III SA/Łd 393/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant sekretarz sądowy Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004 roku sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] Nr [..] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [..]. nr [..], 2. przyznaje adwokatowi K. S. – Kancelaria Adwokacka w Ł. ,ul. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym M. O. i nakazuje wypłacić kwotę powyższą adwokatowi K. S. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [..] nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania M. O. od decyzji [..] z dnia [..] wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w sprawie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. AB, wydanego M. O. do czasu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art.114 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego i praktycznego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego( t.j. Dz. U. z 2000 r Nr 98 poz.1071 ze zm.), art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. Nr 58 z 2003 r poz. 515) oraz art. 1 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. Nr 79 z 2001 r. poz. 856 ze zm.) - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż decyzją z dnia [..]. organ I instancji odmówił stronie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy do czasu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i uzyskaniu pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego i praktycznego W uzasadnieniu organ podał, iż postanowieniem prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł – P. z dnia [..] zatrzymano stronie prawo jazdy. W dniu 28 kwietnia 2003 r. organ I instancji otrzymał postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. W. Wydział Grodzki z dnia [..] o umorzeniu postępowania oraz o zwrocie prawa jazdy zatrzymanego postanowieniem prokuratora. Organ I instancji powołując się na treść art. 114 ust. 1 pkt 2 lit b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wyjaśnił, że osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Przepis ten dotyczy sytuacji w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na okres dłuższy niż jeden rok. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji w całości i nakazanie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W uzasadnieniu odwołania przedstawiła stan faktyczny sprawy, zarzucając rażące naruszenie prawa przez Komendę Wojewódzką Policji w Ł., Sąd Rejonowy dla Ł.-S oraz Wydział Praw Jazdy UMŁ. Zarzuty strony dotyczą postępowania karnego, natomiast zarzut naruszenia prawa przez Wydział Praw Jazdy UMŁ polega na odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Zdaniem strony prawo jazdy zostało zatrzymane w okresie od 18 lutego 2002 r. do daty przedawnienia się karalności wykroczenia, którego strona się dopuściła. Karalność wykroczenia przedawniła się w dniu 2 grudnia 2002 r. a więc zdaniem strony, prawo jazdy zostało zatrzymane w okresie 9,5 miesiąca a zatem nie został przekroczony termin określony w art. 114 ust. 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowy. Rozpatrując sprawę organ odwoławczy zważył co następuje. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje - art.114 ust.4 w/w ustawy. Zgodnie z normą art. 138 ust.2 w/w ustawy - zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Twierdzenie strony, że przy ustalaniu okresu pozbawienia prawa jazdy należy uwzględnić termin przedawnienia karalności wykroczenia jest chybione, ponieważ w postępowaniu administracyjnym w zakresie wydawania i cofania praw jazdy stosuje się przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym i przepisy wykonawcze do tej ustawy. Strona była pozbawiona prawa jazdy przez okres powyżej roku a zatem zasadnie organ I instancji odmówił zwrotu prawa jazdy przed zdaniem przez stronę egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Na powyższą decyzję M. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżący podniósł argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż wskazała strona skarżąca. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia czy jest ono zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153 poz. 1270). Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 tej ustawy podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi: a /naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 tej ustawy — Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; Jedną z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej. W piśmiennictwie przyjęto, iż przypadek braku podstawy prawnej ma miejsce m. inn. wtedy gdy prawo nie wymaga określenia lub ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji ( B. Adamiak J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz . Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2000). Podobny pogląd został przyjęty w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 21 sierpnia 2001 r sygn. akt II SA 1726/00 (nie publikowany) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ; " Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jak indywidualne akty administracyjne zewnętrzne." Jako materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem — w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji - kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. Organ I instancji jako materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji podał zarówno cyt. wyżej art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. b ustawy prawo o ruchu drogowym, jak i art. 97 ust. 1 tej ustawy zgodnie z którym - dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach - właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu, z zastrzeżeniem ust. 2. Żaden z cytowanych wyżej przepisów prawa nie może stanowić podstawy prawnej do wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Wydanie prawa jazdy wymienione w cyt. art. 97 ustawy nie jest tożsame z jego zwrotem po zatrzymaniu. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy określony w art. 138 ust.2 cyt. wyżej ustawy jazdy jest czynnością techniczną, którą organ dokonuje po spełnieniu przesłanek wymienionych w tym przepisie. Żaden przepis tej ustawy, ani innych ustaw nie upoważnia organu administracji do wydania decyzji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Należy mieć na uwadze to, iż w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia [..]orzeczenie o zwrocie prawa jazdy znajduje oparcie w art. 138 § 2 cyt. ustawy prawo o ruchu drogowym zgodnie z którym - zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Organ administracji nie może zatem pominąć art. 114 ust. 4 tej ustawy. Treść tego przepisu pozwala na wydanie przez organ administracji prawa jazdy w przypadku gdy osoba ubiegająca się o zwrot prawa jazdy była jego pozbawiona na okres przekraczający jeden rok, jedynie wtedy, gdy osoba ta zda egzamin państwowy sprawdzający jej kwalifikacje. Wydanie postanowienia w którym Sąd powszechny orzekł o zwrocie prawa jazdy w oparciu o art. 138 ust. 2 ustawy o ruchu drogowym oznacza, iż Sąd powszechny pozostawia organowi administracji do oceny przesłanki wynikające z art. 114 ust. 4 tej ustawy. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności podnoszone przez skarżącego w odwołaniu i w skardze, a związane z postępowaniem prowadzonym przez organa ścigania i sąd powszechny oraz wynik prowadzonych postępowań. Jedyną okolicznością którą organ administracji powinien zbadać jest to, czy osoba ubiegająca się o zwrot prawa jazdy była faktycznie jego pozbawiona na okres przekraczający jeden rok. Przepis ten bowiem dotyczy sytuacji w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż jeden rok. Niewątpliwie tak długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdu mechanicznego uzasadnia potrzebę sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Jak wynika z materiału dowodowego zawartego w aktach administracyjnych skarżący był pozbawiony prawa jazdy na okres przekraczający jeden rok. W tej sytuacji mając na uwadze przepisy wyżej wymienione organ administracji nie mógł dokonać czynności technicznej zwrotu prawa jazdy skarżącemu. W tym zatem zakresie zarzuty skarżącego należy uznać za niezasadne. Brak jednak było podstawy materialnoprawnej do wydania decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy. W przedmiotowej sprawie postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy winno być zatem zakończone decyzją o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa, gdyż postępowanie w tym przedmiocie było bezprzedmiotowe. Stanowisko takie wynika także z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r Sąd stwierdził, że: " Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego". (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r sygn. akt III SA 2225/0 1 nie publikowany). Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 2 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.