III SA/Wa 330/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Asesor WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi I. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości; 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1543 zł (tysiąc pięćset czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IIISA/Wa330/04 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał mocy decyzję Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą I. O. likwidatorowi I. Sp. z o.o. stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. Jak ustalił organ w dniu [...] marca 2002 r. I. O. likwidator spółki I. dokonała w urzędzie pocztowym wpłaty gotówkową kwoty 8.555,22zł wskazując, że dotyczy ona 30% sankcji określonej spółce decyzją Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 1994 r. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2003 r. jej pełnomocnik zwrócił się o stwierdzenie nadpłaty w wysokości wpłaconej kwoty. W uzasadnieniu podniósł, że skarżąca dokonała tej wpłaty z własnych środków, nie będąc do tego zobowiązana/Powołując się na treść art. 7 ust. 1 Ordynacji podatkowej (dalej: ord. pod.) stwierdził, ze obowiązek zapłaty zobowiązań podatkowych ciąży wyłącznie na spółce, a wszelkie opłaty wniesione przez podmiot trzeci w zastępstwie podatnika są niedopuszczalne i stanowią nadpłatę podatku. Urząd Skarbowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając brak podstaw do takiego rozstrzygnięcia, a Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania strony stanowisko to podzielił. Zgodnie, bowiem z art 72 § 1 pkt 1 ord. pod. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Świadczenie jest nadpłacone, gdy podatnik jest zobowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota uiszczona jest wyższa od kwoty należnej. Natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. Świadczenie jest również nienależne w sytuacji, gdy w chwili jego spełnienia istniała wprawdzie podstawa prawna, jednakże po jego dokonaniu podstawa ta odpadła np. z powodu uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. W przedmiotowej zaś sprawie wpłacona kwota nie jest wyższa niż wynikająca z decyzji Urzędu Skarbowego W., gdyż stanowi 30% jej wysokości. Nie można jej uznać także za nienależną skoro istniała i nadal istnieje podstawa prawna tego świadczenia tj. wspomniana decyzja. Bezpodstawne jest twierdzenie skarżącej, że nie była zobowiązana do zapłaty, gdyż dokonanie tej wpłaty mieści się w czynnościach likwidatora spółki. Zgodnie, bowiem z art. 282 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r.- Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) likwidator spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania oraz upłynnić majątek. Bez znaczenia natomiast pozostaje źródło, z jakiego pochodziły środki. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek odpowiedzialności strony za zobowiązania spółki, jako osoby trzeciej, ponieważ nie została wydana w tym przedmiocie decyzja. Co zaś do podnoszonego przez stronę zarzutu przedawnienia, to jego rozważenie byłoby możliwe jedynie w razie wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty przez właściwy podmiot, czyli przez I. Sp. z o.o. W skardze z dnia [...] lutego 2004 r. pełnomocnik I. O. zarzucił: - naruszenie art. 72 i art. 59 § 1 pkt 6 ord. pod. poprzez błędne przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje zwrot nadpłaty z tytułu zapłaty należności podatkowej za likwidowaną spółkę; - naruszenie art. 59 § 1 pkt 6 ord. pod. poprzez dochodzenie należności podatkowych od spółki w sytuacji przeniesienia przez spółkę własnych praw majątkowych w postaci wierzytelności; * naruszenie Art 40 ust. 1 W związku z art 30 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych; * naruszenie zasady wyrażonej w art 122 ord. pod. poprzez nie podjęcie w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; - naruszenie zasady wynikającej z art. 121 ord. pod. dotyczącej prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. Przy tak sformułowanych zarzutach wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z uznaniem obowiązku zwrotu skarżącej nadpłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi szeroko rozważył brak podstaw do przyjęcia odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej za zaległości spółki wskazując na orzecznictwo NSA w tym przedmiocie. Podniósł