje jedynie zwiększenie roszczeń odszkodowawczych wobec organów administracji publicznej i spowoduje na dłuższy okres czasu zamrożenie istotnych z punktu widzenia Firmy niezbędnych środków finansowych, tym bardziej, że przed Sądem zawisłe są dwie identyczne sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/. W konsekwencji oznacza to, że stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz.U. Nr 72, poz. 652/ sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. W pierwszej kolejności Sąd zobligowany jest przywołać treść art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem decyzja administracyjna powinna zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, przywołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Decyzja administracyjna zawierająca wszystkie te elementy jest decyzją prawidłową pod względem formalnym, natomiast w przypadku braku któregoś z wyżej wymienionych elementów, bądź jego wadliwości, mamy do czynienia z wadą decyzji, przy czym wada ta może mieć istotne znaczenie dla wydanej decyzji bądź tez wada ta nie będzie miała większego znaczenia dla jej prawidłowości. W literaturze prawniczej wskazuje się, że do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ administracyjny akt jest jedynie projektem decyzji i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego /B.Adamiak. Wadliwość decyzji administracyjnej. Wrocław 1986 r. s. 50/, a wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa występuje wówczas, gdy m.in. decyzja jest wydana przez osobę nie posiadającą do tego upoważnienia organu /J. Borkowski. /w/ B.Adamiak, J.Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Beck 2004 r. s. 729/. Upoważnienie do podpisywania decyzji administracyjnych w świetle obowiązujących unormowań prawnych może być udzielane w dwojaki sposób. Pierwszy z nich polega na udzieleniu upoważnienia osobie piastującej określone w przepisach prawa stanowisko. Z tego typu sytuacją spotykamy się wówczas gdy z przepisu prawa wprost taka możliwość wynika, przykładem takiej regulacji jest treść art. 110 ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./, który stanowi, że wójt udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych. Drugim sposobem udzielenia upoważnienia jest jego udzielenie ściśle określonej osobie ze wskazaniem jej imienia i nazwiska. Ten sposób regulacji występuje przykładowo w art. 39 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm./, mocą którego wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu wójta, czy art. 110 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o który wójt na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej udziela upoważnienia innej osobie. Po myśli art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że upoważnienie do podpisywania decyzji w imieniu organu administracyjnego winno być udzielone imiennie na piśmie, z podaniem daty, od której obowiązuje lub okresu na jaki jest udzielane, a także winno wskazywać co najmniej przedmiotowy zakres przekazanych uprawnień. Upoważnienie takie może być załącznikiem do zakresu czynności danego pracownika, może też być udzielane jednorazowo do wydawania tylko ściśle określonych decyzji administracyjnych /C.Martysz /w/ G.Łaszczyca, C.Martysz, A.Matan. Postępowanie administracyjne ogólne. Warszawa 2003 r. s. 669/. Powyższe rozważania są konieczne i istotne, ponieważ Sąd otrzymał akta administracyjne, z których wynika, że zaskarżona decyzja podpisana została przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Wojewódzkiej Policji w K. z upoważnienia Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. Pismem z dnia [...] Zastępca Ś. Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. na wezwanie Sądu przekazał decyzję z dnia [...] Nr [...] w sprawie upoważnienia Naczelników wydziałów i ich Zastępców do załatwiania określonych spraw w imieniu Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., wydaną na podstawie art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego zmienioną decyzja z dnia [...] Nr [...]. Z decyzji tej wynika, że Ś. Wojewódzki Komendant Policji w K. upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych udzielił nie pracownikom własnego aparatu pomocniczego wskazanym z imienia i nazwiska, lecz wszystkim tym, którzy zajmują lub będą zajmowali określone stanowiska w tymże aparacie. Należy zauważyć, że "decyzja" ta nie jest skierowana do konkretnego adresata i z tego powodu nie może zostać dołączona do akt personalnych konkretnego pracownika. Tak udzielone upoważnienie nie odpowiada tym wymogom, które wynikają z treści postanowień art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że decyzję podpisała osoba, która nie dysponowała prawidłowo udzielonym upoważnieniem do ich podpisywania. Stosownie do przedstawionych powyżej rozważań zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ podpisana została przez osobę nie posiadającą prawidłowego upoważnienia organu do jej podpisania, okoliczność ta wyczerpuje przesłankę przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do stwierdzenia jej nieważności, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych przewidzianych treścią art. 156 § 2 tego Kodeksu. W świetle powyższych ustaleń Sąd nie rozpatrywał zagadnień merytorycznych związanych z zaskarżoną decyzją, ponieważ dopiero decyzja podjęta przez uprawnioną osobę będzie mogła stanowić przedmiot takiej kontroli. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące niewłaściwego ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ jak zauważył to organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, to strona skarżąca myli dwa zdarzenia, które miały miejsce tego samego dnia i były przedmiotem dwóch odrębnych postępowań administracyjnych. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożony został dopiero pismem procesowym z dnia [...] Z uwagi na dodatkowe czynności procesowe związane z jego uzupełnieniem, Sąd w ramach odrębnego postanowienia nie rozstrzygał o nim, gdyż w tym okresie czasu już został wyznaczony termin rozprawy, zatem z punktu widzenia ekonomiki procesowej bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie powyższego wniosku. Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta po myśli art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności zaskarżonej. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji, której Sąd stwierdził nieważność, organ administracji nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł, uwzględnienie skargi wpływa na jej wykonanie. Z tego powodu Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 oraz art. 210 § 1 cytowanej ustawy. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji. SJ