także po raz kolejny, że I. O., jako osoba fizyczna , dokonała wpłaty sporną kwoty do czego nie była zobowiązana i w takim charakterze żąda stwierdzenia nadpłaty. Argument ten podniósł także na rozprawie wskazując, że wniosek w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty skarżąca złożyła jako osoba fizyczna, a nie jako likwidator I. ponieważ wpłaty na poczet zaległości spółki dokonała jako osoba fizyczna z własnych środków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 -Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola ta ogranicza się, więc do badania, czy rozpoznając sprawę nie naruszyły one prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu skutkującym orzeczeniem kasacyjnym, także z innych przyczyn niż to zarzucono w skardze. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca I. O. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jako osoba fizyczna, nie wiążąc go z pełnieniem funkcji likwidatora I. Sp. z o.o. Okoliczność tę podkreślała w trakcie całego toczącego się postępowania, także przed sądem, a taką w nim rolę wywiodła z faktu zapłaty spornej kwoty na poczet zaległości podatkowych z własnych środków. Tymczasem, ignorując to stanowisko, organy obu instancji skierowały swoje decyzje do skarżącej, jako likwidatora spółki, co należało zakwalifikować jako błędne oznaczenie strony, nie odpowiadające wymogom określonym w art. 210 § 1 pkt 3 ord. pod. Wbrew sugestiom zawartym w skardze, decyzje te nie wywodzą odmowy stwierdzenia nadpłaty z jej odpowiedzialności, za zaległości podatkowe spółki, jako osoby trzeciej. Warunkiem koniecznym przyjęcia takiej odpowiedzialności jest, bowiem wydanie decyzji w tym przedmiocie w trybie art. 116 ord. pod., a w stosunku do skarżącej decyzja taka nie została wydana. Wprawdzie art. 72 § 1 ord. Pod. nie zawiera definicji nadpłaty, ale wymienia stany faktyczne, których zaistnienie pozwala uznać, że nadpłata powstała. Stosownie do treści tego przepisu, za nadpłatę uważa się kwotę: * nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, * podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej, - zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji wydanej w trybie art 30 § 4 ord. pod. określono je nienależnie lub w wysokości większą od należnej, - zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono ją nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Za świadczenie nadpłacone przyjmuje się sytuację, gdy podatnik jest zobowiązany do świadczenia z tytułu określonego podatku, lecz kwota uiszczona jest wyższa od kwoty należnej. Natomiast świadczenie jest uiszczone nienależnie, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany. Nienależność świadczenia ma również miejsce w sytuacji, gdy w chwili jego spełnienia istniała wprawdzie podstawa prawna, jednakże po jego dokonaniu podstawa ta odpadła np. z powodu uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności. Podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, jak również sytuacje, w których mogą go składać określone zostały w art. 75 § 1 i 2 ord. pod. Stosownie do jego treści uprawnionymi do złożenia wniosku są podatnik, płatnik oraz inkasent Skarżąca występująca w przedmiotowej sprawie jako osoba fizyczna nie należy, zatem do tak określonego kręgu osób uprawnionych. Nie jest bowiem czynnie legitymowany do żądania zwrotu nadpłaty podmiot który, jak w przypadku I. O., uiścił podatek zamiast podatnika. Podatnikiem była zaś tutaj, co jest bezsporne, I. Sp. z o.o. Organ podatkowy nie ma zatem podstawy prawnej do merytorycznego rozpatrzenia takiego wniosku (zob. wyrok SN z 18 stycznia 2002 r., 111RN194/00, niepubl.) Niezależnie od powyższych uwag, podnieść należy uchybienie przez organy obu instancji wynikającemu z art. 200 § 1 ord. pod. obowiązkowi wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Przy \ występujących w orzecznictwie różnicach w ocenie zakresu tego obowiązku, za oczywiste naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu należy uznać sytuację, w której została całkowicie pozbawiona możliwości zapoznania się ze stanem sprawy. Powyższe rozważania wskazują na naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Skarbowego w P. Zważywszy na treść art. 152 Sąd orzekł, że uchylone decyzje nie podlegają w całości wykonaniu, a na podstawie art. 200 tejże ustawy zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.